Po obozie. Męskość i trauma na przykładzie Prawdziwego końca wielkiej wojny Jerzego Zawieyskiego i Jerzego Kawalerowicza

Pole DC	Wartość	Język
dc.contributor.author	Wróbel, Agnieszka	-
dc.date.accessioned	2025-12-29T10:20:43Z	-
dc.date.available	2025-12-29T10:20:43Z	-
dc.date.issued	2025	-
dc.identifier.citation	Białostockie Studia Literaturoznawcze, nr 27, 2025, s. 203-227	pl
dc.identifier.issn	2082-9701	-
dc.identifier.uri	http://hdl.handle.net/11320/19516	-
dc.description.abstract	This article analyzes Jerzy Zawieyski’s short story Prawdziwy koniec wielkiej wojny [The Real End of the Great War] and its film adaptation of the same title, directed by Jerzy Kawalerowicz. Using the lens of masculinity studies, the discussion offers a new interpretation of both works. A key context for this reading is postwar research on the so-called concentration camp syndrome (KZ-Syndrome), conducted under the supervision of Antoni Kępiński. The protagonist’s camp experience and its symptomatic aftermath form a central motif in both the prose and the film, prompting reflection on the relationship between war trauma and the cultural construction of masculinity.	pl
dc.language.iso	pl	pl
dc.publisher	Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku	pl
dc.rights	Attribution-ShareAlike 4.0 International (CC BY-SA 4.0)	-
dc.rights.uri	https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/	-
dc.subject	masculinity	pl
dc.subject	World War II	pl
dc.subject	concentration camp	pl
dc.subject	body	pl
dc.subject	survivor syndrome	pl
dc.subject	trauma	pl
dc.title	Po obozie. Męskość i trauma na przykładzie Prawdziwego końca wielkiej wojny Jerzego Zawieyskiego i Jerzego Kawalerowicza	pl
dc.title.alternative	After the Camp: Masculinity and Trauma in Jerzy Zawieyski’s Prawdziwy koniec wielkiej wojny and Jerzy Kawalerowicz’s Film Adaptation	pl
dc.type	Article	pl
dc.rights.holder	Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.	pl
dc.identifier.doi	10.15290/bsl.2025.27.11	-
dc.description.Email	agnieszka.wrobel@ibl.waw.pl	pl
dc.description.Affiliation	Instytut Badań Literackich PAN	pl
dc.description.references	Alksnin Adrianna (2014), Augustine: Króliczek Charcota, „Teksty Drugie”, nr 1, s. 309–326.	pl
dc.description.references	Barthes Roland (1999), Fragmenty dyskursu miłosnego, przeł. M. Bieńczyk, Warszawa: Wydawnictwo KR.	pl
dc.description.references	Bieńczyk Marek (2002), Oczy Dürera. O melancholii romantycznej, Warszawa: Wydawnictwo Sic!	pl
dc.description.references	Bomba Jacek (2018), Antoni Kępiński. W stulecie urodzin uczonego psychiatry, „Wszechświat”, nr 10–12, s. 275–280.	pl
dc.description.references	Boruszkowska Iwona (2018), Sygnatury choroby. Literatura defektu w ukraińskim modernizmie, Warszawa: Wydawnictwo IBL PAN.	pl
dc.description.references	Buryła Sławomir (2018), Wojna i okolice, Warszawa: Wydawnictwo IBL PAN.	pl
dc.description.references	Caes Christopher (2003), Widowiska katastroficzne: trauma historyczna i męska podmiotowość we wczesnych filmach Andrzeja Wajdy, przeł. Ch. Caes, Z. Batko, w: Filmowy świat Andrzeja Wajdy, red. E. Nurczyńska-Fidelska, P. Sitarski, Kraków: Universitas, s. 141–178.	pl
dc.description.references	Chabros Ewa, Nowelli Kamil (2008), Wpływ pierwszej wojny światowej na psychikę mężczyzn i ich rolę w społeczeństwie w świetle wybranej literatury pięknej okresu międzywojennego, w: Stereotypy i wzorce męskości w różnych kulturach świata, red. B. Płonka-Syroka, Wrocław: DiG, s. 209–230.	pl
dc.description.references	Demby Łucja (2022), Czy w piekle tańczą? „Prawdziwy koniec wielkiej wojny” Jerzego Kawalerowicza, w: Kadry Kawalerowicza, red. R. Syska, A. Wróblewska, Łódź–Warszawa: Narodowe Centrum Kultury Filmowej, Stowarzyszenie Filmowców Polskich, s. 171–177.	pl
