Ekspresje empatii. Relacje człowiek-zwierzę w ujęciu literackim i kulturowym w 160. rocznicę powstania Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami 1864-2024

Abstract

Przypadająca w 2024 roku 160. rocznica powstania Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami w Polsce stała się impulsem do refleksji nad historią społecznego zaangażowania w poprawę losu zwierząt oraz dyskusji nad kulturowymi i literackimi reprezentacjami tejże troski. Obchody niniejszej rocznicy, odbywające się w cieniu współczesnych kryzysów ekologicznych, zachęcają do czytania retrospektywnego, zwłaszcza literatury i publicystyki drugiej połowy XIX wieku, która jawi się jako kluczowy moment formowania się nowoczesnej etyki międzygatunkowej. To także czas intensywnego rozwoju instytucji humanitarnych, również tych zajmujących się losem istot nie-ludzkich. W epoce tej następuje rozkwit myśli filantropijnej, pedagogicznej i reformatorskiej, w której zwierzęta zaczynają być postrzegane jako byty moralnie znaczące – podmiot współczucia, troski oraz ochrony. W niniejszym tomie uwaga Autorek i Autorów koncentruje się wokół zwierząt, a dokładniej relacji człowieka z nie-ludzkim światem, utrwalonym w literaturze i kulturze drugiej połowy XIX wieku, w której – niczym w soczewce – zapisane zostają dokonujące się przemiany społeczne, etyczne i moralne.