REPOZYTORIUM UNIWERSYTETU
W BIAŁYMSTOKU
UwB

  1. Repozytorium Uniwersytetu w Białymstoku
  2. Czasopisma naukowe / Journals
  3. Optimum. Economic Studies
  4. Optimum. Economic Studies, 2026, nr 2(124)

Szukanie zaawansowane
  • Zespoły i Kolekcje


  • Zaloguj się
  • Zarejestruj się
  • Mój RUB
  • FAQ
  • Polityka
  • Regulamin
  • DOI
  • Instrukcja
  • Aspekty prawne
  • Open Access
  • Archiwum


  • Kontakt
  • O Dspace
  • Strona Biblioteki
  • Strona Uczelni



    • Proszę używać tego identyfikatora do cytowań lub wstaw link do tej pozycji: http://hdl.handle.net/11320/20597
    Pełny rekord metadanych
    Pole DCWartośćJęzyk
    dc.contributor.authorPitera, Rafał-
    dc.date.accessioned2026-06-30T10:33:52Z-
    dc.date.available2026-06-30T10:33:52Z-
    dc.date.issued2026-
    dc.identifier.citationOptimum. Economic Studies, Nr 2(124) 2026, s. 101-133pl
    dc.identifier.issn1506-7637-
    dc.identifier.urihttp://hdl.handle.net/11320/20597-
    dc.description.abstractCel | Artykuł prezentuje wyniki analizy dotyczącej efektywności specjalnych stref ekonomicznych (SSE) oraz ustawy o wspieraniu nowych inwestycji (Polskiej Strefy Inwestycji, PSI) w transformacji gospodarczej Polski po 1989 roku, oceniając ich wpływ na restrukturyzację przemysłu, atrakcyjność inwestycyjną i nierówności regionalne. Metoda badań | Wykorzystano analizę literatury oraz danych ilościowych z raportów Ministerstwa Rozwoju, GUS, NBP i NIK (2015–2024), obejmujących zezwolenia, nakłady inwestycyjne i zatrudnienie w 14 SSE oraz PSI. Zastosowano zmodyfikowany model enklaw P. Warra do oceny efektywności w ujęciu regionalnym. Wnioski | SSE zwiększyły nakłady inwestycyjne z 111,7 mld PLN w 2015 do 167,2 mld PLN w 2024 oraz liczbę miejsc pracy z 312 022 w 2015 do 368 869 w 2024. PSI wygenerowała 3054 decyzje o wsparciu, 132,5 mld PLN inwestycji i 51 924 nowe miejsca pracy, wspierając MŚP (73% decyzji w 2024) i decentralizację. Najwyższą efektywność odnotowano w województwach śląskim (IE = 92) i dolnośląskim (IE = 88). Hipoteza o kluczowej roli SSE i PSI została potwierdzona, choć nierówności regionalne pozostają wyzwaniem. Oryginalność / wartość / implikacje / rekomendacje | Artykuł wnosi wkład w ocenę efektów funkcjonowania SSE i PSI, wskazując na potrzebę promocji PSI w mniej rozwiniętych regionach, wsparcia innowacji i monitorowania efektów PSI po 2026 roku. Słowa kluczowe: specjalne strefy ekonomiczne, Polska Strefa Inwestycji, ustawa o wspieraniu nowych inwestycji, rozwój regionalny, transformacja gospodarcza.pl
    dc.description.abstractPurpose | This article analyzes the role of Special Economic Zones (SEZs) and the Act on Supporting New Investments (Polish Investment Zone, PIZ) in Poland’s economic transformation after 1989, assessing their impact on industrial restructuring, investment attractiveness, and regional disparities. Research method | The study employs a literature review and quantitative data analysis from reports by the Ministry of Development, Statistics Poland (GUS), the National Bank of Poland (NBP), and the Supreme Audit Office (NIK) for 2015–2024, covering permits, investment expenditures, and employment in 14 SEZs and the PIZ. A modified enclave model by P. Warr was used to evaluate regional efficiency. Results | SEZs increased investment expenditures from PLN 111.7 billion in 2015 to PLN 167.2 billion in 2024 and employment from 312,022 in 2015 to 368,869 in 