REPOZYTORIUM UNIWERSYTETU
W BIAŁYMSTOKU
UwB

Proszę używać tego identyfikatora do cytowań lub wstaw link do tej pozycji: http://hdl.handle.net/11320/20216
Pełny rekord metadanych
Pole DCWartośćJęzyk
dc.contributor.authorSzulska, Inesa-
dc.date.accessioned2026-04-29T08:06:58Z-
dc.date.available2026-04-29T08:06:58Z-
dc.date.issued2025-
dc.identifier.citationZagadnienia bilingwizmu. Seria III: Wilno. Literackie portrety miasta. Studia, redakcja naukowa tomu i wstęp Jarosław Ławski, Białystok 2025, s. 317-345pl
dc.identifier.isbn978-83-7657-577-3-
dc.identifier.urihttp://hdl.handle.net/11320/20216-
dc.description.abstractLiterary descriptions of Vilnius from a century ago, documenting the efforts to revive Polish culture in the city after 1905, still await the attention and assessment of literary historians, as well as scholars studying the press and local social and cultural life. Among such testimonies is the collection of short prose Szarzyzna Wilna (1911) by the local writer and journalist Władysław Gutowski (1870–1943). Gutowski’s sketches, based on his observations as a witness to the everyday life of townspeople and the city’s modernization, offer an engaging point of departure for revealing the panorama of the city of Gediminas in the light of political events, the radicalization of national relations, the artistic initiatives of the creators of the almanac Żórawce and various charitable undertakings. Gutowski, a Polish publicist, satirist, prose writer and playwright, published under the pseudonyms “On”, ”Tłuchowiec” and ”As”. Originally from the Masuria region (Tłuchowiec, Płock Land), he studied in Toruń and Warsaw, spent some time in Odessa and settled permanently in Vilnius in 1886. The collection Szarzyzny Wilna is an anthology of Gutowski’s journalism from 1906–1911, characterized by an interventionist tone. Even after more than a century, these sketches retain their documentary value. The social and moral themes of these texts correspond to the programme of National Democracy in Lithuania, while Gutowski’s postulates contribute to the organicist and socially engaged face of Vilnius positivism. On several issues – his sharp critique of the Krajowcy, Jews, Lithuanians, the shortcomings of the landed gentry and the role of religion in shaping patriotic attitudes – Gutowski articulated his own stance, often challenging the opinions of local Poles.pl
dc.language.isoplpl
dc.publisherWydawnictwo PRYMAT, Mariusz Śliwowskipl
dc.relation.ispartofseriesColloquia Orientalia Bialostocensia;69-
dc.subjectWładysław Gutowskipl
dc.subjectprosepl
dc.subjectfeuilletonpl
dc.subjectsatirepl
dc.subjectNational Democracypl
dc.subjectVilniuspl
dc.titleObraz miasta i jego mieszkańców w Szarzyznach Wilna (1911) Władysława Gutowskiegopl
dc.title.alternativeMiesto ir jo gyventojų vaizdas Vladyslovo Gutovskio Vilniaus pilkumose (1911)pl
dc.title.alternativeThe Image of The City and Its Residents in Szarzyzny Wilna (1911) by Władysław Gutowskipl
dc.typeBook chapterpl
dc.rights.holderCopyright by Uniwersytet w Białymstoku, Białystok 2025pl
dc.rights.holderCopyright by Wydawnictwo PRYMAT, Białystok 2025pl
dc.description.BiographicalnoteInesa Szulska – dr hab., prof. ucz., absolwentka filologii polskiej i bałtyckiej na Uniwersytecie Warszawskim, pracuje w Zakładzie Bałtystyki Wydziału Polonistyki UW. W roku 2009 obroniła rozprawę doktorską Litwa Józefa Ignacego Kraszewskiego (Nagroda Prezesa Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej, 2010; wyd. 2011). Stopień doktora habilitowanego w dziedzinie nauk humanistycznych w dyscyplinie literaturoznawstwo uzyskała na podstawie osiągnięcia naukowego w formie cyklu artykułów powiązanych tematycznie pt. „Obrazy litewskie” w literaturze polskiej drugiej połowy XIX i początku XX wieku. Studia imagologiczno-recepcyjne (2020). Obszar zainteresowań naukowych: badania komparatystyczne polsko-litewskich związków literackich i kulturalnych (XIX – pocz. XX wieku), prezentowane w tomach zbiorowych i czasopismach naukowych w Polsce i na Litwie.pl
