Perspektywa prawna i filozoficzna obowiązku szczepień

Abstract

Obowiązek szczepień stanowi przykład normy prawnej, której społeczna akceptacja ukształtowała się w wyniku złożonych procesów biopolitycznych, filozoficznych i prawnych. Głównym problemem badawczym rozprawy jest pytanie o legalność obowiązku szczepień w świetle Konstytucji RP oraz o aksjologiczne i społeczne podstawy jego obowiązywania. Rozważania osadzono w ramach interdyscyplinarnej analizy, uwzględniającej zarówno konstrukcję prawną obowiązku, jak i jego zakorzenienie w pojęciach normy, zdrowia i władzy. Szczepienia ukazano jako zjawisko zmedykalizowane, wpisujące się w praktyki biopolityczne nowoczesnego państwa, a także jako środek ochrony zdrowia publicznego, który może uzasadniać ograniczenie autonomii jednostki. Przyjęto, że obowiązek ten jest legalny, o ile spełnia wymogi zasady proporcjonalności. W zakończeniu rozważono również, czy – w świetle zmieniającego się kontekstu społecznego – zasadne jest postulowanie zmian obowiązujących regulacji.

The vaccination duty constitutes an example of a legal norm whose social acceptance has been shaped by complex biopolitical, philosophical, and legal processes. The central research question of the dissertation concerns the legality of the vaccination duty in light of the Constitution of the Republic of Poland, as well as the axiological and societal foundations for its binding force. The discussion is framed within an interdisciplinary analysis, encompassing both the legal construction of the duty and its embeddedness in the concepts of normativity, health, and power. Vaccination is presented as a medicalised phenomenon, situated within the biopolitical practices of the modern state, and as a public health measure that may justify limitations on individual autonomy. It is assumed that the vaccination duty is lawful insofar as it satisfies the requirements of the principle of proportionality. The conclusion also considers whether, in light of an evolving social context, it is justified to propose amendments to the current legal framework.