2024. The PIZ generated 3,054 support decisions, PLN 132.5 billion in investments, and 51,924 new jobs, supporting SMEs (73% of decisions in 2024) and decentralization. The highest efficiency was recorded in the Śląskie (IE = 92) and Dolnośląskie (IE = 88) voivodeships. The hypothesis regarding the key role of SEZs and PIZ was confirmed, though regional disparities remain a challenge. Originality / value / implications / recommendations | The article contributes to the analysis of SEZ and PIZ evolution, highlighting the need for promoting PIZ in less developed regions, supporting innovation, and monitoring PIZ effects post-2026. Keywords: special economic zones, Polish Investment Zone, Act on Supporting New Investments, regional development, economic transformation.pl
    dc.language.isoplpl
    dc.publisherWydawnictwo Uniwersytetu w Białymstokupl
    dc.subjectspecjalne strefy ekonomicznepl
    dc.subjectPolska Strefa Inwestycjipl
    dc.subjectustawa o wspieraniu nowych inwestycjipl
    dc.subjectrozwój regionalnypl
    dc.subjecttransformacja gospodarczapl
    dc.subjectspecial economic zonespl
    dc.subjectPolish Investment Zonepl
    dc.subjectAct on Supporting New Investmentspl
    dc.subjectregional developmentpl
    dc.subjecteconomic transformationpl
    dc.titleSpecjalne strefy ekonomiczne i ustawa o wspieraniu nowych inwestycji jako narzędzia transformacji gospodarczej Polskipl
    dc.title.alternativeSpecial Economic Zones and the Act on Supporting New Investments as tools for Poland’s economic transformationpl
    dc.typeArticlepl
    dc.rights.holder© Copyright by Uniwersytet w Białymstokupl
    dc.identifier.doi10.15290/oes.2026.02.124.06-
    dc.description.Emailrpitera@ur.edu.plpl
    dc.description.AffiliationUniwersytet Rzeszowskipl
    dc.description.referencesAggarwal A., 2007, Impact of Special Economic Zones on Employment. Poverty and Human Development, Working Paper, no. 194, Indian Council for Research on International Economic Relations (ICRIER), New Delhi.pl
    dc.description.referencesAggarwal A., 2019, SEZs and Economic Transformation: Towards a Developmental Approach, “Transnational Corporations”, no. 26(2), s. 27–48, DOI: 10.18356/d5636c42-en.pl
    dc.description.referencesAmbroziak A., 2009, Efekty funkcjonowania specjalnych stref ekonomicznych w Polsce, 128 „Zeszyty Naukowe Kolegium Gospodarki Światowej”, nr 24, s. 111–141.pl
    dc.description.referencesAmbroziak A., 2016, Efekty udzielania pomocy publicznej w specjalnych strefach ekonomicznych po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, [w:] Wybrane aspekty funkcjonowania Polski w Unii Europejskiej. Bilans dziesięciu lat członkostwa, Bąk H., Wojtkowska-Łodej G. (red.), Wydawnictwo Naukowe SGH w Warszawie, Warszawa.pl
    dc.description.referencesAmbroziak A., Dziemianowicz W., 2021, The Impact of Special Economic Zones on Local Labour Markets in Poland, “Miscellanea Geographica – Regional Studies On Development”, vol. 25, no. 2, s. 93–98, DOI: 10.2478/mgrsd-2020-0032.pl
    dc.description.referencesAmbroziak A., Hartwell C.A., 2018, The Impact of Investments in Special Economic Zones on Regional Development: The Case of Poland, “Regional Studies”, vol. 52, no. 10, s. 1322–1331.pl
    dc.description.referencesAugustyński I., 2019, The Illusions of Special Economic Zones in Developed Countries, „Biblioteka Regionalisty – Regional Journal”, no. 19, s. 7–19, DOI:10.15611/br.2019.1.01.pl
