Tytuł:	Listy do archimandryty Konstantego
Inne tytuły:	Letters to Archimandrite Constantin
Autorzy:	Iljin, Iwan
Tłumacz:	Krasucka, Katarzyna
Data wydania:	2004
Data dodania:	29-maj-2026
Wydawca:	Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku
Źródło:	Idea. Studia nad strukturą i rozwojem pojęć filozoficznych, vol. 16, 2004, s. 183-202
Opis:	Z języka rosyjskiego przełożyła, wstępem i przypisami opatrzyła Katarzyna Krasucka. OD TŁUMACZA: Archimandryta Konstanty, adresat listów Iwana Iljina, to Kirył Josifowicz Zajcew (1887-1975). Zanim rewolucja październikowa i jej konsekwencje zmusiły go do opuszczenia Rosji, ukończył w Petersburgu ekonomię i politologię. Na emigracji przebywał i pracował w Niemczech, Pradze i Paryżu. W stolicy Francji zajmował się między innymi redagowaniem pisma Возрождение, z którym przez pewien czas ściśle współpracował, także jako redaktor, Iwan Iljin. Być może tutaj ma swój początek ta bliska, jak na podstawie listów można sądzić, znajomość. Po śmierci żony Zajcew wstąpił do klasztoru Św. Trójcy w Jordanville (USA), gdzie został profesorem teologii i rosyjskiej literatury i gdzie przebywał do śmierci. Pochodzące z początku lat pięćdziesiątych XX wieku listy Iwana Iljina do archimandryty Konstantego z jednej strony stanowią zapis pracy nad ostatnią książką oraz zmagań filozofa z chorobami, które nękały go pod koniec życia, problemów z wydawcami i nadziei na to, że w przyszłości jego filozofia będzie znana w Rosji. Z drugiej natomiast strony świadczą o tym, jak niezmiennie wielką wagę Iljin przywiązywał do wydarzeń mających miejsce w przeszłości. W 1925 roku w Berlinie ukazała się książka filozofa О сопротивлении злу силою1, która stała się powodem gwałtownych i burzliwych polemik, nie zawsze zresztą czysto merytorycznych, lecz obarczonych silnymi emocjami, które zrodziły wiele sporów i antypatii, w kontekście których dyskusja dotyczyła nie tylko kwestii filozoficznych, lecz przeciwnie, przebiegała zgoła odmiennymi torami, wykraczając poza sferę refleksji filozoficznej. Prezentowane poniżej listy Iwana A. Iljina do archimandryty Konstantego nie są bezpośrednim świadectwem nastrojów, które panowały wśród przedstawicieli rosyjskiej kultury na emigracji, ich sympatii i animozji, lecz pośrednio świadczą o ich intensywności, choć od wydania książki minęło już ćwierć wieku. I wprawdzie apogeum polemiki wokół tez zawartych w książce Iljina przypada na drugą połowę lat trzydziestych, to jak się okazuje, pozostawiła ona wyraźne piętno w psychice filozofa, który z wyraźną niechęcią pisze o nieżyjącym już od kilku lat Mikołaju Bierdiajewie2, swym głównym adwersarzu. Oto, co między innymi Bierdiajew napisał w artykule Koszmar złego dobra, a co po dwudziestu pięciu latach nadal wywołuje w Iljinie chęć zrewanżowania się za bezlitosną krytykę: „Najbardziej nieprzyjemne w książce Iljina jest nadużywanie chrześcijaństwa, prawosławia i Ewangelii. Usprawiedliwianie kary śmierci tekstami ewangelicznymi sprawia wrażenie bluźnierstwa. W światopoglądzie Iljina nie ma niczego nie tylko z prawosławia, ale w ogóle z chrześcijaństwa. Prawosławie zostało wzięte na pokaz, dla celów pozareligijnych, jak często to bywa za naszych dni. Cytaty z Biblii, z Ojców Kościoła, z kanonów apostolskich i soborowych wzięte są mechanicznie i nie dowodzą, że Iljin ma światopogląd prawosławny” 3. Wydaje się, że właśnie powyższe słowa najdotkliwiej poruszyły Iljina, który po tylu latach w swych listach do archimandryty Konstantego, przy okazji relacji z przebiegu pracy nad książką Аксиомы религиозного опыта, odpowiada na nie zapewnieniami o zgodności swoich poglądów z naukami Kościoła, mieni się obrońcą prawosławia, a za cel stawia sobie oczyszczenie stajni Augiasza, którą jego zdaniem stała się rosyjska filozofia. Przedstawiony poniżej zbiór dziewięciu listów przechowywany jest w moskiewskim archiwum Iljina; jest dostępny na stronie internetowej: www.kaplun.narod.ru/ilyin.htm.
URI:	http://hdl.handle.net/11320/20317
DOI:	10.15290/idea.2004.16.12
ISSN:	0860-4487
Typ Dokumentu:	Other
Występuje w kolekcji(ach):	Idea. Studia nad strukturą i rozwojem pojęć filozoficznych, 2004, XVI

Pozycja jest chroniona prawem autorskim (Copyright © Wszelkie prawa zastrzeżone)