dc.description.AffiliationUniwersytet Warszawskipl
dc.description.references[On] Gutowski W., Giniecie. Kilka scen z życia codziennego w trzech aktach, Warszawa: Skład główny u Gebethnera i Wolffa, odbito: Wilno 1912.pl
dc.description.referencesGutowski W., Zbudźmy się, „Dziennik Wileński” 1906, nr 10, s. 2.pl
dc.description.referencesGutowski W. [On], Szarzyzny Wilna. Szkice i nowele, Wilno: Druk. „Związek Drukarzy”, 1911.pl
dc.description.referencesGutowski W., Dusze wywrotu. Cykl szkiców o kobiecie z czternastoma rysunkami, cz. 1, Wilno: Druk. „Związek Drukarzy”, 1911.pl
dc.description.referencesGutowski W., Karnawał, „Dziennik Wileński” 1907, nr 31, s. 3.pl
dc.description.referencesGutowski W., Mateczko droga, [w:] Jednodniówka literacka na kolonie letnie, Wilno 1908, s. 39–40.pl
dc.description.referencesGutowski W., Mój przyjaciel (cykl Na stronie), „Dziennik Wileński” 1906, nr 51, s. 2.pl
dc.description.referencesGutowski W., My (cykl Na stronie), „Dziennik Wileński” 1906, nr 33, s. 2–3.pl
dc.description.referencesGutowski W., My wciąż jednacy (cykl Na stronie), „Dziennik Wileński” 1906, nr 72, s. 2.pl
dc.description.referencesGutowski W., Pilne sprawy (cykl Na stronie), „Dziennik Wileński” 1906, nr 61, s. 2.pl
dc.description.referencesGutowski W., Popychadło (cykl Na stronie), „Dziennik Wileński” 1906, nr 91, s. 2.pl
dc.description.referencesKismet [Michał Minkiewicz], Rymy o Wilnie, „Tygodnik Wileński” 1911, nr 2, s. 18-19.pl
dc.description.referencesKulbak M., Wilno, przeł. R. Pytel, „Zeszyty Literackie” 1995, nr 2(1-50) dod., r. XIII, s. 16-18.pl
dc.description.referencesTłuchowiec [Władysław Gutowski], Ach VII, „Brukowiec” 2 (15) 1914, nr 3.pl
dc.description.referencesW. G. [Władysław Gutowski?], Z „Sokoła”, „Dziennik Wileński” 1906, nr 75, s. 3.pl
dc.description.referencesŽegota K. [Kazys Puida], „Laboremus”, [w:] tegoż, Ruduo, k. I, Vilnius: „Vilniaus Žinių” spaustuvė, 1906, s. 90–93.pl
dc.description.references„Dziennik Wileński” 1906, nr 93, s. 2.pl
dc.description.references„Goniec Wileński” 1910, nr 48.pl
dc.description.references„Nowa Gazeta” (Warszawa) 1911, nr 128, s. 3.pl
dc.description.references„Sokół” w Wilnie. Pierwsze sprawozdanie roczne 1906–1907, Wilno [1907], s. 3-5.pl
dc.description.references„Szubrawiec” (Wilno) 1913, nr 1, s. 1.pl
dc.description.references„Szubrawiec” (Wilno) 1913, nr 3, s. 2.pl
dc.description.referencesBorzymińska Z., Antokolski Lew [hasło] – https://delet.jhi.pl/pl/psj?articleId=13777 [dostęp: 20.09.2023].pl
dc.description.referencesChochoł, Felieton wileński, „Dziennik Wileński” 1908, nr 23, s. 2.pl
dc.description.referencesCywiński St., Literatura w Wilnie i Wilno w literaturze, Wilno: Druk. „Lux”, 1934.pl
dc.description.referencesDąbrowski P., Narodowa Demokracja byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Studium z zakresu myśli politycznej i działalności obozu narodowego na ziemiach litewsko-białoruskich w latach 1897–1918, Kraków: Księgarnia Akademicka, 2010.pl
dc.description.referencesGierowska-Kałłaur J., Wstęp, [do:] A. Szklennik, Wspomnienia o wydarzeniach w Wilnie i w kraju, Dziennik, wstęp i oprac. J. Gierowska-Kałłaur, cz. I, Warszawa: Instytut Historii PAN, 2018.pl
dc.description.referencesGrupa rodziców (Wilno, 20 września), Z listów do Redakcji. W sprawie Komitetów Rodzicielskich, „Dziennik Wileński” 1906, nr 25, s. 3.pl
dc.description.referencesGutowska A., Listy do Redakcji, Wyrok, „Kurier Litewski” 1913, nr 152, s. 2.pl