    dc.description.referencesBoarnet M.G., Bogart W.T., 1996, Enterprise Zones and Employment. Evidence from New Jersey, “Journal of Urban Economics”, no. 40(2), s. 198–215.pl
    dc.description.referencesBondonio D., Engberg J., 2000, Enterprise Zones and Local Employment. Evidence from the States’ Programs, “Regional Science and Urban Economics”, no. 30(5), s. 519–549.pl
    dc.description.referencesCarter C., Harding A., 2010, Special Economic Zones in Asian Market Economies, Routledge, London.pl
    dc.description.referencesCaves R.E., Jones R.W., 1985, World Trade and Payments: An Introduction, 4th ed., Little Brown, Boston.pl
    dc.description.referencesChen X., 2019, Change and Continuity in Special Economic Zones: A Reassessment and Lessons from China, “Transnational Corporations”, vol. 26, no. 2, s. 49–74.pl
    dc.description.referencesCieślik A., 2025, Political Economy of Special Economic Zones Location in Poland, “Journal of Economics and Management”, no. 47, s. 1–24.pl
    dc.description.referencesCirera X., Lakshman R., 2014, The Impact of Export Processing Zones on Employment, Wages and Labour Conditions in Developing Countries, “Journal of Development Studies”, no. 50(6), s. 789–804.pl
    dc.description.referencesCiżkowicz P., Rzońca A., Ciżkowicz-Pękała M., Pękała P., 2014, Efektywność specjalnych stref ekonomicznych w Polsce jako narzędzia polityki gospodarczej: Analiza empiryczna z wykorzystaniem modeli panelowych, „Acta Universitatis Lodziensis Folia Oeconomica”, no. 6(308), s. 17–29.pl
    dc.description.referencesCRIDO, 2023, Polish Investment Zone: Opportunities and Challenges, Raport CRIDO, Poland, https://crido.pl/en/hottopic/polish-investment-zone [data dostępu: 20.06.2025].pl
    dc.description.referencesCzyżowska J., Żmija D., 2022, Special Economic Zones (SEZ) in the Crisis Caused by the COVID-19 Pandemic, “Journal of Management and Financial Sciences”, no. (45), s. 9–25, DOI: 10.33119/JMFS.2022.45.1.pl
    dc.description.referencesDomański B., Gwosdz K., 2005, Dziesięć lat doświadczeń pierwszej polskiej specjalnej strefy ekonomicznej. Mielec 1995–2005, Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. Oddział w Mielcu, Mielec.pl
    dc.description.referencesDorożyński T., Dobrowolska B., Kuna-Marszałek A., 2020, Institutional Quality in Central and East European Countries and Its Impact on FDI Inflow, “Entrepreneurial Business and Economics Review”, no. 8(1), s. 91–110, DOI: 10.15678/EBER.2020.080105.pl
    dc.description.referencesDorożyński T., Świerkocki J., 2022, Specjalne strefy ekonomiczne w Polsce. Doświadczenia i perspektywy, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź.pl
    dc.description.referencesE&Y, 2018, Polish Investment Zone. Legal and Organizational Changes, E&Y. Poland, https://www.paih.gov.pl/wp-content/uploads/0/133701/133704.pdf [data dostępu: 20.06.2025].pl
    dc.description.referencesFarole T., 2011, Special Economic Zones in Africa Comparing Performance and Learning from Global Experiences, Washington, The World Bank, http://documents1.worldbank.org/curated/en/996871468008466349/pdf/600590PUB0ID181onomic09780821386385.pdf [data dostępu: 20.06.2025].pl
    dc.description.referencesFarole T., Moberg L., 2014, It Worked in China, so why not in Africa?, “KOICA Working Paper”, no. 5, s. 1–40.pl
