Zbrodnia i kara w aspekcie moralnym i filozoficznym (na przykładzie odbioru powieści wśród młodzieży licealnej)

Abstract

W artykule podjęto zagadnienia związane z tradycją i nowatorstwem twórczości Fiodora Michajłowicza Dostojewskiego oraz przedstawiono ideę zbrodni Raskolnikowa w aspekcie moralnym i filozoficznym. W ujęciu teoretycznym omówiono wartościowanie utworu i oczekiwania licealistów wobec niego, przeżycia towarzyszące czytelnikowi podczas czytania dzieła literackiego oraz metodologię badań. Na podstawie pisemnych prac licealistów (badania empiryczne przeprowadzone wśród uczniów klasy III liceum ogólnokształcącego w formie ankiety) ukazano Zbrodnię i karę z ich perspektywy. Pisemne odpowiedzi uczniów na pytania zadane w ankiecie pozwoliły przedstawić ocenę powieści w ujęciu licealistów, ich oczekiwania wobec niej, zainteresowanie, jakie wśród nich wywołała. Wyniki badań eksperymentalnych wyraźne ukazują emocjonalne zaangażowanie uczniów w problematykę Zbrodni i kary. Artykuł podsumowują wnioski końcowe.

This article addresses issues concerning the interplay of tradition and innovation in the work of Fyodor Mikhailovich Dostoevsky and examines the concept of Raskolnikov’s crime from moral and philosophical perspectives. It discusses – from a theoretical standpoint – the evaluation of the literary work, high school students’ expectations regarding it, the reader’s experience while engaging with the text, and the research methodology employed. Drawing on written responses from third -year general high school students (gathered via a survey), the article presents Crime and Punishment from their perspective, outlining their assessments, expectations, and the level of interest the novel sparked among them. The results clearly demonstrate the students’ emotional engagement with the themes of Crime and Punishment. The article concludes with a summary of the findings.