REPOZYTORIUM UNIWERSYTETU
W BIAŁYMSTOKU
UwB

Proszę używać tego identyfikatora do cytowań lub wstaw link do tej pozycji: http://hdl.handle.net/11320/20536
Pełny rekord metadanych
Pole DCWartośćJęzyk
dc.contributor.authorGapska, Edyta Anna-
dc.date.accessioned2026-06-17T12:01:33Z-
dc.date.available2026-06-17T12:01:33Z-
dc.date.issued2026-
dc.identifier.citationBiałostockie Studia Prawnicze, Vol. 31 nr 2, 2026, s. 11-33pl
dc.identifier.issn1689-7404-
dc.identifier.urihttp://hdl.handle.net/11320/20536-
dc.description.abstractThe question of gender determination beyond the sex assigned at birth poses complex legal and normative challenges. In particular, the practice of adjudicating gender designation through contentious judicial proceedings has to date neither been formally endorsed by the legislature nor remained free from judicial critique. On the contrary, it was substantially repudiated in the 2025 resolution of the Polish Supreme Court, issued in response to a legal question submitted by the Prosecutor General on 8 September 2022. The Supreme Court’s intervention reflects a broader legal and societal concern about the adequacy of current procedures for gender recognition. While the rejection of arbitrary or unfounded gender declarations is justified in the interest of legal certainty, there remains a compelling need to humanize legal processes concerning gender – an area that touches on fundamental aspects of personal identity, dignity, and social integration. This article addresses the formal and legal implications of recognizing the possibility of determining an individual’s gender in a manner divergent from that indicated on their birth certificate. The aim is to explore whether such procedures should be differentiated depending on the specific circumstances of individual cases.pl
dc.language.isoplpl
dc.publisherFaculty of Law, University of Białystok; Temida 2pl
dc.rightsUznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 4.0-
dc.rights.urihttps://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/-
dc.subjectprocedure of determining genderpl
dc.subjectgender identitypl
dc.subjectgender incongruencepl
dc.subjectcorrection of birth certificatepl
dc.subjectProcedura zmiany płcipl
dc.subjecttożsamość płciowapl
dc.subjectniezgodność płcipl
dc.subjectkorekta aktu urodzeniapl
dc.titleO humanizację i racjonalizację prawnej procedury określenia płci – przyczynek do dyskusjipl
dc.title.alternativeOn the Humanization and Rationalization of the Legal Procedure for Determining Gender: A Contribution to the Discussionpl
dc.typeArticlepl
dc.rights.holder© 2026 Edyta Anna Gapska published by Paradigm. This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 License.pl
dc.identifier.doi10.15290/bsp.2026.31.02.01-
dc.description.Emailegapska@kul.plpl
dc.description.AffiliationKatolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II w Lublinie, Polskapl
dc.description.referencesBielas, J., & M. J. Jabłoński, M. J. (2014). Gender Identity in the Perspective of Bio-psychological Approaches – Analysis, Reconstruction and Discussion. Horyzonty Wychowania, 13(27), 15–30.pl
dc.description.referencesBirths, Deaths, Marriages, and Relationships Registration Act, 1995, No. 62 (australijska ustawa z 31 marca 1995 r. o rejestracji urodzeń, śmierci i małżeństw).pl
dc.description.referencesBłaszczak, Ł. (2015). Charakter prawny powództwa o zmianę płci. Dylematy na gruncie prawa procesowego cywilnego. Wrocławskie Studia Erazmiańskie, 9, 131–156.pl
dc.description.referencesBodio, J. (2023). Uwagi o trybie postępowania o uzgodnienie płci. Gdańskie Studia Prawnicze, 1, 113–132.pl
dc.description.referencesCallis, A. S. (2014). Bisexual, pansexual, queer: Non-binary identities and the sexual borderlands. Sexualities, 1–2(17), 63–80.pl
dc.description.referencesCzajkowska, A. (2011). Komentarz do artykułu 40, w: Czajkowska, A., & Pachniewska, E. Prawo o aktach stanu cywilnego. Komentarz. Orzecznictwo. Wzory dokumentów i pism (ss. 106). LexisNexis.pl
dc.description.referencesDiamond, M., & Sigmundson, H. K. (1997). Management of Intersexuality. Guidelines for Dealing with Persons with Ambiguous Genitalia. Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine, 10, 1046–1050.pl
dc.description.referencesDulko, S. (2003). ABC płci. Kosmos. Problemy Nauk Biologicznych, 52(1), 5–10.pl
dc.description.referencesFilar, M. (1996). Transseksualizm jako problem prawny. Przegląd Sądowy, 1, 73–84.pl
