Interpersonalne wyznaczniki funkcjonowania nieletnich sprawców zabójstw

Abstract

Popełnienie przestępstwa przypisuje się z reguły osobom dorosłym, ale jak wskazują krajowa i zagraniczna literatura przedmiotu czynu tego dopuszczają się także osoby nieletnie czy małoletnie. Ponieważ zabójstwo jest niejako czynem interpersonalnym, nasze zainteresowanie badawcze skierowaliśmy na ten aspekt funkcjonowania nieletnich sprawców zabójstw. Na podstawie dostępnych danych postanowiliśmy poddać analizie różnice w funkcjonowaniu interpersonalnym między nieletnimi nienaruszającymi norm prawnych a nieletnimi zabójcami. Weryfikacji poddano także różnice w zakresie funkcjonowania interpersonalnego w grupie badanych sprawców zabójstw. W tym celu wykorzystano Skalę Ustosunkowań Interpersonalnych (SUI), Skalę Wrażliwości Empatycznej (SWE), Kwestionariusz Stylu spostrzegania „Koło” Shalita oraz ankietę własną, opracowaną na potrzeby badania. Przeprowadzone badanie wykazało, iż nieletni zabójcy, w porównaniu z grupą młodzieży niekaranej, w kontaktach z innymi ludźmi wykazują wrogość i brak życzliwości w relacjach, jednak nie jest to motywowane potrzebą dominacji nad innymi. Analizy przeprowadzone na grupie zabójców wykazały natomiast, że nieletni dopuszczający się brutalnych zbrodni, będący nieufni i agresywni w stosunku do innych ludzi, stosują mechanizm obronny w postaci dewaluacji ofiary, pozwalający im na oddalenie swojej odpowiedzialności, którą umiejscawiają raczej w ich środowisku, w tym w cechach osoby zamordowanej. Uzyskane wyniki podkreślają znaczenie diagnozy obszaru funkcjonowania interpersonalnego w kontekście podejmowania właściwych oddziaływań resocjalizacyjnych i terapeutycznych.

The commission of a crime is generally attributed to adults; however, as both Polish and international literature on the subject indicates, such acts are also committed by minors and juveniles. Given that homicide is, by nature, an interpersonal act, our research interest focused specifically on this aspect of the functioning of juvenile homicide offenders. Based on available data, an analysis was undertaken to examine differences in interpersonal functioning between juveniles who do not violate legal norms and juvenile homicide offenders. Differences in interpersonal functioning were also examined within the group of juvenile offenders. For this purpose, the Interpersonal Attitudes Scale (IAS), the Empathic Sensitivity Scale (ESS), Shalit’s “Circle” Perception Style Questionnaire, and a custom survey developed for the purposes of this study were used. The conducted research revealed that, compared to the non-offending youth group, juvenile homicide offenders display hostility and a lack of kindness in interpersonal relationships; however, this is not driven by a desire to dominate others. Analyses conducted within the group of offenders showed that juveniles who com mit brutal crimes and display distrust and aggression toward others tend to use a defense mechanism in the form of devaluation of the victim. This mechanism allows them to distance themselves from responsibility, which they tend to attribute to their environment, including the characteristics of the murdered individual. The results highlight the importance of diagnosing the area of interpersonal functioning in the context of designing appropriate resocialization or therapeutic interventions.