Higiena cyfrowa jako ochrona przed zniewoleniem

Abstract

W artykule zaakcentowano ewolucję rozumienia higieny i jej roli w kontekście społecznym i pedagogicznym – od tradycyjnych aspektów zdrowia fizycznego po współczesne podejście do higieny cyfrowej. Obecnie, zagadnienia dotyczące higieny i zdrowia stanowią integralny element wychowania, a jej zakres rozszerza się o zagadnienia związane z odpowiednimi strategiami korzystania z nowych technologii. Część teoretyczna prezentuje zagadnienia związane z higieną cyfrową, a także zniewoleniem technologicznym, ukazując rolę zachowania higieny cyfrowej jako czynnika wspierającego przed negatywnymi skutkami nieodpowiedzialnego korzystania z nowych technologii. W części empirycznej autorka opisała przeprowadzone na próbie 71 studentek kierunku pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna Uniwersytetu w Białymstoku badania pilotażowe. Celem badań było poznanie postaw studentek kierunku pedagogika przedszkolna i wczesnoszkolna względem higieny cyfrowej, a także ocena wpływu przeprowadzonej w ramach 5-godzinnego bloku tematycznego interwencji dydaktycznej na rozwój wiedzy i gotowości studentów do wdrażania higieny cyfrowej i nowych technologii w szkole. Zastosowano eksperymentalny charakter badań z wykorzystaniem sondażu diagnostycznego i analizy statystycznej (test t-Studenta dla prób zależnych oraz korelacja rang Spearmana). Wyniki przeprowadzonej interwencji dydaktycznej wykazały istotne różnice pomiędzy wynikami pre-, a post-testu, potwierdzając jednocześnie skuteczność przeprowadzonych zajęć. Analiza literatury oraz analiza badawcza wskazują na konieczność systemowego włączania zagadnień dotyczących higieny cyfrowej oraz promowania świadomego i zrównoważonego korzystania z technologii jako elementu profilaktyki do kształcenia nie tylko dzieci i młodzieży w szkole, ale także studentów kierunków pedagogicznych.

The article emphasises the evolution of the concept of hygiene and its role within the social and educational contexts – from traditional aspects of physical health to the contemporary approach encompassing digital hygiene. At present, issues related to hygiene and health constitute an integral part of education, with their scope extending to include appropriate strategies for the use of new technologies. The theoretical part presents issues related to digital hygiene and technological dependence, highlighting the role of maintaining digital hygiene as a protective factor against the negative consequences of irresponsible use of new technologies. The empirical part describes a pilot study conducted on a sample of 71 female students enrolled in the early childhood and preschool education program at the University of Białystok. The aim of the study was to explore the attitudes of these students towards digital hygiene, as well as to assess the impact of a didactic intervention – implemented as a five-hour thematic module – on their knowledge development and readiness to integrate digital hygiene practices and new technologies in the school environment. The research employed an experimental design using diagnostic survey methods and statistical analysis, including the paired Student’s t-test and the Spearman’s rank correlation.The results of the educational intervention revealed statistically significant differences between the pre-test and post-test scores, thereby confirming the effectiveness of the conducted training sessions. Both the literature review and research findings indicate the necessity of systematically incorporating digital hygiene issues and promoting conscious, balanced technology use as a preventive measure – not only in the education of children and adolescents in schools, but also in the training of future educators.