Proszę używać tego identyfikatora do cytowań lub wstaw link do tej pozycji:
http://hdl.handle.net/11320/14918
Pełny rekord metadanych
Pole DC | Wartość | Język |
---|---|---|
dc.contributor.author | Jemioł, Maciej | - |
dc.date.accessioned | 2023-04-20T10:34:44Z | - |
dc.date.available | 2023-04-20T10:34:44Z | - |
dc.date.issued | 2022 | - |
dc.identifier.citation | Parezja. Czasopismo Forum Młodych Pedagogów przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN, 2022, nr 1(17), s. 13-22 | pl |
dc.identifier.issn | 2353-7914 | - |
dc.identifier.uri | http://hdl.handle.net/11320/14918 | - |
dc.description.abstract | Krytyczno-emancypacyjne ujęcie procesów dydaktycznych wymienia się niekiedy jako jeden z wielkich paradygmatów kształcenia. Nie jest to, co prawda, podejście szczególnie popularne w praktyce pedagogicznej, pozostaje jednak niemniej żywe przynajmniej w dyskusji znawców dydaktyki i z tego powodu warto wciąż do niego powracać w naszych rozważaniach nad rzeczywistością edukacyjną. Niniejsze krótkie opracowanie stanowi próbę takiego właśnie powrotu w rozważaniach dydaktycznych do paradygmatu krytyczno-emancypacyjnego, jego temat zostanie zaś tu podjęty przez pryzmat samego rdzenia tego paradygmatu, to jest koncepcji filozoficznych, które legły u jego podstawy. Wymaga to odniesienia do przemyśleń zwolenników tzw. teorii krytycznej, która narodziła się w dwudziestoleciu międzywojennym w szkole frankfurckiej. W poniższym tekście zaprezentowana zostanie ich ogólna rekonstrukcja, właśnie w tym celu, by bieżący dyskurs dydaktyczny nie stracił z oczu tego, co leży na szali, gdy chodzi o dydaktykę krytyczną. Rozważone zostaną tu takie aspekty paradygmatu krytyczno-emancypacyjnego, jak cele, jakie wyznacza się w nim edukacji, przebieg procesu dydaktycznego, rodzaj relacji łączących w nim ucznia i nauczyciela czy to, jaką wiedzę daje się uzyskać w jego ramach. Ich analiza prowadzi do wniosku, że choć paradygmat krytyczny może przyczynić się do małych zmian na skalę lokalną, to mimo wszystko pozostaje podejściem w dużej mierze nieadekwatnym do współczesnej rzeczywistości edukacyjnej, bo motywowanym politycznie i stawiającym sobie trudne do zrealizowania ambicje zmiany społecznej na wielką skalę. | pl |
dc.description.abstract | The critical-emancipatory approach to the didactic processes is sometimes mentioned as one of the great paradigms of education. Admittedly, it is not a particularly popular approach in pedagogical practice, but it is still alive, at least in the discussions of experts in didactics, and for this reason it is worth returning to it in our reflections on educational reality. This short study is an attempt at such a return to the critical-emancipatory paradigm in didactic considerations and he topic will be taken up here from the perspective of the very core of this paradigm, i.e. the philosophical concepts that lay at its basis. This requires reference to the thoughts of the proponents of the so-called Critical Theory, which originated in the Frankfurt School in the interwar period. This paper will present a general reconstruction of them, precisely so that the current didactic discourse does not lose sight of what lies at stake when it comes to critical didactics. Aspects of the critical-emancipatory paradigm will be considered here, such as the goals it sets for education, the course of the didactic process, the kind of relationship it establishes between student and teacher, and what kind of knowledge it produces. The analysis leads to the conclusion that, although the critical paradigm may contribute to small-scale changes on a local scale, it nevertheless remains largely inadequate to the contemporary educational reality, because it is politically motivated and has hard to achieve ambitions of large-scale social change. | pl |
dc.language.iso | pl | pl |
dc.publisher | Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku | pl |
dc.rights | Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 3.0 Polska | - |
dc.rights.uri | http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/pl/ | - |
dc.subject | paradygmat krytyczno-emancypacyjny | pl |
dc.subject | teoria krytyczna | pl |
dc.subject | dydaktyka krytyczna | pl |
dc.subject | szkoła frankfurcka | pl |
dc.subject | critical-emancipatory paradigm | pl |
dc.subject | Critical Theory | pl |
dc.subject | critical didactics | pl |
dc.subject | Frankfurt School | pl |
