Białe plamy w badaniach sytuacji osób słabo- i niesłyszących na rynku pracy w Polsce

Abstract

Cel | Artykuł prezentuje sytuację osób słabo- i niesłyszących na rynku pracy w Polsce. Przedstawia wyniki dostępnych badań, identyfikuje główne bariery oraz wskazuje obszary wymagające dalszych analiz. Metoda badań | Przegląd literatury naukowej (artykuły, monografie, dane GUS , w tym badania BAEL, wyniki Narodowego Spisu Powszechnego w 2021 r.), analiza statystyk i krytyczna analiza źródeł, selekcja publikacji według słów kluczowych. Wnioski | Wykazano niedobory danych ilościowych i jakościowych oraz znaczące luki badawcze w prezentowanym zakresie. Zidentyfikowano bariery związane z zatrudnieniem: trudności komunikacyjne, uprzedzenia pracodawców, pułapkę rentową, słabą ofertę zawodową oraz brak elastyczności wsparcia. Podkreślono nieuwzględnienie języka migowego jako zmiennej badawczej oraz wewnętrzne zróżnicowanie grupy osób słabo- i niesłyszących. Oryginalność / wartość / implikacje / rekomendacje | Artykuł syntetyzuje główne luki badawcze i wskazuje potrzebę pogłębionych, reprezentatywnych badań oraz monitorowania nowych form aktywności zawodowej (np. samozatrudnienie). Rekomenduje uwzględnienie w zmiennych języka komunikacji badanych.

Purpose | The article presents the situation of deaf and hard of hearing people in the Polish labor market by reviewing existing research, identifying key barriers, and highlighting areas for further study. Research method | It applies a literature review of scientific articles, monographs, and public reports from Statistics Poland, BAEL, and the 2021 National Census, combined with data analysis and critical source synthesis. Sources were selected with keywords and cover Polish, English, and French publications. Results | The analysis reveals major gaps in quantitative and qualitative data and identifies employment barriers such as communication difficulties, employer pre judice, systemic issues (benefits trap, unprepared education and certification), limited job options, and inflexible support. The study notes the omission of sign language as a research variable and internal diversity within the d/Deaf community. Originality / value / implications / recommendations | The article critically synthesizes “blind spots” in Polish research and statistics on this group’s economic situation. It recommends comprehensive, representative, and qualitative studies considering communication language, gender, and education. Monitoring new economic activities like self-employment and referencing international literature for a more flexible, inclusive support system are also advised.