REPOZYTORIUM UNIWERSYTETU
W BIAŁYMSTOKU
UwB

Proszę używać tego identyfikatora do cytowań lub wstaw link do tej pozycji: http://hdl.handle.net/11320/19612
Pełny rekord metadanych
Pole DCWartośćJęzyk
dc.contributor.authorDuda, Henryk-
dc.date.accessioned2026-01-15T09:41:35Z-
dc.date.available2026-01-15T09:41:35Z-
dc.date.issued2024-
dc.identifier.citationBiałostockie Archiwum Językowe, nr 24, 2024, s. 79-93pl
dc.identifier.issn1641-6961-
dc.identifier.urihttp://hdl.handle.net/11320/19612-
dc.description.abstractThe article compares the Polish nouns sława and chwała with their Ukrainian counterparts (слава and хвала). The analysis shows that the semantic development of the examined lexical items proceeded differently in both languages. Therefore, contemporary Polish nouns are only partial synonyms of their Ukrainian counterparts. This leads to linguistic errors typical of language contact, such as substitution of the Ukrainian greeting Слава Україні! (Slava Ukraïni!) with the Polish Sława Ukrainie! (instead of Chwała Ukrainie!). The difference between Polish and Ukrainian is particularly evident in religious communication. For example, in religious texts, the Polish word chwała (‘glory’) corresponds to the Ukrainian slava (слава), and the Polish noun prawosławie (‘Orthodoxy’) preserves the root sław- in its archaic meaning (the Greek word doksa (δόξα) is translated today as ‘glory, faith’). Choosing the right equivalent in a situation of complex linguistic contact, often accompanied by the Polish‑Ukrainian‑Russian multilingualism, can be difficult for both Poles and Ukrainians. These difficulties can be overcome only through study, mutual understanding of our languages, and an awareness that similar linguistic forms do not always share the same meaning.pl
dc.language.isoplpl
dc.publisherWydawnictwo Uniwersytetu w Białymstokupl
dc.rightsUznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe (CC BY-SA 4.0)pl
dc.rights.urihttps://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.pl-
dc.subjectlinguistic contactspl
dc.subjectsemantic developmentpl
dc.subjectlinguistic interferencepl
dc.subjectethno‑theologypl
dc.titleRzeczowniki sława i chwała oraz ich ukraińskie odpowiedniki w wypowiedziach świeckich i w życiu religijnympl
dc.title.alternativeThe Polish Nouns sława ‘Fame’ and chwała ‘Glory’ and Their Ukrainian Equivalents in Secular Utterances and in Religious Lifepl
dc.typeArticlepl
dc.rights.holderUznanie autorstwa - Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe (CC BY-SA 4.0)pl
dc.identifier.doi10.15290/baj.2024.24.06-
dc.description.Emailhenryk.duda@kul.plpl
dc.description.AffiliationKatolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła IIpl
dc.description.referencesBereza H., 1966, Sztuka czytania, Warszawa.pl
dc.description.referencesBoryś W., 2005, Słownik etymologiczny języka polskiego, Kraków.pl
dc.description.referencesBrückner A., 1989, Słownik etymologiczny języka polskiego, wyd. 5, Warszawa.pl
dc.description.referencesCzapla A., 2020, Błędy leksykalne Ukraińców uczących się języka polskiego w Polsce, „Linguodidactica”, t. 24, s. 29–44.pl
