Działania Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych na rzecz przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu i wsparcia społeczno-zawodowego osób z niepełnosprawnościami (perspektywa historyczna i stan obecny)

Abstract

Aktywne życie społeczne, zawodowe, kulturalno-rekreacyjne osób z niepełnosprawnościami, ich podejście do edukacji i samoedukacji, do dalszego rozwoju i samorozwoju uzależnione jest nie tylko od cech osobowych, doświadczeń uzyskanych na drodze ku dorosłości, rodzaju niepełnosprawności i odczuwanych personalnie jej konsekwencji. Zależy w dużej mierze od całego spektrum obecnego wsparcia społecznego służącego autonomii i samorealizacji ludzi z różnego typu niepełnosprawnością i ich jednostkowych, ale też zróżnicowanych oczekiwań w kwestii pomocy ze strony państwa, społeczeństwa, osób bliskich. Stanowi niebywale znaczący determinant przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu różnych grup i konkretnych osób z niepełnosprawnościami. W artykule przedstawiono analizę działań podejmowanych przez Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych oraz Biuro Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych (w kontekście historycznym i aktualnie) na rzecz umożliwiania osobom z niepełnosprawnościami realizacji ich potrzeb edukacyjnych, życiowych, pokonywania barier utrudniających dostęp do pełnego uczestnictwa w życiu społecznym i zawodowym. Zwrócono też uwagę na zapisy w Rozporządzeniu Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 23 listopada 2023 r. (Dz.U. z dnia 28 listopada 2023 r., poz. 2581) w aspekcie subiektywnej odpowiedzi na pytanie czy służą one aktywizacji osób z niepełnosprawnościami czy jednak mogą stanowić pewne ograniczenia w dążeniu do bycia aktywnym i możliwie samodzielnym.

An active social, professional, and cultural-recreational life of persons with disabilities, as well as their approach to education and self-education, further development and self-development, depends not only on personal traits, experiences gained on the path to adulthood, type of disability, and the personally perceived consequences thereof. It is largely dependent on the entire spectrum of existing social support serving the autonomy and self-realization of people with various types of disabilities, as well as their individual but also diverse expectations regarding assistance from the state, society, and close relatives. This constitutes an exceptionally significant determinant in counteracting the social exclusion of various groups and specific individuals with disabilities. This article presents an analysis of the actions undertaken by the Government Plenipotentiary for Persons with Disabilities and the Office of the Government Plenipotentiary for Persons with Disabilities (in both historical and current context) aimed at enabling persons with disabilities to meet their educational and life needs and to overcome barriers hindering their access to full participation in social and professional life. Attention is also drawn to the provisions included in the Regulation of the Minister of Family and Social Policy of 23 November 2023 (Journal of Laws of 28 November 2023, item 2581), in the context of a subjective assessment of whether these provisions serve to activate persons with disabilities or whether they may, in fact, represent a form of constraint that suppresses the pursuit of being active and as independent as possible.