    dc.description.referencesFrick S., Rodríguez-Pose A., 2019, Are Special Economic Zones in Emerging Countries a Catalyst for the Growth of Surrounding Areas?, “Transnational Corporations”, vol. 26, no. 2, s. 75–94.pl
    dc.description.referencesFrick S., Rodríguez-Pose A., 2022, Special Economic Zones and Sourcing Linkages with the Local Economy: Reality or: Pipedream, “European Journal of Development Research”, vol. 34(2), s. 655–676, April, DOI: 10.1057/s41287-021-00374-4.pl
    dc.description.referencesGe Wei., 1999, Special Economic Zones and the Opening of the Chinese Economy: Some Lessons for Economic Liberalization, “World Development”, no. 27(7), s. 1267–1285.pl
    dc.description.referencesHajduga P., Pilewicz T., Mempek-Śnieżyk A., 2018, Cooperation between Local Authorities and Economic Entities in Polish Special Economic Zones – Evidence from Lower Silesia in Poland, “Economics and Sociology”, no. 11(2), s. 80–96, DOI: 10.14254/2071-789X.2018/11-2/6.pl
    dc.description.referencesHwang Y.K., Diez A.S., 2024, Renewable Energy Transition and Green Growth Nexus in Latin America, “Renewable and Sustainable Energy Reviews”, vol. 198, July, 114431, s. 1–28, DOI: 10.1016/j.rser.2024.114431.pl
    dc.description.referencesJasiniak M., Keller J., 2016, Znaczenie Specjalnych Stref Ekonomicznych w rozwoju polskich regionów – na przykładzie województwa łódzkiego, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica”, nr 4(323), s. 21–36. DOI: 10.18778/0208-6018.323.02pl
    dc.description.referencesJones R.W., 1980, Comparative and Absolute Advantage, “Swiss Journal of Economics and Statistic”, vol. 3, s. 235–260.pl
    dc.description.referencesKaźmierczak-Piwko L., 2017, Ekologiczne koszty rozwoju specjalnych stref ekonomicznych i stref aktywności gospodarczej w Polsce, „Systemy Wspomagania w Inżynierii Produkcji”, no. 6(1), s. 129–137.pl
    dc.description.referencesKozaczka M., 2020, Społeczna odpowiedzialność spółek zarządzających polskimi specjalnymi strefami ekonomicznymi, „Prace Komisji Geografii Przemysłu Polskiego Towarzystwa Geograficznego”, vol. 34, no. 3, s. 207–219.pl
    dc.description.referencesKusago T., Tzannatos Z., 1998, Export Processing Zones: A Review in Reed of Update, “Social Protection Discussion Paper”, no. 9802, January, s. 1–47.pl
    dc.description.referencesLichota W., 2016, Efektywność finansowa specjalnych stref ekonomicznych w Polsce, „Gospodarka Narodowa”, nr 1, s. 99–130.pl
    dc.description.referencesLichota W., 2019, Polskie specjalne strefy ekonomiczne – efekty finansowe, Wydawnictwo Wyższa Szkoła Biznesu i Przedsiębiorczości, Ostrowiec Świętokrzyski.pl
    dc.description.referencesŁukaniszyn-Domaszewska K., Mazur-Włodarczyk K., Karaś E., 2023, Special Economic Zones (SEZS) as an Element of Sustainable Development in Emerging Countries: A case of Poland, ”Scientific Papers of Silesian University of Technology. Organization and Management Series”, no. 179, s. 251–275, DOI: 10.29119/1641-3466.2023.179.13.pl
    dc.description.referencesMeng G., Zeng D.Z., 2019, Structural Transformation Through Free Trade Zones: The Case of Shanghai, “Transnational Corporations Journal”, vol. 26, no. 2, s. 95–115, https://ssrn.com/abstract=3623044 [data dostępu: 20.06.2025].pl
    dc.description.referencesMinisterstwo Przedsiębiorczości i Technologii, 2018, Informacja o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Stan na 31 grudnia 2017 r., Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii, Warszawa.pl
