REPOZYTORIUM UNIWERSYTETU
W BIAŁYMSTOKU
UwB

Proszę używać tego identyfikatora do cytowań lub wstaw link do tej pozycji: http://hdl.handle.net/11320/20829
Pełny rekord metadanych
Pole DCWartośćJęzyk
dc.contributor.authorKossakowski, Krzysztof-
dc.date.accessioned2026-08-24T08:53:11Z-
dc.date.available2026-08-24T08:53:11Z-
dc.date.issued2026-
dc.identifier.citationCzasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych, nr 1(20), 2026, s. 63-84pl
dc.identifier.issn2451-3539-
dc.identifier.urihttp://hdl.handle.net/11320/20829-
dc.description.abstractArtykuł dotyczy nauczycielek Seminarium Nauczycielskiego w Białymstoku. W pierwszej części opisuje krótko dzieje samego seminarium. W kolejnej zajmuje się losami ponad czterdziestu pracujących tam na przestrzeni lat 1919–1936 nauczycielek. Kwestia kadry pedagogicznej białostockiego seminarium nauczycielskiego nie została jak do tej pory dokładnie przebadana. Podstawową trudność stanowi brak dostępnych źródeł – znakomita większość materiałów dotyczących szkolnictwa białostockiego w okresie międzywojennym znajduje się w archiwach w Grodnie lub Mińsku, obecnie niedostępnych dla polskich badaczy. Mimo to na podstawie zachowanych i dostępnych źródeł udało się odtworzyć stosun kowo precyzyjnie losy kilku nauczycielek. Dzieje pozostałych zostały opisane w zakresie, na jaki pozwalają źródła.pl
dc.description.abstractThis article examines women teachers employed at the Teacher Training Seminary in Białystok. The first section briefly outlines the institution’s history; the second reconstructs the careers of more than forty women who taught there between 1919 and 1936. The teaching staff of the Białystok seminary has not yet been studied in detail. The principal obstacle is limited access to sources: most records relating to education in interwar Białystok are held in archives in Grodno and Minsk, which are currently inaccessible to Polish researchers. Nevertheless, the surviving sources make it possible to reconstruct the careers of several teachers with relative precision. The remaining biographies are presented to the extent permitted by the available evidence.pl
dc.description.sponsorshipArtykuł dofinansowany ze środków budżetu państwa w ramach programu Ministra Edukacji i Nauki pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki”, nr projektu NPRH/F/SP/0086/2024/13, kwota dofinansowania 1 119 240,00 zł, całkowita wartość projektu 1 119 240,00 zł.pl
dc.language.isoplpl
dc.publisherWydawnictwo HUMANICA Instytut Studiów Kobiecychpl
dc.rightsUznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Polska-
dc.rights.urihttp://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/pl/-
dc.subjectedukacjapl
dc.subjectnauczycielepl
dc.subjectszkołypl
dc.subjectBiałystokpl
dc.subjectXX w.pl
dc.subjecteducationpl
dc.subjectwomen teacherspl
dc.subjectteacher trainingpl
dc.subjecttwentieth centurypl
dc.titleNauczycielki białostockiego seminarium nauczycielskiegopl
dc.title.alternativeFemale Teachers of the Teachers’ Seminary in Białystokpl
dc.typeArticlepl
dc.rights.holderUznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Polskapl
dc.identifier.doi10.15290/cnisk.2026.01.20.04-
dc.description.Emailcris6665@wp.plpl
dc.description.BiographicalnoteKrzysztof Kossakowski – doktor nauk humanistycznych w zakresie historii, adiunkt w Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku. Zainteresowania badawcze: historia Bizancjum (głównie w XII w.), państwa krzyżowe, wyprawy krzyżowe.pl
dc.description.AffiliationInstytut Studiów Kobiecych (Polska)pl
dc.description.AffiliationInstitute of Women’s Studies (Poland)pl
dc.description.referencesArchiwum Państwowe w Białymstoku, sygn. 4/801, 4/802.pl
dc.description.referencesMuzeum Podlaskie w Białymstoku, sygn. MBH/D/2881, 8312, 8489–8502, 9769–9777, 10879–10973; MBH/I/1695–1697, 6050, 9879, 10488, 10489, 10511–10513, 18505–18559; MBH/4508, 4905–4909, 4946–4948, 4992, 4993, 5436, 6915.pl
dc.description.referencesPolska Akademia Nauk. Archiwum w Warszawie, Materiały Tadeusza Turkowskiego, sygn. III-320-41.pl
dc.description.referencesFundacja Generał Elżbiety Zawackiej, sygn. 3169/WSK (teczka Amelii Moczydłowskiej).pl
dc.description.referencesInskrypcja na nagrobku Julii Moczydłowskiej, Cmentarz Farny w Białymstoku (nr 17758).pl
dc.description.referencesInskrypcja na nagrobku Antoniny, Jadwigi i Julii Zubelewicz, Cmentarz Farny w Białymstoku (nr 20835).pl
dc.description.referencesDekret Naczelnika Państwa o kształceniu nauczycieli szkół powszechnych w Państwie Polskiem, Dziennik Praw, poz. 185, nr 14.pl
dc.description.referencesJeleńska, Ludwika. Metodyka arytmetyki i geometrii w pierwszych latach nauczania, (Poznań: Księgarnia Świętego Wojciecha, 1939).pl
