Cechy żywieckie w okresie staropolskim. Organizacja i funkcjonowanie cechów żywieckich oraz podległych im struktur czeladniczych i uczniowskich do 1778 roku

Abstract

Praca opisuje cechy żywieckie wraz z podległymi im strukturami czeladzi i uczniów od ich zarania do 1778 roku, kiedy to decyzją władz zaborczych przyspieszył proces rozkładu tych organizacji. W pracy przedstawione zostały początki rzemiosła żywieckiego, tworzenia się cechów, a dalej ich dzieje. Pokazano podstawy prawne tych organizacji w postaci statutów, uchwał itp. Następnie przybliżono strukturę cechów, towarzyszy. Uwagę poświęcono również organizacji i funkcjonowaniu władz cechowych, bractw i gospód cechowych. Praca porusza problematykę zebrań cechowych, eksponując ich stałe procedury. Sporo miejsca zajmuje w niej również prześledzenie kariery cechowej, od ucznia zaczynając a na bracie/mistrzu kończąc. Część rozważań dotyczy organizacji i funkcjonowania cechowej produkcji i jej dystrybucji. Jest tu również mowa o religijnym aspekcie życia cechowego. Wśród podejmowanych zagadnień znalazły się też działalność charytatywna i obyczajowa cechów, a także zobowiązanie cechów do obronności, pilnowania porządku, zwalczania pożarów. Całości zagadnień dopełnia analiza cechowego sądownictwa poszczególnych szczebli, systemu sankcji za występujące w cechach i podległych im strukturach przewinienia.

The work describes the guilds of Żywiec together with the subordinate structures of journeymen and apprentices, from their beginnings up to 1778, when a decision of the partitioning authorities accelerated the process of disintegration of these organizations. The study presents the origins of craftsmanship in Żywiec, the formation of guilds, and subsequently their history. It outlines the legal foundations of these organizations in the form of statutes, resolutions, and similar documents. Next, the structure of the guilds and the status of journeymen are discussed. Attention is also given to the organization and functioning of guild authorities, brotherhoods, and guild inns. The work addresses the issue of guild meetings, highlighting their established procedures. Considerable space is devoted to tracing a guild career, beginning with the apprentice and ending with the brother/master. Part of the discussion concerns the organization and functioning of guild production and its distribution. The religious aspect of guild life is also addressed. Among the topics examined are the charitable and customary activities of guilds, as well as their obligations in matters of defense, maintaining order, and fighting fires. The overall analysis is complemented by an examination of guild jurisdiction at various levels and the system of sanctions for offenses occurring within the guilds and their subordinate structures.