dc.description.referencesFilar, M. (1987a). Dwie płci w jednym ciele. Prawo i Życie, 19, 4–5.pl
dc.description.referencesFilar, M. (1987b). Prawne i społeczne aspekty transseksualizmu. Państwo i Prawo, 7, 67–77.pl
dc.description.referencesGawlik, A., & Bielska-Brodziak, A. (2016). Dzieci bez płci: jak polski prawodawca rozwiązuje problemy osób interseksualnych. Cz. 1. Prawo i Medycyna, (18)2, 5–28.pl
dc.description.referencesGudowski, J. (2023). Komentarz do artykułu 2, w: T. Ereciński (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Postępowanie rozpoznawcze. Artykuły 1–124 (s. 47–170 ), wyd. VI, Wolters Kluwer.pl
dc.description.referencesHorniczak, K. (2025). Konstrukcja kategorii płci w polskim systemie prawnym, Państwo i Prawo, 7, 25–44.pl
dc.description.referencesHughes, I., Houk, C., Ahmed, S. F., & Lee, P. A. (2006). Consensus Statement on Management of Intersex Disorders. Archives of Disease in Childhood, 7(91), 554–562.pl
dc.description.referencesIgnatowicz, J. (1996). Glosa do uchwały SN z dnia 22 września 1995 r., III CZP 118/95. Orzecznictwo Sądów Polskich, 4, poz. 78, 192–197.pl
dc.description.referencesImieliński, K. (1990). Seksiatria. Patologia seksualna. Wydawnictwo Naukowe PWN.pl
dc.description.referencesKonstytucja Rzeczypospolitej Polskiej uchwalona przez Sejm Ustawodawczy w dniu 22 lipca 1952 r. (Dz. U. z 1976 r., Nr 7, poz. 36 z późn. zm.).pl
dc.description.referencesLeń, P. (2020). Prawidłowa legislacja urzędowej zmiany płci w świetle rekomendacji europejskich oraz na tle najnowszych uregulowań w prawie obcym. Przegląd Prawa Medycznego, 1(3), 95–140.pl
dc.description.referencesMidro, A. T., & Castañeda J. (2018). Genetyczne i epigenetyczne uwarunkowania niepłodności męskiej. Życie i płodność, 3(35), 190–206.pl
dc.description.referencesMoir, A., & Jessel, D. (2015). Płeć mózgu. O prawdziwej różnicy między mężczyzną a kobietą. Państwowy Instytut Wydawniczy.pl
dc.description.referencesMongan, N. P., Tadokoro-Cuccaro, R., Bunch, T., & Hughes I. A. (2015). Androgen Insensitivity Syndrome. Best Practice & Research Clinical Endocrinology & Metabolism, 29(4), 569–580.pl
dc.description.referencesOrzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lutego 1992 r., K 3/91, OTK Zbiór Urzędowy 1992, nr 1, poz. 1.pl
dc.description.referencesPawlikowski, M. (2022). The Role of Hormones in Sexual Differentiation in Man. Studia z Teorii Wychowania, XIII, 3(40), 269–277.pl
dc.description.referencesPersonenstandsgesetz (PStG) vom 19. Februar 2007; Bundesgesetzblatt (BGBI). I S. 122 (niemiecka ustawa z dnia 19 lutego 2007 r. o stanie cywilnym).pl
dc.description.referencesPisuliński, J. (1991). Glosa do uchwały składu 7 sędziów SN z 22.VI.1989 r., III CZP 37/89. Państwo i Prawo, 6, 112–116.pl
dc.description.referencesPostanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2003 r., III CK 319/03, OSNC 2005/2, poz. 31.pl
dc.description.referencesPostanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2002 r., III CK 53/02, OSNC 2003/2, poz. 31.pl
dc.description.referencesPostanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 1991 r., III CRN 28/91.pl
dc.description.referencesRadwański, Z. (1991). Glosa do uchwały SN z dnia 22 czerwca 1989 r., III CZP 37/89. Orzecznictwo Sądów Polskich, 2, poz. 35.pl
dc.description.referencesRozental, K. (1991). O zmianie płci metrykalnej de lege ferenda. Państwo i Prawo, 10, 64–73.pl
dc.description.referencesSin, R. (2014). Does Sexual Fluidity Challenge Sexual Binaries? The Case of Bisexual Immigrants from 1967–2012. Sexualities, 4(18), 417–437.pl
dc.description.referencesSorbian, D. (2015). Komentarz do artykułu 54, w: A. Czajkowska (red.), Prawo o aktach stanu cywilnego z komentarzem. Przepisy wykonawcze i związkowe oraz wzory dokumentów (ss. 108). Wolters Kluwer.pl
dc.description.referencesStarka L., & Raboch, J. (1985). Fizjologiczno-endokrynologiczne aspekty seksuologii. w: K. Imieliński (red.), Seksuologia biologiczna (ss. 254–312). Państwowe Wydawnictwo Naukowe.pl
dc.description.referencesSzarras-Czapnik, M. (2014). Opinia w sprawie projektu ustawy o uzgodnieniu płci. https://orka.sejm.gov.pl/RexDomk7.nsf/0/D61651A33D5D2520C1257D54003CA261/$fi le/i2118–14A.rtfpl
dc.description.referencesŚlaski, K. (2025). Postępowanie w sprawie żądania zmiany oznaczenia płci w akcie urodzenia – glosa do uchwały pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2025 r., sygn. III CZP 6/24 oraz ustnych motywów jej podjęcia. Przegląd Prawa Medycznego, 1(18), s. 159–187.pl