dc.description.referencesGutowski Władysław [hasło], [w:] Encyklopedia Ziemi Wileńskiej, T. I: Wileński słownik biograficzny, red. H. Dubowik, L. J. Malinowski, Bydgoszcz: Towarzystwo Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej, 2002, s. 97–98.pl
dc.description.referencesGutowski Władysław [hasło], [w:] Literatura Ziemi Wileńskiej od XVI w. do 1945 r., oprac. M. Jackiewicz; aut. podpisanych haseł T. Bujnicki et al., Bydgoszcz: Towarzystwo Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej, 2004, s. 84.pl
dc.description.referencesJałowiecki M., Dawne Wilno i ludzie zapomniani, Londyn: Wydawnictwo Klubu Londyńskiego Społeczności Akademickiej Uniwersytetu Stefana Batorego, 1955.pl
dc.description.referencesJanulaitis K., Vienas iš pirmųjų, „Kultūros Barai” 1976, nr 3, s. 57.pl
dc.description.referencesJurkowski R., Humor polityczny na łamach wileńskich czasopism satyryczno-humorystycznych w latach 1907–1913, „Acta Polono-Ruthenica” 2004, T. IX, s. 51–83.pl
dc.description.referencesJurkowski R., Wileńskie instytucje i towarzystwa dobroczynne w latach 1905–1907 w świetle doniesień „Kuriera Wileńskiego” i „Dziennika Wileńskiego”, cz. 1 i 2, „Przegląd Wschodnioeuropejski” 2016, T. VII, nr 2, s. 11–28.pl
dc.description.referencesKatalog czytelni dla wszystkich (Warszawa, Chmielna 10), Warszawa: Druk K. Kowalskiego, 1912.pl
dc.description.referencesKsiądz Władysław, Polska młodzież na Litwie; Pamiątki narodowe w Wilnie. Uzupełnienie przewodnika po Wilnie Kirkora przez W. I. F. Z.; Obowiązki Polaka w kraju zabranym, „Noworocznik Litewski na Rok 1904, wydany staraniem Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego na Litwie”, r. 1, Wilno: nakładem St. Nowickiego, odbito w drukarni W. L. Anczyca i spółki w Krakowie, s. 191–202.pl
dc.description.referencesLaučkaitė L., „Ars” parodos recepcija Lietuvoje, [w:] XX amžiaus pradžios Vilnius. Modernėjančios kultūros židinys, oprac. L. Laučkaitė, Vilnius: Kultūros, filosofijos ir meno institutas, 2004, s. 47–57.pl
dc.description.referencesMałachowicz E., Cmentarz ewangelicki, [w:] tegoż, Wilno. Dzieje, architektura, cmentarze, Wrocław: Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, 1996, s. 442.pl
dc.description.referencesMineyko J., Zamieszkanie w Wilnie, 1905–1914, [w:] tegoż, Wspomnienia z lat dawnych, opr. M. Wrede, przy współpr. M. Sierockiej-Pośpiechowej, Warszawa: Biblioteka Narodowa, 1997.pl
dc.description.referencesPietrek [Stanisław Bohusz-Siestrzeńcewicz], Wilno i estetyka, Wilno: b. w., 1916.pl
dc.description.referencesPodręcznik gimnastyczny, „Kurier Litewski” 1906, nr 58(159), s. 2.pl
dc.description.referencesPokłosie literackie, „Kalendarz Wileński Informacyjny na rok 1911”, r. 6, Wilno 1911, s. 93.pl
dc.description.referencesRomanowski A., Litewska praca u podstaw, [w:] tegoż, Pozytywizm na Litwie. Polskie życie kulturalne na ziemiach litewsko-białorusko-inflanckich w latach 1864–1904, Kraków: Universitas, 2003, s. 283–306.pl
dc.description.referencesRomanowski A., Młoda Polska wileńska, Kraków: Universitas, 1999.pl
dc.description.referencesRuch wydawniczy w Wilnie (Wilno 12 października), „Goniec Wieczorny” (Warszawa) 1910, nr 472, s. 2.pl
dc.description.referencesSadowska J., Zimnoch K., Jednodniówki na terenie województwa białostockiego i województw wschodnich (nowogródzkiego, poleskiego, wileńskiego, wołyńskiego) Drugiej Rzeczypospolitej, Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2017.pl
dc.description.referencesSzarzyzna [hasło], [w:] Słownik języka polskiego, obejmujący: oprócz zbioru właściwie polskich, znaczną liczbę wyrazów z obcych języków polskiemu przyswojonych; nomenklatury tak dawne, jak też nowo w użycie wprowadzone różnych nauk, umiejętności, sztuk i rzemiosł; nazwania monet, miar i wag główniejszych krajów i prowincij; mitologję plemion słowiańskich i innych ważniejszych, tudzież oddzielną tablicę słów polskich nieforemnych z ich odmianą, do podręcznego użytku wypracowany przez A. Zdanowicza, M. Bohusza Szyszkę, J. Filipowicza, W. Tomaszewicza, F. Czepielińskiego i W. Korotyńskiego, z udziałem B. Trentowskiego, cz. II: P–Z, Wilno: wydany staraniem i kosztem M. Orgelbranda, 1861, s. 1619.pl
