Środki oddziaływań wychowawczych stosowane wobec nieletniego przez Policję

Abstract

Wprowadzenie: Po czterdziestu latach obowiązywania Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich została zastąpiona Ustawą o wspieraniu i resocjalizacji nieletnich (dalej U.w.r.n.). Nowa ustawa ma na celu kompleksowe uregulowanie kwestii dotyczących nieletnich, łącząc przepisy procesowe, materialne i wykonawcze. Wprowadzone zmiany budzą liczne kontrowersje. Niniejsza publikacja koncentruje się na możliwości stosowania środków wychowawczych przez Policję w przypadku czynów zabronionych wyczerpujących znamiona wykroczenia, zgodnie z art. 4 ust. 5 U.w.r.n. Materiał i metody: Analizy zostały przeprowadzone na podstawie danych zastanych uzyskanych z Komendy Głównej Policji oraz Komendy Wojewódzkiej w Poznaniu. Zbadano liczbowy rozkład stosowania poszczególnych środków oddziaływania wychowawczego przez różne komendy wojewódzkie. Dodatkowo przeanalizowano zróżnicowany poziom czynów karalnych popełnianych przez nieletnich na terenie poszczególnych komend powiatowych/miejskich. Wyniki: W 2023 roku we wszystkich komendach wojewódzkich dominowały trzy środki oddziaływania wychowawczego: pouczenie (8208 przypadków), zwrócenie uwagi (1103 przypadki) oraz zawiadomienie rodziców lub opiekunów nieletniego (2707 przypadków). Wyjątkiem była Komenda Powiatowa Policji we Wrześni, w której nie zastosowano żadnego środka oddziaływania wychowawczego wobec nieletnich. Wnioski: Wprowadzenie możliwości stosowania środków oddziaływań wychowawczych przez Policję jest krokiem w kierunku bardziej elastycznego i adekwatnego reagowania na czyny zabronione popełniane przez nieletnich. Konieczne jest jednak dalsze doprecyzowanie przepisów oraz ujednolicenie praktyk w celu zapewnienia skuteczności i spójności tych działań. Brak jasnych przesłanek dotyczących stosowania środków oddziaływania wychowawczego prowadzi do oportunizmu i dowolności w ich stosowaniu. Wymaga to jasnych wytycznych oraz edukacji funkcjonariuszy Policji w zakresie stosowania dostępnych środków.

After forty years in force, the Act on Proceedings in Juvenile Cases has been replaced by the Act on Supporting and Resocialization of Juveniles. The new law aims to comprehensively regulate issues related to juveniles, combining procedural, substantive, and executive provisions. The introduced changes have sparked numerous controversies. This publication focuses on the possibility of applying educational measures by the Police in cases of prohibited acts constituting misdemeanors, in accordance with article 4, paragraph 5. Materials and Methods: The analyses were conducted based on existing data obtained from the General Police Headquarters and the Provincial Police Headquarters in Poznań. The numerical distribution of the application of various educational measures across different provincial police headquarters was examined. Additionally, the varying levels of punishable acts committed by juveniles within individual county/city police headquarters were analyzed. Results: In 2023, three educational measures dominated across all provincial police headquarters: admonition (8208 cases), warning (1103 cases), and notifying the parents or guardians of the juvenile (2707 cases). An extraordinary case was the County Police Headquarters in Września, where no educational measures were applied to juveniles. Conclusions: The introduction of the possibility for the Police to apply educational measures is a step towards more flexible and appropriate responses to prohibited acts committed by juveniles. However, further clarification of the regulations and unification of practices are necessary to ensure the effectiveness and consistency of these actions. The lack of clear premises for the application of educational measures leads to opportunism and arbitrariness in their use. This necessitates clear guidelines and the education of police officers on the application of available measures.