dc.title | Paradygmat krytyczno-emancypacyjny w dydaktyce. Perspektywa filozoficzna | pl |
dc.title.alternative | The Critical-Emancipatory Paradigm in Didactics. A Philosophical Perspective | pl |
dc.type | Article | pl |
dc.rights.holder | Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 3.0 Polska | pl |
dc.identifier.doi | 10.15290/parezja.2022.17.02 | - |
dc.description.Email | maciej.jemiol.academia@gmail.com | pl |
dc.description.Affiliation | Akademia Ignatianum w Krakowie | pl |
dc.description.references | Bohman, J. (2021). Critical Theory. W: E.N. Zalta (red.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Spring 2021 Edition). Pozyskano z: https://plato.stanford.edu/entries/critical-theory/, [25.04.2022]. | pl |
dc.description.references | Engels, F. (1947). Letter to F. Mehring. W: K. Marx, F. Engels, Selected Works in Two Volumes, t. I (s. 327–329). Moscow: Foreign Languages Publishing House. | pl |
dc.description.references | Eschenbacher, S., Levine, P. (2022). Reconsidering the Roots of Transformative Education: Habermas and Mezirow. W: A. Nicolaides, S. Eschenbacher, P.T. Buergelt, Y. Gilpin-Jackson, M. Welch, M. Misawa (red.), The Palgrave Handbook of Learning for Transformation (s. 45–58). London: Palgrave Macmillan. | pl |
dc.description.references | Hart, M. (1990). Critical Theory and Beyond: Further Perspectives on Emancipatory Education. Adult Education Quarterly, 40(3), s. 125–138. | pl |
dc.description.references | Jamin, J. (2018). Cultural Marxism: A survey. Religion Compass, 12(1–2). | pl |
dc.description.references | Kellner, D. (1989). Critical Theory, Marxism and Modernity. Baltimore: Johns Hopkins University Press. | pl |
dc.description.references | Kellner, D. (2003). Toward a Critical Theory of Education. Democracy & Nature, 9(1), s. 51–64. | pl |
dc.description.references | Klus-Stańska, D. (2009). Polska rzeczywistość dydaktyczna – paradygmatyczny taniec św. Wita. W: L. Hurło, D. Klus-Stańska, M. Łojko (red.), Paradygmaty współczesnej dydaktyki (s. 62–73). Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”. | pl |
dc.description.references | Klus-Stańska, D. (2018). Dydaktyka krytyczna. W: D. Klus-Stańska, Paradygmaty dydaktyki. Myśleć teorią o praktyce (s. 192–217). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN. | pl |
dc.description.references | Kokkos, A. (red.). (2020). Expanding Transformation Theory. Affinities between Jack Mezirow and Emancipatory Educationalists. London: Routledge. | pl |
dc.description.references | Marx, K. (1961). Tezy o Feuerbachu. W: K. Marx, F. Engels, Dzieła. T. 3, (s. 5–8). Przeł. S. Filmus. Warszawa: Książka i Wiedza. | pl |
dc.description.references | Mezirow, J. (1981). A Critical Theory of Adult Learning and Education. Adult Education Quarterly, 32(1), s. 3–24. | pl |
dc.description.references | Mularczyk, K. (2021). Jednostka uwikłana we współczesny marksizm kulturowy według Slavoja Žižka. Perspektywy Kultury, 32(1), s. 203–210. | pl |
dc.description.references | Pring, R. (2001). Education as a Moral Practice. Journal of Moral Education, 30(2), s. 101–112. | pl |
dc.description.references | Sajdak, A. (2013). Zarys paradygmatu krytyczno-emancypacyjnego. W: tejże, Paradygmaty kształcenia studentów i wspierania rozwoju nauczycieli akademickich. Teoretyczne podstawy dydaktyki akademickiej (s. 476–519). Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”. | pl |
dc.description.references | Sajdak-Burska, A. (2018). Paradygmaty dydaktyki akademickiej – analiza wybranych podejść. Roczniki Pedagogiczne, 46(2), s. 9–29. | pl |
dc.description.references | Wawrzyniak-Śliwska, M. (2009). Dyskursywność autonomii edukacyjnej. W: L. Hurło, D. Klus-Stańska, M. Łojko (red.), Paradygmaty współczesnej dydaktyki (s. 211–222). Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”. | pl |
dc.description.issue | 1(17) | pl |
dc.description.firstpage | 13 | pl |
dc.description.lastpage | 22 | pl |
dc.identifier.citation2 | Parezja. Czasopismo Forum Młodych Pedagogów przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN | pl |
dc.identifier.orcid | 0000-0003-3627-9392 | - |
Występuje w kolekcji(ach): | Parezja. Czasopismo Forum Młodych Pedagogów przy Komitecie Nauk Pedagogicznych PAN, 2022, nr 1 |
Pliki w tej pozycji:
Plik | Opis | Rozmiar | Format | |
---|---|---|---|---|
Parezja_1_2022_M_Jemiol_Paradygmat_krytyczno_emancypacyjny_w_dydaktyce.pdf | 166,8 kB | Adobe PDF | Otwórz |
Pozycja ta dostępna jest na podstawie licencji Licencja Creative Commons CCL