REPOZYTORIUM UNIWERSYTETU
W BIAŁYMSTOKU
UwB

Proszę używać tego identyfikatora do cytowań lub wstaw link do tej pozycji: http://hdl.handle.net/11320/21503
Tytuł: Kryzys nauczyciela jako proces rozwojowy. Model wielopoziomowy w perspektywie teorii dezintegracji pozytywnej
Inne tytuły: Teacher Crisis as a Developmental Process: A Multilevel Model from the Perspective of the Theory of Positive Disintegration
Autorzy: Muchacka-Cymerman, Agnieszka
Słowa kluczowe: kryzys nauczyciela
teoria dezintegracji pozytywnej
rozwój zawodowy nauczyciela
analiza narracyjna
kontekst edukacyjny
teacher’s crisis
theory of positive disintegration
teacher professional development
narrative analysis
educational context
Data wydania: 2026
Data dodania: 12-lis-2026
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku
Źródło: Resocjalizacja Polska Nr 31, 2026, s. 53-70
Abstrakt: Celem artykułu jest przedstawienie modelu kryzysu nauczyciela jako wielopoziomowego procesu rozwoju osadzonego w relacji między doświadczeniem jednostkowym a poziomem rozwoju psychicznego. Badanie przeprowadzono w paradygmacie interpretatywnym z wykorzystaniem jakościowej analizy narracyjnej pogłębionych wywiadów z nauczycielami. Materiał empiryczny stanowi wtórną analizę danych opublikowanych w monografii Wymiary kryzysu w zawodzie nauczyciela (Muchacka‑Cymerman, 2025). W wyniku analizy wyodrębniono trzy trajektorie doświadczenia kryzysu: stabilizację, oscylację oraz transformację, których przebieg i znaczenie zależą od poziomu rozwoju psychicznego jednostki. Kluczowym elementem modelu są tzw. punkty przecięcia – miejsca kumulacji napięć osobowych, relacyjnych, systemowych i aksjologicznych, w których dochodzi do intensyfikacji doświadczenia kryzysu oraz potencjalnego uruchomienia mechanizmów zmiany. Interpretacja wyników została osadzona w teorii dezintegracji pozytywnej Kazimierza Dąbrowskiego, co pozwoliło na ujęcie kryzysu nie tylko jako zjawiska adaptacyjnego, lecz także jako procesu o potencjale rozwojowym. Artykuł wnosi wkład do badań nad funkcjonowaniem nauczycieli, proponując integrację perspektywy psychologicznej i pedagogicznej oraz wskazując na znaczenie wspierania refleksyjności i autonomii w środowisku edukacyjnym.
This article presents a model of the teacher’s crisis as a multilevel developmental process situated at the intersection of individual experience and the level of mental development. The study was conducted within an interpretive paradigm and employed qualitative narrative analysis of in-depth interviews with teachers. The empirical material comes from a secondary analysis of data published in the monograph on dimensions of crisis in the teaching profession titled Wymiary kryzysu w zawodzie nauczyciela (Muchacka-Cymerman, 2025). The analysis identified three trajectories of crisis experience: stabilization, oscillation and transformation. Their course and significance depend on the individual’s level of mental development. The model centers on the so-called points of intersection: sites at which personal, relational, systemic and axiological tensions accumulate, leading to an intensification of crisis experience and the possible activation of mechanisms of change. The findings are interpreted through Kazimierz Dąbrowski’s theory of positive disintegration, which makes it possible to understand crisis not only as an adaptive phenomenon, but also as a process with developmental potential. The article contributes to research on teacher functioning by proposing an integration of psychological and pedagogical perspectives and by highlighting the importance of supporting reflexivity and autonomy within educational environments.
Afiliacja: Akademia Humanitas, Sosnowiec
E-mail: agnieszka.muchacka-cymerman@humanitas.edu.pl
Opis: Artykuł dostępny w dwóch wersjach językowych (tłumaczenie angielskie).
URI: http://hdl.handle.net/11320/21503
DOI: 10.15290/pjsr.2026.31.05
ISSN: 2081-3767
e-ISSN: 2392-2656
metadata.dc.identifier.orcid: 0000-0002-1627-4036
Typ Dokumentu: Article
metadata.dc.rights.uri: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
Właściciel praw: Licencja Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 (CC-BY)
Występuje w kolekcji(ach):Resocjalizacja Polska, 2026, nr 31

Pokaż pełny widok rekordu Zobacz statystyki


Pozycja ta dostępna jest na podstawie licencji Licencja Creative Commons CCL Creative Commons