dc.description.references	Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (1980), (Third Edition), American Psychiatric Association.	pl
dc.description.references	Dipont Małgorzata, Zawiśliński Stanisław (1997), Faraon kina, Warszawa: Wydawnictwo Skorpion.	pl
dc.description.references	Dorland Michael (2009), Cadaverland: Inventing a Pathology of Catastrophe for Holocaust Survival. The Limits of Medical Knowledge and Historical Memory in France, Waltham: Brandeis University Press.	pl
dc.description.references	Dybel Paweł (2006), Zagadka „drugiej płci”. Spory wokół różnicy seksualnej w psychoanalizie i feminizmie, Kraków: Universitas.	pl
dc.description.references	Eitinger Leo (1961), Pathology of the Concentration Camp Syndrome. Preliminary Report, „Archives of General Psychiatry”, nr 5, s. 371–379.	pl
dc.description.references	Faludi Susan (2013), Reakcja. Niewypowiedziana wojna przeciw kobietom, przeł. A. Dzierzgowska, Warszawa: Czarna Owca.	pl
dc.description.references	Fidelis Małgorzata (2006), Czy „nowy matriarchat”? Kobiety bez mężczyzn w Polsce po II wojnie światowej, w: Kobieta i rewolucja obyczajowa: społeczno-kulturowe aspekty seksualności. Wiek XIX i XX, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, Warszawa: DiG, s. 421–436	pl
dc.description.references	Gawryszewski Andrzej (2005), Płeć i wiek, w: A. Gawryszewski, Ludność Polski w XX wieku, Warszawa: Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, s. 207–217.	pl
dc.description.references	Helman Alicja (2010), Poetyka filmów szkoły polskiej (kilka refleksji o inspiracjach), „Postscriptum Polonistyczne”, nr 1(5), s. 17–31.	pl
dc.description.references	Herman Judith Lewis (2004), Przemoc. Uraz psychiczny i powrót do równowagi, przeł. M. Kacmajor, A. Kacmajor, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.	pl
dc.description.references	Jackiewicz Aleksander (1983), Moja filmoteka. Kino polskie, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe.	pl
dc.description.references	Jagielski Sebastian (2013), Maskarady męskości. Pragnienie homospołeczne w polskim kinie fabularnym, Kraków: Universitas.	pl
dc.description.references	Jankowski Jan, Awtuch Anna, Rusiecka Beata (2017), Ocaleni. Kategoria ocalonego i jej wybrane formy, „Psychoonkologia”, nr 3, t. 21, s. 113–134.	pl
dc.description.references	Karwowska Bożena (2009), Ciało, seksualność, obozy zagłady, Kraków: Universitas.	pl
dc.description.references	Kawalerowicz Jerzy (2001), Więcej niż kino, oprac. S. Kuśmierczyk, S. Zawiśliński, Warszawa: Wydawnictwo Skorpion.	pl
dc.description.references	Kępiński Antoni (1970), Tzw. „KZ-syndrom”. Próba syntezy, „Przegląd Lekarski”, nr 1, s. 18–23.	pl
dc.description.references	Kępiński Antoni (2005), Refleksje oświęcimskie, wyb. Z.J. Ryn, Kraków: Wydawnictwo Literackie.	pl
dc.description.references	Kłodziński Stanisław (1972), Swoisty stan chorobowy po przebyciu obozów hitlerowskich, „Przegląd Lekarski”, nr 1, s. 15–21.	pl
dc.description.references	„Kobieta Dzisiejsza” 1946, nr 7.	pl
dc.description.references	„Kobieta Dzisiejsza” 1947, nr 3.	pl
dc.description.references	Kristeva Julia (2007), Potęga obrzydzenia: esej o wstręcie, przeł. M. Falski, Kraków: Wydawnictwo Literackie.	pl
dc.description.references	Kristeva Julia (2007), Czarne słońce. Depresja i melancholia, przeł. M. P. Markowski, R. Ryziński, Kraków: Universitas.	pl
dc.description.references	Kulesza Dariusz (2006), Przełom: lata 1944–1948 w literaturze polskiej, „Pamiętnik Literacki”, nr 2, s. 5–29.	pl
dc.description.references	Kydryński Juliusz, Smutne i wesołe, „Życie Literackie” 1957, nr 43.	pl
dc.description.references	Leszkowicz Paweł, Kitliński Tomasz (2005), Miłość i demokracja. Rozważania o kwestii homoseksualnej w Polsce, Kraków: Aureus.	pl