dc.description.referencesJeleńska, Ludwika. Metodyka pierwszych lat nauczania, (Warszawa: Nasza Księgarnia, 1929).pl
dc.description.referencesJeleńska, Ludwika. O Janku, który umiał chcieć . Dziecięctwo błogosławionego Jana Bosco, (Poznań: Księgarnia Świętego Wojciecha, 1931).pl
dc.description.referencesJeleńska, Ludwika. Sztuka wychowania, (Warszawa: Nasza Księgarnia, 1930).pl
dc.description.referencesSprawozdanie za czas od 26-IV-31 r . do 31-XII 1932 r., (Białystok: Zarząd Oddziału Białostockiego ZHP, 1933).pl
dc.description.referencesUstawa z dnia 11 marca 1932 r. o ustroju szkolnictwa (Dz. U. poz. 389, nr 38), rdz. VI B, art. 40.pl
dc.description.referencesZagórowski, Zbigniew (red.). Spis nauczycieli szkół wyższych, średnich, zawodowych, seminariów nauczycielskich oraz wykaz zakładów naukowych i władz szkolnych, (Lwów–Warszawa: Książnica Polska, 1924).pl
dc.description.referencesZagórowski, Zbigniew (red.), Spis nauczycieli szkół wyższych, średnich, zawodowych, seminariów nauczycielskich oraz wykaz zakładów naukowych i władz szkolnych, (Lwów–Warszawa: Książnica-Atlas, 1926).pl
dc.description.referencesDziennik Białostocki, 26.09.1930, 18.10.1930, 21.10.1930, 25.10.1930, 29.10.1930, 1.11.1930, 16.11.1930.pl
dc.description.referencesGłos Ziemi Białostockiej, 21.10.1930, 23.10.1930, 30.10.1930.pl
dc.description.referencesMłoda Myśl . Czasopismo Uczniowskiego Stowarzyszenia Spółdzielczego „Bratnia Pomoc” przy Państwowym Seminarium Nauczycielskim i Preparandzie w Białymstoku, R. 2–8, 1926–1931.pl
dc.description.referencesMłoda Myśl . Miesięcznik Państwowego Seminarium Nauczycielskiego i Preparandy w Białymstoku, R. 1, 1925.pl
dc.description.referencesBednorz, Róża. „Kadry nauczycielskie dla Ziem Zachodnich”, Mówią Wieki, t. 3, 1975, 5–8.pl
dc.description.referencesBiogram Marii Gajdzicowej, w: Polski Słownik Biograficzny, t. 7, (Kraków: Polska Akademia Umiejętności, 1948–1958), 211.pl
dc.description.referencesChrobaczyński, Jacek. Nauczyciele w okupowanym Krakowie 1939–1945, (Kraków: Wydawnictwo Naukowe WSP, 1989).pl
dc.description.referencesCzeppe, Maria. „Jadwiga z Czarneckich Turkowska (1889–1982)”, Krakowski Rocznik Archiwalny, t. 27, 2021, 67–105.pl
dc.description.referencesHajkowska, Monika. „Słaba płeć? O nauczycielkach domowych w Królestwie Polski w XIX wieku i początkach XX wieku”, Lubelski Rocznik Pedagogiczny, t. 39, z. 1, 2020, 11–26.pl
dc.description.referencesHerbst, Mikołaj. „Zabory a edukacja. Początki szkolnictwa na terytorium Polski w kontekście współczesnego zróżnicowania osiągnięć szkolnych”, Studia Regionalne i Lokalne, nr 2, 2017, 5–29.pl
dc.description.referencesJemielity, Witold. Szkoły średnie i zawodowe w województwie białostockim w latach 1919–1932, (Łomża: Łomżyńskie Towarzystwo Naukowe im. Wagów, 1991).pl
dc.description.referencesSmolarczyk, Andrzej. „Nauczyciel kresowy – realizator polityki oświatowej państwa w województwach północno-wschodnich Rzeczpospolitej w latach 1919–1939”, Wschodni Rocznik Historyczny, t. 17, 2020, 231–250.pl
dc.description.referencesSuplicka, Agnieszka. „Od seminarium do uniwersytetu – kształcenie nauczycieli w Białymstoku”, w: Anna Murawska, Paula Wiażewicz- -Wójtowicz (red.), Uniwersytet – raport z rubieży, (Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 2022), 157-172.pl
dc.description.referencesTrzebiatowski, Klemens. Szkolnictwo powszechne w Polsce w latach 1918–1932, (Wrocław: Ossolineum, 1970).pl
dc.description.referencesUlicka, Danuta. „Zwrot archiwalny (jak ja go widzę)”, Teksty Drugie, nr 1–2, 2010, 159–164.pl
dc.description.referencesWaga, Leszek. „Dydaktyczne postulaty Ludwiki Jeleńskiej (1885-1961) w świetle założeń współczesnej dydaktyki integralnej”, Roczniki Pedagogiczne, t. 48, 2020, 51–62.pl
dc.description.referencesWichrowska, Elżbieta. „Badacz w archiwum i archiwum badacza. Paradoks archiwalny”, Pamiętnik Literacki, nr 2, 2021, 289–299.pl
dc.description.referencesŻuczkowski, Maciej. „Służba Kobiet w strukturach wojskowych Polskiego Państwa Podziemnego na przykładzie Dowództwa Głównego Służby Zwycięstwu Polski i Komendy Głównej Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej”, Pamięć i Sprawiedliwość, t. 26, 2015, 75–114.pl
dc.identifier.eissn2543-7011-
dc.description.number1(20)pl
dc.description.firstpage63pl
dc.description.lastpage84pl
dc.identifier.citation2Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecychpl
dc.identifier.orcid0000-0001-8569-5806-
Występuje w kolekcji(ach):Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych, 2026, nr 1(20)

Pliki w tej pozycji:
Plik Opis RozmiarFormat 
CNISK_1_2026_K_Kossakowski_Nauczycielki.pdf315,36 kBAdobe PDFOtwórz
Pokaż uproszczony widok rekordu Zobacz statystyki


Pozycja ta dostępna jest na podstawie licencji Licencja Creative Commons CCL Creative Commons