Badanie produktywnej i receptywnej kompetencji kolokacyjnej u dzieci w wieku 4–6 lat – propozycja metody autorskiej z wykorzystaniem obrazków generowanych przez ChatGPT

Abstract

Celem artykułu jest przedstawienie autorskiej metody badania produktywnej i receptywnej kompetencji kolokacyjnej u dzieci w wieku 4–6 lat z wykorzystaniem obrazków generowanych przez sztuczną inteligencję (ChatGPT). Kompetencja kolokacyjna, rozumiana jako zdolność do rozpoznawania i tworzenia stałych połączeń leksykalnych, stanowi istotny aspekt rozwijającej się kompetencji językowej dziecka. W artykule zaproponowano dwa typy zadań: (1) zadania receptywne, polegające na rozpoznawaniu poprawnych kolokacji na podstawie dwóch ilustracji zawierających ten sam element, oraz (2) zadania produktywne, w których dzieci nazywają lub opisują przedstawione sceny. Omówiono proces tworzenia obrazów, kryteria doboru kolokacji, a także zalety i ograniczenia wykorzystania generatywnej sztucznej inteligencji w badaniach językoznawczych. Proponowana metoda może stanowić nowoczesne i elastyczne narzędzie wspomagające diagnozę oraz rozwój leksykalny dzieci.

The aim of this article is to present an original method for investigating productive and receptive collocational competence in children aged 4–6 using images generated by artificial intelligence (ChatGPT). Collocational competence, understood as the ability to recognize and produce conventional lexical combinations, constitutes an important aspect of a child’s developing linguistic competence. The article proposes two types of tasks: (1) receptive tasks, which involve identifying correct collocations on the basis of two illustrations containing the same element, and (2) productive tasks, in which children name or describe the scenes presented. The paper discusses the process of image creation, the criteria for selecting collocations, as well as the advantages and limitations of using generative artificial intelligence in linguistic research. The proposed method may serve as a modern and flexible tool supporting both the assessment and the lexical development of children.