    dc.description.referencesMinisterstwo Przedsiębiorczości i Technologii, 2019, Informacja o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Stan na 31 grudnia 2018 r., Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii, Warszawa.pl
    dc.description.referencesMinisterstwo Rozwoju, 2016, Informacja o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Stan na 31 grudnia 2015 r., Ministerstwo Rozwoju, Warszawa.pl
    dc.description.referencesMinisterstwo Rozwoju, 2017, Informacja o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Stan na 31 grudnia 2016 r., Ministerstwo Rozwoju, Warszawa.pl
    dc.description.referencesMinisterstwo Rozwoju, 2019, Polska Strefa Inwestycji: Nowe podejście do wspierania inwestycji, Ministerstwo Rozwoju, Warszawa.pl
    dc.description.referencesMinisterstwo Rozwoju, 2020, Informacja o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Stan na 31 grudnia 2019 r., Ministerstwo Rozwoju, Warszawa.pl
    dc.description.referencesMinisterstwo Rozwoju, Pracy i Technologii, 2021, Informacja o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Stan na 31 grudnia 2020 r., Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii, Warszawa.pl
    dc.description.referencesMinisterstwo Rozwoju i Technologii, 2022, Informacja o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Stan na 31 grudnia 2021 r., Ministerstwo Rozwoju i Technologii, Warszawa.pl
    dc.description.referencesMinisterstwo Rozwoju i Technologii, 2023, Informacja o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Stan na 31 grudnia 2022 r., Ministerstwo Rozwoju i Technologii, Warszawa.pl
    dc.description.referencesMinisterstwo Rozwoju i Technologii, 2024, Informacja o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Stan na 31 grudnia 2023 r., Ministerstwo Rozwoju i Technologii, Warszawa.pl
    dc.description.referencesMinisterstwo Rozwoju i Technologii, 2025, Informacja o realizacji ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych. Stan na 31 grudnia 2024 r., Ministerstwo Rozwoju I Technologii, Warszawa.pl
    dc.description.referencesMoberg L., 2013, The Political Economy of Special Economic Zones, “Journal of Institutional Economics”, vol. 11(01), s. 167–190, DOI: 10.1017/S1744137414000241.pl
    dc.description.referencesMoberg L., Tarko V., 2021, Special Economic Zones and Liberalization Avalanches, “Journal of Entrepreneurship and Public Policy”, vol. 10(1), s. 120–139, February, DOI: 10.1108/JEPP-01-2021-0008.pl
    dc.description.referencesNazarczuk J.M., Umiński S., 2018, The Impact of Special Economic Zones on Export Behaviour. Evidence from Polish Firm-level Data, “Ekonomie a Management”, no. 21(3), s. 4–22, DOI: 10.15240/tul/001/2018-3-001.pl
    dc.description.referencesNazarczuk J.M., Cicha-Nazarczuk M., 2016, Wpływ SSE na sytuację na powiatowych rynkach pracy – wnioski z modeli panelowych, „Studia Ekonomiczne Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach”, nr 292, s. 116–132.pl
    dc.description.referencesOECD, 2020, A Territorial Approach to the Sustainable Development Goals: Synthesis Report, DOI: 10.1787/e86fa715-en.pl
    dc.description.referencesPastusiak R., Jasiniak M., Keller J., Krzeczewski B., 2016, Wpływ specjalnych stref ekonomicznych na gospodarkę i społeczeństwo. Doświadczenia Polski, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, DOI: 10.18778/8088-564-6.pl