dc.description.references	Leśniak Roman, Mitarski Jan, Orwid Maria, Szymusik Adam, Teutsch Aleksander (1961), Niektóre zagadnienia psychiatryczne obozu w Oświęcimiu w świetle własnych badań, „Przegląd Lekarski”, nr 1, s. 64–74.	pl
dc.description.references	Majewski Tomasz (2006), Produkcja wizualna i kryzys przedstawienia. Ikonografia histerii Charcota, „Przegląd Kulturoznawczy” nr 1, s. 86–99.	pl
dc.description.references	Mazur Zbigniew (2004), Upamiętnianie w latach 1945–1948 ofiar niemieckiej okupacji, „Przegląd Zachodni: Czasopismo Instytutu Zachodniego w Poznaniu”, nr 4, s. 133–157.	pl
dc.description.references	Michalik Joanna (2010), Filozofia i głos, Kraków: Nomos.	pl
dc.description.references	Neale Steve (2001), Męskość jako spektakl, przeł. M. Radkiewicz, w: Gender w kinie europejskim i mediach, red. E. Ostrowska, Kraków: Rabid, s. 31–44.	pl
dc.description.references	Orwid Maria (1962), Uwagi o przystosowaniu do życia poobozowego u byłych więźniów obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, „Przegląd Lekarski”, nr 1, s. 94–97.	pl
dc.description.references	Orwid Maria (1964), Socjopsychiatryczne następstwa pobytu w obozie koncentracyjnym Oświęcim-Brzezinka, „Przegląd Lekarski”, nr 1, s. 57–68.	pl
dc.description.references	Orwid Maria (2002), Psychospołeczna perspektywa ocalonych z Holocaustu, „Dialog” (Polsko-Niemieckie Towarzystwo Zdrowia Psychicznego), nr 11, https://p-ntzp.com/dialog-11.html#11 [dostęp 1.06.2025].	pl
dc.description.references	Orwid Maria, Szymusik Adam, Teutsch Aleksander (1964), Cel i metoda badań psychiatrycznych byłych więźniów obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, „Przegląd Lekarski”, nr 1, s. 9–11.	pl
dc.description.references	Pitera Zbigniew, Prawdziwy koniec wielkiej wojny, „Film” 1957, nr 42.	pl
dc.description.references	Prot-Klinger Katarzyna, Krzysztof Szwajca, Psychoterapia ocalałych z Holokaustu w Polsce po trzydziestu latach, „Zagłada Żydów” 2024, nr 20, s. 293–314.	pl
dc.description.references	Rek Jan (2008), Kino Jerzego Kawalerowicza i jego konteksty, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkie.	pl
dc.description.references	Rutkowski Krzysztof, Dembińska Edyta (2016), Powojenne badania stresu pourazowego w Krakowie. Część I. Badania do 1989 roku, „Psychiatria Polska”, nr 50(5), s. 935–944.	pl
dc.description.references	Silverman Kaja (1992), Male Subjectivity at the Margins, Londyn: Routledge.	pl
dc.description.references	Stańczak-Wiślicz Katarzyna (2015), Od neomatriarchatu do szpitala-pomnika Matki Polki. Ideologie macierzyństwa w dyskursach władzy i opozycji w Polsce (1945–1989), w: Niebezpieczne związki. Macierzyństwo, ojcostwo i polityka, red. R. E. Hryciuk, E. Korolczuk, Warszawa: WUW, s. 45–74.	pl
dc.description.references	Stańczak-Wiślicz Katarzyna (2010), Ojcowie nieobecni, ojcowie słabi i przegrani, czyli polska prasa kobieca drugiej polowy lat 40-tych XX w. na temat funkcjonowania mężczyzn w rodzinie, w: Męskość jako kategoria kulturowa. Praktyki męskości, red. M. Dąbrowska, A. Radomski, Lublin: Wydawnictwo Portalu Wiedza i Edukacja, s. 128–137.	pl
dc.description.references	Stańczak-Wiślicz Katarzyna, Perkowski Piotr, Fidelis Małgorzata, Klich-Kluczewska Barbara (2020), Kobiety w Polsce, 1945–1989: Nowoczesność – równouprawnienie – komunizm, Kraków: Universitas.	pl
dc.description.references	Starowieyska-Morstinowa Zofia, Epiczne dramaty, „Tygodnik Powszechny” 1963, nr 26.	pl
dc.description.references	Szanter Stanisław (1948), Socjologia kobiety, Warszawa: Wydawnictwo B. Kądziela.	pl
