Koszty transakcyjne reprywatyzacji oddolnej w Polsce

Abstract

Cel | Artykuł analizuje strukturę oraz źródła kosztów transakcyjnych generowanych przez reprywatyzację oddolną, realizowaną przy braku uchwalenia kompleksowej ustawy. W odróżnieniu od rozwiązań przyjętych w innych państwach postkomunistycznych polski system opiera się na indywidualnej inicjatywie byłych właścicieli lub ich spadkobierców prawnych, na bazie ogólnych przepisów cywilnych i administracyjnych. Celem artykułu jest identyfikacja poszczególnych typów kosztów transakcyjnych oraz instytucjonalnych uwarunkowań mających wpływ na ich wysokość i dystrybucję. Metoda badań | W badaniu zastosowano metodę instytucjonalnej analizy dokumentów, wykorzystując raporty NIK, RPO oraz literaturę naukową. Wnioski | W wyniku analizy zoperacjonalizowano szereg kosztów transakcyjnych oraz wskazano, że stanowią one kluczową przeszkodę w efektywnej restytucji znacjonalizowanego mienia. Oryginalność / wartość / implikacje / rekomendacje | Praca stanowi wkład w rozwój zastosowań nowej ekonomii instytucjonalnej do analizy procesów transformacji własnościowej.

Purpose | The article analyses the structure and sources of transaction costs generated by bottom-up reprivatisation carried out in the absence of a comprehensive legislative framework. Unlike the solutions adopted in other post-communist countries, the Polish system relies on the individual initiative of former owners or their legal heirs, who pursue claims based on general civil and administrative provisions. The aim of the article is to identify specific types of transaction costs and the institutional factors that influence their magnitude and distribution. Research method | The study applies the method of institutional document analysis, drawing on reports by the Supreme Audit Office (NIK), the Commissioner for Human Rights (RPO), and academic literature. Results | The analysis operationalises a range of transaction costs and demonstrates that they constitute a major obstacle to the effective restitution of nationalised property. Originality / value / implications / recommendations | The article contributes to the development of applications of New Institutional Economics in the analysis of property transformation processes.