REPOZYTORIUM UNIWERSYTETU
W BIAŁYMSTOKU
UwB

Proszę używać tego identyfikatora do cytowań lub wstaw link do tej pozycji: http://hdl.handle.net/11320/8062
Tytuł: Profile pojęcia 'godność' w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
Inne tytuły: Profiles of the concept of ‘dignity’ in the Constitution of the Republic of Poland
Autorzy: Gorlewska, Ewa
Słowa kluczowe: Konstytucja RP
godność
pojęcia aksjologiczne
profilowanie
Polish Constitution
dignity
axiological concepts
semantic profiles
Data wydania: 2017
Data dodania: 11-lip-2019
Wydawca: Wydział Filologiczny UwB
Wydawnictwo Prymat
Źródło: Socjolekt - idiolekt - idiostyl. Historia i współczesność, pod red. U. Sokólskiej, Białystok 2017, s. 97-109
Konferencja: Ogólnopolska Konferencja Naukowa "Socjolekt - idiolekt - idiostyl. Historia i współczesność", 27-29 czerwca 2016
Abstrakt: W artykule zaprezentowano wyniki analizy semantycznej nazwy „godność” występującej w aktualnej polskiej Konstytucji. Z tekstu źródłowego wyekscerpowano połączenia wyrazowe, w jakie wchodzi leksem „godność” i na ich podstawie wskazano trzy profile znaczeniowe pojęcia godności: ‘godność osobową’, „godność Narodu’ i ‘godność urzędu’. Poszczególne profile badanego pojęcia są w ustawie zasadniczej charakteryzowane zgodnie z punktem widzenia prawodawcy. ‘Godność osobowa’ zyskuje w dokumencie cechy przyrodzoności, niezbywalności i nienaruszalności. Ponadto jest ona źródłem praw i wolności człowieka. ‘Godność Narodu’ jest wartością chronioną przez Prezydenta Rzeczypospolitej, na co wskazuje treść wygłaszanej przez niego przysięgi. Ten profil pojęcia nie został w ustawie zasadniczej precyzyjnie określony. Domyślać się można, że wiąże się on z tożsamością narodową, tradycją i kulturą etniczną. ‘Godność urzędu’ odnosi się natomiast do ważnych funkcji państwowych sprawowanych przez polityków. Wskazuje na szacunek wobec powierzonych im obowiązków. Konstytucyjna semantyka nazwy „godność” została zestawiona z definicjami publikowanymi w wybranych słownikach języka polskiego. Porównanie to ujawniło, iż tylko jeden z konstytucyjnych profili pojęcia ‘godność’ (‘godność osobowa’) ma odzwierciedlenie w opisach leksykograficznych. Pozostałe dwa nie są w nich reprezentowane. W konkluzji wskazano potrzebę włączenia prawnych znaczeń nazwy „godność” (oraz innych terminów normatywnych) w zakres definicji słownikowych. Ułatwiłoby to, być może, zrozumienie komunikatów prawnych przez przeciętnych użytkowników polszczyzny.
The article presents a semantic analysis ‘dignity’as the name of a constitutional value. Lexical phrases containing the unit ‘dignity’ were found in the source text (i.e. the currently binding Polish Constitution) and then studied in terms of contexts in which they appear. This process resulted in three semantic profiles of the concept under study: the ‘personal dignity’, the ‘nation’s dignity’ (i.e. dignity of the people) and the ‘dignity of the office’. The characteristics of the particular profiles of the concept under scrutiny seems to reflect the point of view of the legislator. The ‘personal dignity’ assumes the qualities of inherence, inalienability and inviolability (sanctity). It is also the source of human rights and freedom. The ‘nation’s dignity’ is a value that is protected by the President, which is indicated by the text of the presidential oath; this profile is not overtly and precisely defined in the Constitution, but one may guess that it relates to the questions of national identity, tradition and ethnic culture. The ‘dignity of office’, on the other hand, is connected with crucial state offices held by politicians and implies respect for the responsibilities vested in them. The semantics of ‘dignity’ characterizing the Constitution was compared to selected dictionary definitions. This revealed that there is only one constitutional profile (namely, the ‘personal dignity’) that is reflected in lexicographic descriptions. Interestingly, the remaining two profiles are not represented in dictionaries. The paper concludes with the need that legal meanings of ‘dignity’ (along with other normative terms) should be included within the scope of dictionary definitions. This may probably facilitate the comprehension legal messages by ordinary, folk users of the Polish language.
Afiliacja: Wydział Filologiczny, Uniwersytet w Białymstoku
URI: http://hdl.handle.net/11320/8062
ISBN: 978-83-7657-202-4
Typ Dokumentu: Book chapter
Właściciel praw: © Copyright by Uniwersytet w Białymstoku, Białystok 2017
Występuje w kolekcji(ach):Książki/Rozdziały (WFil)
Materiały konferencyjne (WFil)
Ogólnopolska Konferencja Naukowa "Socjolekt - idiolekt - idiostyl. Historia i współczesność", 27-29 czerwca 2016

Pliki w tej pozycji:
Plik Opis RozmiarFormat 
E_Gorlewska_Profile_pojecia_godnosc.pdf636,98 kBAdobe PDFOtwórz
Pokaż pełny widok rekordu Zobacz statystyki


Pozycje w RUB są chronione prawem autorskim, z zastrzeżeniem wszelkich praw, chyba że zaznaczono inaczej.