    dc.description.referencesPastusiak R., Keller J., 2014, Wpływ Specjalnych Stref Ekonomicznych na gospodarkę Polski, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego”, nr 802 „Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia”, nr 65, s. 29–39.pl
    dc.description.referencesPeres M., Ameer W., Xu H., 2018, The Impact of Institutional Quality on Foreign Direct Investment Inflows: Evidence for Developed and Developing Countries, “Economic Research-Ekonomska Istraživanja”, vol. 31(1), s. 626–644, January, DOI: 10.1080/1331677X.2018.1438906.pl
    dc.description.referencesPitera R., 2019, Oddziaływanie specjalnej strefy ekonomicznej EuroPark Mielec na rozwój przemysłu, „Prace Komisji Geografii Przemysłu Polskiego Towarzystwa Geograficznego”, no. 33(1), s. 50–62, DOI: 10.24917/20801653.331.4.pl
    dc.description.referencesPitera R., 2023, Wpływ specjalnych stref ekonomicznych na rozwój gospodarczy regionu, Rzeszów, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.pl
    dc.description.referencesPolskie specjalne strefy ekonomiczne – zamierzenia i efekty, 2000, Kryńska E. (red.), Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa.pl
    dc.description.referencesRodríguez-Pose A., Wilkie C., 2019, Innovating in Less Developed Regions: What Drives Patenting in the Lagging Regions of Europe and North America, “Growth and Change”, vol. 50(1), s. 4–37.pl
    dc.description.referencesRykała M., 2024, Wpływ wprowadzenia Polskiej Strefy Inwestycji na udział MŚP oraz przedsiębiorstw z polskim kapitałem w korzystaniu ze zwolnień z CIT i PIT na przykładzie katowickiej specjalnej strefy ekonomicznej, „Humanitas Zarządzanie”, nr 25(2), s. 159–172, DOI: 10.5604/01.3001.0054.6950.pl
    dc.description.referencesSobol D., 2016, Atrakcyjność inwestycyjna specjalnych stref ekonomicznych w Polsce, „Acta Universitatis Nicolai Copernici Ekonomia”, t. 47, nr 2, s. 155–170, DOI: 10.12775/AUNC_ECON.2016.009.pl
    dc.description.referencesWang J., 2009, The Economic Impact of Special Economic Zones: Evidence from Chinese Municipalities, “Journal of Development Economics”, no. 90(1), s. 45–56.pl
    dc.description.referencesWarr P.G., 1989, Export Processing Zones. The Economics of Enclave Manufacturing, “The World Bank Research Observer”, vol. 4, no. 1, January, s. 65–88.pl
    dc.description.referencesWarr P.G., 1983, Jakarta Export Processing Zone: Benefits and Costs, “Bulletin of Indonesian Economic Studies”, vol 19, no. 3, s. 28–49.pl
    dc.description.referencesWorld Bank, 2008, Special Economic Zones: Performance, Lessons Learned, and Implications for Zone Development, World Bank, Washington.pl
    dc.description.referencesZeng D.Z., 2021, The Past, Present, and Future of Special Economic Zones and Their Impact, “Journal of International Economic Law. Oxford University Press”, vol. 24(2), s. 259–275.pl
    dc.description.referenceswww 1, https://www.aeaweb.org/jel/guide/jel.php [data dostępu: 6.05.2026]pl
    dc.description.number2(124)pl
    dc.description.firstpage101pl
    dc.description.lastpage133pl
    dc.identifier.citation2Optimum. Economic Studiespl
    dc.identifier.orcid0000-0001-9598-1240-
    Występuje w kolekcji(ach):Optimum. Economic Studies, 2026, nr 2(124)

    Pliki w tej pozycji:
    Plik Opis RozmiarFormat 
    R_Pitera_Specjalne_strefy_ekonomiczne.pdf413,88 kBAdobe PDFOtwórz
    Pokaż uproszczony widok rekordu Zobacz statystyki


    Pozycja jest chroniona prawem autorskim (Copyright © Wszelkie prawa zastrzeżone)