http://hdl.handle.net/11320/8822 Thu, 18 Jun 2026 02:08:11 GMT 2026-06-18T02:08:11Z http://hdl.handle.net/11320/20403 Tytuł: Od reguł poznania do modeli działań społecznych. Typizacja w ujęciu Alfreda Schutza Autorzy: Zemło, Mariusz Thu, 01 Jan 1998 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11320/20403 1998-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/19642 Tytuł: Podlasie Whisperers (szeptuchy) as Folk and Religious Healers Autorzy: Sadanowicz, Ewelina Abstrakt: This article delves into the topic of folk healers (whisperers) in the Polish region of Podlasie. The whisperers employ various healing methods, including prayers and incantations, to address a range of ailments. The individuals referred to as whisperers include both genders and are specialists in folk medicine, performing procedures aimed at healing illnesses, resolving family issues, and neighbourly problems. This researched phenomenon belongs to the folk-religious sphere in the Hajnówka and Bielsk counties, intricately intertwined with the culture and tradition of Orthodoxy.; Niniejszy artykuł poświęcony jest tematyce podlaskich szeptuch, czyli ludowych uzdrowicieli, zamieszkujących głównie powiaty hajnowski i bielski w województwie podlaskim. Szeptuchy są to głównie starsze osoby obojga płci, które specjalizują się w medycynie ludowej, wykonując rytualne zabiegi mające na celu zmianę niekorzystnych sytuacji, nie tylko chorób, ale także problemów rodzinnych i finansowych. Zjawisko to należy do sfery ludowo-religijnej, która na badanym terenie jest powiązana z tradycją prawosławia Opis: The article is based on the book by Ewelina Sadanowicz (2024), Szeptuchy. Religijność ludowa na Podlasiu, Białystok. The publication aims to contribute to the academic discussion on Podlasie’s whisperers in the English-speaking scholarly discourse, fostering a more comprehensive and multidimensional understanding of this phenomenon. Wed, 01 Jan 2025 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11320/19642 2025-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/19641 Tytuł: The Adaptive Strategies of Young Podlasie Residents in the Face of Secularisation: An Analysis of Religiosity and Social Camouflage Autorzy: Dąbrowska-Prokopowska, Ewa; Trochimowicz, Michalina Abstrakt: The aim of this article is to present an analysis of secularisation processes among young people with higher education living in the Podlaskie Voivodeship. We also present the adaptation strategies used by them during their return to their hometowns. The research on which the analysis is based was carried out by means of individual semi-structured interviews containing retrospective questions with respondents aged 25 to 30, who come from villages and small towns of the Podlaskie Voivodeship. The study revealed two key phenomena: a significant weakening of religiosity in the majority of respondents at a young age and the use of camouflage strategies as a response to social expectations in their hometowns. It reveals the complex dynamics of changes in religious attitudes that begin as early as the middle school period (around age 14) and not, as one might assume, during the university period. The respondents use a camouflage strategy when returning to their home environment in order to avoid conflicts arising from differences in the worldview and from stigmatisation. The study reveals the complexity of adaptation strategies, particularly highlighting the conflict between individual beliefs and social expectations in the hometowns.; Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie analizy procesów sekularyzacyjnych wśród osób młodych z wyższym wykształceniem zamieszkujących województwo podlaskie. Przedstawiamy również stosowane przez nich strategie adaptacyjne stosowane w trakcie powrotów do rodzinnych miejscowości. Badanie, na którym opiera się analiza, przeprowadzone zostało metodą wywiadów indywidualnych częściowo ustrukturyzowanych zawierających pytania retrospektywne z respondentami w wieku od 25 do 30 lat, którzy pochodzą ze wsi oraz małych miast województwa podlaskiego. Badanie ukazało dwa kluczowe zjawiska: znaczne osłabienie religijności u większości respondentów w młodym wieku oraz stosowanie strategii kamuflażu jako odpowiedzi na oczekiwania społeczne w rodzinnych miejscowościach. Ukazuje ono złożoną dynamikę zmian postaw religijnych, które zaczynają się już w okresie gimnazjum (około 14 roku życia), a nie zaś jak można by przypuszczać w okresie studiów. Respondenci stosują strategię kamuflażu podczas powrotów do środowiska rodzimego w celu uniknięcia konfliktów wynikających z różnic światopoglądowych oraz stygmatyzacji. Badanie ujawnia złożoność strategii adaptacyjnych, szczególnie zwracając uwagę na konflikt pomiędzy indywidualnymi przekonaniami a społecznymi oczekiwaniami w rodzinnych miejscowościach. Wed, 01 Jan 2025 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11320/19641 2025-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/19640 Tytuł: Magic in Minority Culture: The Use of Magical Strategies in Religious Communities in Podlasie Autorzy: Trochimowicz, Michalina; Alimowski, Maciej; Chyc, Paweł; Talmont-Kaminski, Konrad Abstrakt: This article examines the widespread belief that minorities are more likely to engage in magical practices than groups which form the majority of the population. Potential reasons for the perception that minorities are more involved in magic are considered, including the role of preserving tradition in maintaining identity and the “othering” process used by majority groups. Focusing on the Orthodox minority in Poland, the study examines whether belonging to a religious minority is itself connected with greater belief in and practice of magic. The study was conducted in a region where Catholic and Orthodox communities live side by side under similar conditions, allowing for a direct comparison that made it possible to exclude other variables such as living conditions or age structure. The research method consisted of questioning members of both communities about their strategies for dealing with specific medical and social problems in their daily lives. Contrary to common stereotypes, the results of the study indicate that religious identity is not a predictor of the propensity to propose solutions based on magical practices. This suggests that in so far as there may be real differences in the magical practices of minorities, these may be due to the living conditions of those minorities.; W niniejszym artykule przeanalizowano powszechne przekonanie, że mniejszości częściej angażują się w praktyki magiczne niż grupy stanowiące większość populacji. Rozważono potencjalne przyczyny postrzegania mniejszości jako bardziej zaangażowanych w magię, w tym rolę zachowania tradycji w utrzymaniu tożsamości oraz proces „inności” stosowany przez grupy większościowe. Skupiając się na mniejszości prawosławnej w Polsce, badanie analizuje, czy przynależność do mniejszości religijnej sama w sobie wiąże się z większą wiarą w magię i jej praktykowaniem. Badanie zostało przeprowadzone w regionie, w którym społeczności katolicka i prawosławna żyją obok siebie w podobnych warunkach, co pozwoliło na bezpośrednie porównanie i wykluczenie innych zmiennych, takich jak warunki życia czy struktura wiekowa. Metoda badawcza polegała na zadawaniu członkom obu społeczności pytań dotyczących ich strategii radzenia sobie z konkretnymi problemami medycznymi i społecznymi w życiu codziennym. Wbrew powszechnym stereotypom wyniki badania wskazują, że tożsamość religijna nie jest czynnikiem prognostycznym skłonności do proponowania rozwiązań opartych na praktykach magicznych. Sugeruje to, że o ile mogą istnieć rzeczywiste różnice w praktykach magicznych mniejszości, to mogą one wynikać z warunków życia tych mniejszości. Wed, 01 Jan 2025 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11320/19640 2025-01-01T00:00:00Z