dc.description.references	Szczuka Kazimiera (2000), Prządki, tkaczki i pająki. Uwagi o twórczości kobiet, w: Krytyka feministyczna – siostra teorii i historii literatury, red. G. Borkowska, L. Sikorska, Warszawa: Wydawnictwo IBL PAN, s. 69–79.	pl
dc.description.references	Szymusik Adam (1964), Astenia poobozowa u byłych więźniów obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, „Przegląd Lekarski”, nr 1, s. 23–29.	pl
dc.description.references	Śmieja Wojciech (2016), Hegemonia i trauma. Literatura wobec dominujących fikcji męskości, Warszawa: Wydawnictwo IBL PAN.	pl
dc.description.references	Śmieja Wojciech (2020), Kategoria traumy w Kai Silverman koncepcji „męskiej podmiotowości na marginesach”, „Rana. Literatura – Doświadczenie – Tożsamość”, nr 1, s. 29–41.	pl
dc.description.references	Teutsch Aleksander (1964), Reakcje psychiczne w czasie działania psychofizycznego stresu u 100 byłych więźniów w obozie koncentracyjnym Oświęcim-Brzezinka, „Przegląd Lekarski”, nr 1, s. 27–38.	pl
dc.description.references	Toeplitz Krzysztof Teodor (1966), Świat bez grzechu i jego obraz w filmie, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe.	pl
dc.description.references	Tomasik Krzysztof (2014), Homobiografie, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.	pl
dc.description.references	Traba Robert (2003), Kraina tysiąca granic. Szkice o historii i pamięci, Olsztyn: Stowarzyszenie Wspólnota Kulturowa „Borussia”.	pl
dc.description.references	Trillat Etienne (1993), Historia histerii, przeł. E. Jamrozik, Z. Podgórska-Klawe, Wrocław: Zakład Narodowy Ossolińskich.	pl
dc.description.references	Tyszkiewicz Barbara (2024), Zawieyski – pisarz w roli polityka, Warszawa: Wydawnictwo IBL PAN.	pl
dc.description.references	Wawrzyniak Joanna (2009), ZBoWiD i pamięć drugiej wojny światowej 1949–1969, Warszawa: Wydawnictwo Trio: Fundacja „Historia i Kultura”.	pl
dc.description.references	Wieczorkiewicz Anna (2009), Monstruarium, Gdańsk: Słowo/obraz terytoria.	pl
dc.description.references	Wróbel Agnieszka, „Rozhisteryzowany swoją niemocą” – męskość w twórczości Tadeusza Konwickiego (na podstawie „Sennika współczesnego”, „Teksty Drugie” 2015, nr 2, s. 336–352.	pl
dc.description.references	Wróbel Agnieszka (2016), „Wam potrzebny jest ojciec” – o powstańcach styczniowych, AK-owskich partyzantach i kryzysie męskości romantycznej. Przykład twórczości Tadeusza Konwickiego, w: 1863. Narodziny nowej Polski, red. M. Rudaś-Grodzka i in., Warszawa: Wydawnictwo IBL PAN, s. 222–240.	pl
dc.description.references	Wróbel Agnieszka (2017), „Nie-doświadczenie” wojny – na przykładzie wybranych utworów Kazimierza Brandysa, „Białostockie Studia Literaturoznawcze”, nr 10, s. 73–91.	pl
dc.description.references	Zaremba Marcin (2012), Wielka trwoga. Polska 1944–1947: ludowa reakcja na kryzys, Kraków: Znak.	pl
dc.description.references	Z Gombrowiczem w Buenos Aires, rozm. J. Pasierb, „Tygodnik Powszechny” 1969, nr 41, przedr. „Tygodnik Powszechny” 2015, nr 2.	pl
dc.description.references	Zawieyski Jerzy (1964), Romans z ojczyzną, Warszawa: Czytelnik.	pl
dc.description.references	Zwierzchowski Piotr (2013), Kino nowej pamięci. Obraz II wojny światowej w kinie polskim lat 60., Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.	pl
dc.identifier.eissn	2720-0078	-
dc.description.volume	27	pl
dc.description.firstpage	203	pl
dc.description.lastpage	227	pl
dc.identifier.citation2	Białostockie Studia Literaturoznawcze	pl
dc.identifier.orcid	0009-0009-9052-8741	-
Występuje w kolekcji(ach):	Białostockie Studia Literaturoznawcze, 2025, nr 27

Pliki w tej pozycji:

Plik	Opis	Rozmiar	Format
BSL_27_2025_A_Wrobel_Po_obozie_Meskosc_i_trauma_na_przykladzie.pdf		129,83 kB	Adobe PDF	Otwórz

Pokaż uproszczony widok rekordu Zobacz statystyki

Pozycja ta dostępna jest na podstawie licencji Licencja Creative Commons CCL