dc.description.referencesŚledzińska-Simon, A. (2013), Sytuacja prawna osób transseksualnych w Polsce. w: W. Dynarski, K. Śmiszek (red.), Sytuacja prawna osób transpłciowych w Polsce. Raport z badań i propozycje zmian (s. 149–180). Fundacja Trans-Fuzja, Polskie Towarzystwo Prawa Antydyskryminacyjnego.pl
dc.description.referencesUchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2003 r., III CZP 85/02, OSNC 2003/10, poz. 129.pl
dc.description.referencesUchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 1989 r., III CZP 37/89, OSNC 1989/12, poz. 188.pl
dc.description.referencesUchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 września 1995 r., III CZP 118/95.pl
dc.description.referencesUchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1978 r., III CZP100/77, OSP 1983/10, poz. 217.pl
dc.description.referencesUchwała Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2025 r., III CZP 6/24, Lex nr 383462.pl
dc.description.referencesUchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2019 r., III CZP 29/19, OSNC 2020/7–8, poz. 56.pl
dc.description.referencesUchwała Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 stycznia 1995 r., W 14/94, OTK Zbiór Urzędowy 1995, nr 1, poz. 19.pl
dc.description.referencesUstawa konstytucyjna z dnia 23 kwietnia 1935 r. (Dz. U. Nr 30, poz. 227).pl
dc.description.referencesUstawa z dnia 29 grudnia 1989 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. Nr 75, poz. 444 z późn. zm.).pl
dc.description.referencesUstawa z dnia 15 września 2015 r. o uzgodnieniu płci, druk nr VII.1469, akt nieobowiązujący.pl
dc.description.referencesUstawa z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 594).pl
dc.description.referencesWallien, M. S. C., & Cohen-Kettenis, P. T. (2008). Psychosexual Outcome of Gender-Dysphoric Children. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 47(12), 1413–1423.pl
dc.description.referencesWebb, E. A., & Krone, N. (2015). Current and Novel Approaches to Children and Young People with Congenital Adrenal Hyperplasia and Adrenal Insufficiency. Best Practice & Research Clinical Endocrinology & Metabolism, 29(3), 449–468.pl
dc.description.referencesWniosek Prezydenta RP z dnia 2 października 2015 r. o ponowne rozpatrzenie ustawy z dnia 10 września 2015 r. o uzgodnieniu płci (druk nr 3978).pl
dc.description.referencesWyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 31 stycznia 2023 r. w sprawie 76888/17, LEX nr 3479587.pl
dc.description.referencesWyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 6 kwietnia 2017 r. w sprawie połączonych skarg 79885/12, 52471/13 i 52596/13 A.P. Garçon i Nicot v. Francja.pl
dc.description.referencesWyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2021 r., I CSKP 226/21. (2023). Przegląd Sejmowy, 1, 145.pl
dc.description.referencesWyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2013 r., I CSK 146/13, LEX nr 1415181.pl
dc.description.referencesVerdict of High Court of Australia (wyrok Sądu Najwyższego Australii) z 2 kwietnia 2014 r. w sprawie NSW Registrar of Births, Deaths and Marriages v Norrie [2014] HCA 11).pl
dc.description.referencesZielonacki, A. (1988). Zmiana płci w świetle prawa polskiego. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, 2(1), 39–55.pl
dc.description.referencesZiemińska, R. (2018). Niebinarne i wielowarstwowe pojęcie płci. Wydawnictwo Naukowe PWN.pl
dc.description.referencesZiemińska, R. (2020a). Teoria feministyczna a niebinarne pojęcie płci. Avant, 3(11), 1–18.pl
dc.description.referencesZiemińska, R. (2020b). The Epistemic Injustice Expressed in ‘Normalizing’ Surgery on Children with Intersex Traits. Diametros, 17(66), s. 52–65.pl
dc.identifier.eissn2719-9452-
dc.description.volume31pl
dc.description.number2pl
dc.description.firstpage11pl
dc.description.lastpage33pl
dc.identifier.citation2Białostockie Studia Prawniczepl
dc.identifier.orcid0000-0003-0052-0631-
Występuje w kolekcji(ach):Białostockie Studia Prawnicze, 2026, Vol. 31 nr 2

Pliki w tej pozycji:
Plik Opis RozmiarFormat 
BSP_31_2_E_A_Gapska_O_humanizacje_i_racjonalizacje_prawnej_procedury_okreslenia_plci.pdf181,67 kBAdobe PDFOtwórz
Pokaż uproszczony widok rekordu Zobacz statystyki


Pozycja ta dostępna jest na podstawie licencji Licencja Creative Commons CCL Creative Commons