Planowanie gospodarcze w Polsce Ludowej. Od spektakularnego sukcesu do klęski

Abstract

Cel | Artykuł wskazuje na ograniczoną rolę planowania gospodarczego w oddziaływaniu na dynamikę i właściwe proporcje gospodarcze, a przede wszystkim dobrostan społeczny w Polsce w latach 1945–1989. Metoda badań | Artykuł napisany na podstawie metody historii gospodarczej, szeroko wykorzystanej literatury przedmiotu, publikowanych dokumentów władz państwowych i partyjnych, statystyk i aktów prawnych. Wnioski | Autor dowodzi, że planowanie gospodarcze podlegało licznym zmianom, które zawierały się między planowaniem indykatywnym a planowaniem dyrektywnym. Zmiany były determinowane przez czynniki polityczne, a przede wszystkim stale utrzymujące się napięcia gospodarcze i społeczne. Planowanie tylko w okresie powojennej odbudowy w pełni realizowało priorytetowe cele gospodarcze i społeczne. W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX wieku przyczyniało się do pogłębienia chaosu ekonomicznego i klęski rządów komunistycznych w Polsce. Oryginalność / wartość / implikacje / rekomendacje | Artykuł stanowi wkład do ciągle żywej, zasilanej często sprzecznymi argumentami, dyskusji nad upadkiem PRL.

Purpose | The article indicates the limited role of economic planning in influencing the dynamics and proper economic proportions, and, above all, the social well-being in Poland in the years 1945–1989. Research method | The article was written based on the method of economic history, widely used literature on the subject, published documents of state and party authorities, statistics and legal acts. Results | The author argues that economic planning was subject to numerous changes, which ranged from indicative planning to directive planning. The changes were determined by political factors, and, above all, by the constantly persisting economic and social tensions. Planning only fully implemented the priority of the economic and social goals during the post-war reconstruction. In the 1970s and 1980s, it contributed to the deepening of the economic chaos and to the defeat of the communist rule in Poland.Originality / value / implications / recommendations | The article is a contribution to the still lively, often fueled by contradictory arguments, discussion on the fall of the PolishPeople’s Republic.