dc.description.referencesSzarzyzna [hasło], [w:] Słownik języka polskiego, T. 8: S–Ś, red. nacz. W. Doroszewski, zastępca red. nacz. S. Skorupka, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1966, s. 1031–1032.pl
dc.description.referencesSzulska I., Działalność oświatowa Emmy Jeleńskiej-Dmochowskiej na Wileńszczyźnie w latach 1890–1919, „Magazyn Wileński” 2021, nr 3, s. 26–29.pl
dc.description.referencesValatkevičienė R., XX a. pr. fotografo, Lietuvos kultūros puoselėtojo Aleksandro Jurašaičio palikimas, „Lietuvos dailės muziejaus metraštis” 2007, T. 9, s. 55–85.pl
dc.description.referencesVilniaus kalendorius 1906 metams, Vilnius: Juozapo Zavadzkio spaustuvėje.pl
dc.description.referencesWaskan J., Problem przynależności państwowej ziem byłego Wielkiego Księstwa Litewskiego w myśli politycznej Obozu Narodowego 1893–1921, Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, 2006.pl
dc.description.referencesWładysław Gutowski, „Almanach Literacki”, pod red. C. Jankowskiego, Wilno: Drukiem wileńskiej tłoczni „Lux”,1926, s. 23.pl
dc.description.referencesŽvirgždas S., Aleksandras Jurašaitis (1859–1915), „Fotografija vakar ir šiandien – Lithuanian photography: yesterday and today” 1998, s. 14.pl
dc.description.referencesAch II. Żart sceniczny w jednym akcie. Rzecz grana w Wilnie 19 stycznia 1909, Wilno–Warszawa: Zakłady Graficzne B. Wierzbicki i S-ka, 1909, s. 9 [rysunek St. Bohusza-Siestrzeńcewicza]pl
dc.description.references„Na karnawał do Wilna” (Szkic W. Dmochowskiego), „Kłosy” 1874, t. XVIII, nr 448, s. 73.pl
dc.description.referencesPortret mężczyzny [W. Gutowskiego?], sygn. J. Noworytto [okładka: W. Gutowski [On], Giniecie. Kilka scen z życia codziennego w trzech aktach, Warszawa: Skład główny u Gebethnera i Wolffa, odbito: Wilno 1912].pl
dc.description.referencesRękopiśmienny album „Sobota malarzy nr 2” („Dailininkų šeštadienis” Nr. 2) (1913), zbiory Litewskiego Narodowego Muzeum Sztuki (Lietuvos nacionalinis dailės muziejus) [karykatura].pl
dc.description.referencesW. Gutowski [On], Szarzyzny Wilna. Szkice i nowele, Wilno: Druk. „Związek Drukarzy”, 1911 [okładka proj. L. Antokolskiego, wykonana w pracowni cynkograficznej A. Juraszajtisa (Jurašaitisa)].pl
dc.description.referencesZdjęcie W. Gutowskiego, „Almanach Literacki”, pod red. C. Jankowskiego, Wilno: Drukiem wileńskiej tłoczni „Lux”, 1926, s. 23.pl
dc.description.volume69pl
dc.description.firstpage317pl
dc.description.lastpage345pl
dc.identifier.citation2Zagadnienia bilingwizmu. Seria III: Wilno. Literackie portrety miasta. Studia, redakcja naukowa tomu i wstęp Jarosław Ławskipl
dc.conferenceIV Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Bilingwizm w Europie Środkowo-Wschodniej. Literatura, język, kultura. Wilno wielokulturowe: tradycja i nowoczesność. Literatura – język – świadectwa historii. Sesja Jubileuszowa na 700-lecie miasta Wilna”, Wilno 28–29 września 2023 rokupl
dc.identifier.orcid0000-0002-3355-4419-
Występuje w kolekcji(ach):IV Międzynarodowa Konferencja Naukowa „Bilingwizm w Europie Środkowo-Wschodniej. Literatura, język, kultura. Wilno wielokulturowe: tradycja i nowoczesność. Literatura – język – świadectwa historii. Sesja Jubileuszowa na 700-lecie miasta Wilna” 28–29 września 2023

Pliki w tej pozycji:
Plik Opis RozmiarFormat 
I_Szulska_Obraz_miasta.pdf289,68 kBAdobe PDFOtwórz
Pokaż uproszczony widok rekordu Zobacz statystyki


Pozycja jest chroniona prawem autorskim (Copyright © Wszelkie prawa zastrzeżone)