dc.description.referencesDSEHJP, b.d., Dydaktyczny słownik etymologiczno‑historyczny języka polskiego (on‑line), red. W. Decyk‑Ziemba, https://slowniketymologiczny.uw.edu.pl (dostęp: 4.02.2023).pl
dc.description.referencesESXVII–XVIII, b.d., Elektroniczny słownik języka polskiego XVII i XVIII wieku, red. W. Gruszczyński, https://sxvii.pl (dostęp: 15.12.2022).pl
dc.description.referencesGałecki Z., 2009, Z frazeologii Jarosława Iwaszkiewicza: Jeść, aż za uszami trzeszczy i inne związki wyrazowe spowodowane interferencją, „Facta Simonidis”, t. 2, s. 221–228.pl
dc.description.referencesGerber R., 1977, Studenci Uniwersytetu Warszawskiego 1808–1831. Słownik biograficzny, Wrocław.pl
dc.description.referencesGrzeniewski L.B., 1996, Igły w stogu siana: Szkice literackie, Warszawa.pl
dc.description.referencesIwaszkiewicz J., 1956, Sława i chwała, t. 1, Warszawa.pl
dc.description.referencesIwaszkiewicz J., 1975, Książka moich wspomnień, Warszawa.pl
dc.description.referencesJodłowski S., Taszycki W., 1990, Słownik ortograficzny i prawidła pisowni polskiej, wyd. 13, Wrocław.pl
dc.description.referencesKopaliński W., 1985, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych, wyd. 15, Warszawa.pl
dc.description.referencesLevchuk P., 2020, Trójjęzyczność ukraińsko‑rosyjsko-polska Ukraińców niepolskiego pochodzenia, Kraków.pl
dc.description.referencesMarkiewicz H., 1996, Notatki do historii motta w literaturze polskiej, w: Romantyzm, Janion, fantazmaty. Prace ofiarowane profesor Marii Janion na jej siedemdziesięciolecie, red. D. Siwicka, M. Bieńczyk, Warszawa, s. 7–22.pl
dc.description.referencesMatracka‑Kościelny A., 2014, Polskość, ukrainskość, uniwersalizm w twórczości Jarosława Iwaszkiewicza, „Studia Ukrainica Posnaniensia”, t. 2, nr 2, s. 113–122.pl
dc.description.referencesMszał rzymski dla diecezji polskich, 1986, Poznań.pl
dc.description.referencesBIBOhij, 1988, Біблія або Книги Святого Письма Старого і Нового Заповіту із мови давньоєврейської й грецької на українську наново перекладена. 988–1988. Ювілейне видання з нагоди тисячоліття християнства в Україні, przekł. І. Огієнко, https://uk.wikisource.org/wiki/Біблія_(Огієнко) (dostęp: 2.02.2023).pl
dc.description.referencesOlbromski M., 2018, Refleksje ze Stawiska. Ukraina w twórczości Jarosława Iwaszkiewicza, w: J. Iwaszkiewicz, Wieże, przekł. D. Pawłyczko, Olszanica, s. 10–47.pl
dc.description.referencesPolUKR, Kotsyba N., Turska M., Polsko‑ukraiński korpus równoległy, http://www.domeczek.pl/~polukr/index.php?option=kontakt (dostęp: 2.02.2023).pl
dc.description.referencesPusz W., 1981, Przedpowstaniowy śpiewnik studencki, „Pamiętnik Literacki”, t. LXXIV, nr 4, s. 217–231.pl
dc.description.referencesRatzinger J., 2015, Jezus z Nazaretu: studia o chrystologii, red. K. Góźdź, przekł. M. Górecka, W. Szymona, t. 1, Lublin.pl
dc.description.referencesSJPDor, 1958–1969, Doroszewski, W. (red.), Słownik języka polskiego, t. 1–11, Warszawa.pl
dc.description.referencesСкочиляс І., 2012, «Слава Ісусу Христу!» – «на віки, амінь!» (До історії впровадження християнського привітання в Україні), „Патріярхат”, t. 5, nr 432, http://www.patriyarkhat.org.ua/statti‑zhurnalu/slava‑isusu-hrystu‑navikyamin‑do-istoriji‑vprovadzhennya-hrystyyanskoho‑pryvitannya-v-ukrajini (dostęp: 2.02.2023).pl
