Rola bezzwrotnych instrumentów wsparcia w kształtowaniu zdolności innowacyjnych sektora MŚP: studium przypadku projektu „Granty na badania”

Abstract

Cel | Artykuł ma na celu krytyczną analizę oddziaływania bezzwrotnych instrumentów wsparcia na rozwój zdolności innowacyjnych małych i średnich przedsiębiorstw w regionie peryferyjnym. Przedmiotem badań jest program grantowy ukierunkowany na finansowanie działań badawczo-rozwojowych, którego znaczenie rozpatrywane jest nie tylko w wymiarze bezpośrednich rezultatów dla beneficjentów, lecz także w szerszym kontekście kształtowania regionalnego ekosystemu innowacji. Opracowanie dąży do uchwycenia, w jaki sposób publiczne subsydia kompensują niedoskonałości rynku, stymulują innowacje przyrostowe i przełomowe oraz wspierają procesy dostosowawcze do priorytetów polityk europejskich, w tym inteligentnych specjalizacji i Europejskiego Zielonego Ładu. Metoda badań | Zastosowano analizę ilościową i jakościową dokumentacji projektowej, obejmującą strukturę beneficjentów, rodzaje innowacji, skalę finansowania oraz bariery i oczekiwane rezultaty. Wnioski | Badanie potwierdziło, że program pełni funkcję katalizatora procesów innowacyjnych w regionie peryferyjnym, umożliwiając MŚP realizację kapitało- i ryzykochłonnych etapów działalności B+R. Dominacja innowacji produktowych o charakterze inkrementalnym odpowiada ustaleniom teorii innowacyjności w sektorze MŚP, natomiast rosnąca obecność projektów ekoinnowacyjnych, cyfryzacyjnych oraz ukierunkowanych na ochronę własności intelektualnej świadczy o stopniowej dojrzałości innowacyjnej przedsiębiorstw. Konstrukcja programu, silnie powiązana z regionalnymi inteligentnymi specjalizacjami, sprzyjała zgodności kierunków wsparcia z polityką innowacyjną i europejskimi trendami transformacyjnymi. Oryginalność / wartość / implikacje / rekomendacje | Oryginalność artykułu polega na empirycznej weryfikacji skuteczności dotacji w warunkach regionu o słabym ekosystemie innowacji. Wyniki potwierdzają znaczenie instytucji otoczenia biznesu jako kluczowych podmiotów systemu innowacji i wskazują na potrzebę uzupełnienia wsparcia o instrumenty adresowane do średnich przedsiębiorstw oraz rozwój mechanizmów wzmacniających zdolności organizacyjne i kompetencyjne MŚP.

Purpose | The article aims to provide a critical analysis of the impact of non-repayable support instruments on the development of innovative capacity in small and medium-sized enterprises opte significance of which is examined not only in terms of direct outcomes for beneficiaries but also in the broader context of shaping the regional innovation ecosystem. The paper seeks to capture how public subsidies compensate for market failures, stimulate both incremental and breakthrough innovations, and support adjustment processes aligned with the European policy priorities, including smart specialisations and the European Green Deal. Research method | The study applies quantitative and qualitative analysis of project documentation, including the structure of beneficiaries, types of innovations, scale of funding, as well as barriers and the expected results identified by applicants and evaluators. Results | The research confirms that the programme functions as a catalyst of innovation processes in a peripheral region, enabling SMEs to undertake capital- and risk-intensive stages of R&D. The predominance of incremental product innovations is consistent with theoretical assumptions regarding SME innovativeness, while the growing presence of eco-innovations, digitalisation projects, and intellectual property protection indicates the gradual maturation of innovative capabilities. The programme’s design, strongly linked to regional smart specialisations, ensured coherence with regional innovation policy and broader European transformation trends. Originality / value / implications / recommendations | The originality of the article lies in its empirical verification of the effectiveness of grants in a region characterised by a weak innovation ecosystem. The findings highlight the significance of business support institutions as key actors within the innovation system and indicate the need to complement current instruments with mechanisms tailored to medium-sized enterprises and with measures that enhance SMEs’ organisational and competence-building capacities.