dc.description.referencesSława Ukrainy. Tygodnik Powszechny. Wydanie Specjalne, nr 2/2022. [Ukr.: Слава України. Спецвипуск «Тиґоднік Повшехни»].pl
dc.description.referencesСлужебник на Страсний Тиждень 2006, Лвів, https://cathehitic.files.wordpress.com/2014/12/sluzhebnyk‑na- strasnyj‑tyzhden.pdf (dostęp: 4.02.2023).pl
dc.description.referencesSPTP, 2022, Słownik polskiej terminologii prawosławnej, red. ks. W. Przyczyna, K. Czarnecka, ks. M. Ławreszuk, Białystok, https://sptp.uwb.edu.pl (dostęp: 1.02.2023).pl
dc.description.referencesSStp, 1953–2002, Słownik staropolski, red. S. Urbańczyk, t. 1–11, Wrocław–Warszawa–Kraków.pl
dc.description.referencesSUM, 1970–1980, Словник української мови, т. 1–11, Київ, http://www.inmo.org.ua/sum.html (dostęp: 10.02.2023).pl
dc.description.referencesSXVI, 1966–2012, Słownik polszczyzny XVI wieku, red. M. R. Mayenowa i in., t. 1–36, Warszawa.pl
dc.description.referencesSzober S., 1937, Słownik ortoepiczny: jak mówić i pisać po polsku, Warszawa, http://mbc.malopolska.pl/publication/90584 (dostęp: 1.02.2023).pl
dc.description.referencesUrbańczyk S., 1983, Notatki językowe na marginesie „Sławy i chwały” Jarosława Iwaszkiewicza, „Język Polski”, t. LXIII, s. 47–56.pl
dc.description.referencesUrzykowski T., 2022, Powstało ciastko dedykowane uchodźcom z Ukrainy. Jak smakuje Slava Ukraini?, https://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/7,54420,28231285,slodka‑slava-ukraini-w-warszawie‑powstalo-ciastko‑dedykowane.html (dostęp: 29.01.2023).pl
dc.description.referencesWierzbicka A., 2022, Ethno‑Theology, Ethno‑Christianity: Differences in the Ways of Relating to God, Jesus and Mary in Polish and in English, Identified Through Nsm, w:, Etnolingwistyka – bilans dyscypliny. Metody i postulaty badawcze, red. S. Niebrzegowska, A. Głaz, t. 1, Lublin.pl
dc.description.referencesWSJP, b.d., Wielki słownik języka polskiego PAN, red. P. Żmigrodzki, https://wsjp.pl (dostęp: 28.01.2023).pl
dc.description.referencesWydra W., Rzepka W.R. (oprac.), 1984, Chrestomatia staropolska. Teksty do roku 1543, Wrocław.pl
dc.description.referencesZbiór poetów polskich XIX w., 1961, red. P. Hertz, t. 2, Warszawa.pl
dc.description.referencesŻurawski vel Grajewski P., 2020, „Sława Ukrainie”. Dzieje ukraińskiego zawołania narodowego, https://www.tvp.info/50323808/przemyslaw‑zurawski-vel‑grajewskislawa‑ukrainie-dzieje‑ukrainskiego-zawolania‑narodowego-wieszwiecej?fbclid=IwAR02KSoO‑aVL-p0iqRMFPaNihDe4TsrCSvXHvQ5Mt2GPQU31b3i4IlQ-65-Y (dostęp: 31.01.2023).pl
dc.description.referenceswww 1, https://www.youtube.com/watch?v=ORWi9ZAsPW4 (dostęp: 10.02.2023).pl
dc.description.referenceswww 2, https://www.youtube.com/watch?v=NsI9jisS0Y0 (dostęp: 10.02.2023).pl
dc.description.volume24pl
dc.description.firstpage79pl
dc.description.lastpage93pl
dc.identifier.orcid0000-0002-5514-7515-
Występuje w kolekcji(ach):Białostockie Archiwum Językowe, 2024, nr 24

Pliki w tej pozycji:
Plik Opis RozmiarFormat 
BAJ_24_2024_H_Duda_Rzeczowniki_slawa_i_chwala_oraz_ich_ukrainskie_odpwiedniki.pdf232,8 kBAdobe PDFOtwórz
Pokaż uproszczony widok rekordu Zobacz statystyki


Pozycja ta dostępna jest na podstawie licencji Licencja Creative Commons CCL Creative Commons