http://hdl.handle.net/11320/83 Mon, 15 Jun 2026 01:23:38 GMT 2026-06-15T01:23:38Z http://hdl.handle.net/11320/19647 Tytuł: Edycja źródłowa wybranych pamiętników chłopskich z województwa białostockiego z konkursu „Opis mojej wsi” z 1948 r. Autorzy: Zadykowicz, Szymon Abstrakt: Artykuł stanowi edycję źródłową trzech pamiętników nadesłanych przez mieszkańców wsi z województwa białostockiego na konkurs „Opis mojej wsi” z 1948 roku. Autorami prezentowanych egodokumentów są osoby niezwiązane ze sobą, które z różnych perspektyw opisują wydarzenia z lat 1939–1948. Celem opracowania jest popularyzacja i przybliżenie czytelnikowi pamiętników konkursowych, zwłaszcza tych pochodzących od mieszkańców wsi w okresie powojennym. Publikowany materiał może stanowić wartościowe źródło do badań nad społeczną historią Polski po 1945 roku.; The article is a source edition of three memoirs submitted by inhabitants of villages in the Białystok region from 1948 contest “Description of My Village”. The authors of these ego-documents are unrelated individuals who describe events from the years 1939–1948 from different perspectives. The aim of the study is to popularize and bring the contest memoirs closer to readers, especially those written by rural inhabitants in the postwar period. The published material may serve as a valuable source for research on the social history of Poland after 1945. Wed, 01 Jan 2025 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11320/19647 2025-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/19639 Tytuł: Rezygnacje z autoidentyfikacji narodowościowych w spisach powszechnych 2021 roku w Czechach, Polsce i Słowacji Autorzy: Siedlecki, Marcin Abstrakt: Zróżnicowane poziomy skłonności rezydentów do ujawniania swojej przynależności etnicznej w trakcie spisów powszechnych, w północno­‑zachodnim rejonie Europy Środkowo­‑Wschodniej (Polska: 98,76%, Słowacja: 94,58%, Czechy: 68,44% autoidentyfikacji nacjonalnych), warunkowane są czynnikami społecznymi, demograficznymi, kulturowymi. Pochodzenie etniczne, konstytuując tożsamość jednostek i gospodarstw domowych przynależących do określonych zbiorowości terytorialnych oraz wspólnot politycznych, jest w dalszym ciągu, mimo występujących odmienności, ważnym atrybutem współczesnych Europejczyków.; The varying levels of residents’ willingness to disclose their ethnicity during censuses in the northwestern region of Central and Eastern Europe (Poland: 98.76%, Slovakia: 94.58%, Czech Republic: 68.44% of national self-identification) are conditioned by social, demographic, and cultural factors. Ethnic origin, which constitutes the identity of individuals and households belonging to specific territorial communities and political communities, continues to be an important attribute of contemporary Europeans, despite the differences that exist. Wed, 01 Jan 2025 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11320/19639 2025-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/19228 Tytuł: Wyzwania współczesnej biografistyki historycznej w kontekście badań nad emancypacją Polek w XIX i XX w. Autorzy: Miodowski, Adam Abstrakt: Artykuł podejmuje krytyczną analizę wyzwań współczesnej biografistyki historycznej w kontekście badań nad emancypacją Polek w XIX i XX w. Autor wskazuje na konieczność odejścia od tradycyjnych, pozytywistycznych modeli narracyjnych na rzecz strategii reinterpretacji i rekontekstualizacji, wspieranych przez narzędzia humanistyki cyfrowej. Szczególny nacisk położono na redefinicję kategorii sprawczości i sfery prywatnej, a także na zastosowanie perspektywy transnarodowej, umożliwiającej wpisanie biografii Polek w szerszy kontekst globalnych ruchów emancypacyjnych. Artykuł podkreśla również etyczne aspekty pracy biograficznej, wskazując na jej rolę w kształtowaniu pamięci zbiorowej i polityki historycznej. Celem publikacji jest zaproszenie do interdyscyplinarnej refleksji nad nowym modelem biografistyki, który umożliwi pełniejsze i sprawiedliwsze przywrócenie historii kobiet nauce i społeczeństwu.; The article offers a critical analysis of the challenges facing contemporary historical biography in the context of research on the emancipation of Polish women in the 19th and 20th centuries. It advocates for a departure from traditional positivist narrative models in favor of reinterpretation and recontextualization strategies, supported by digital humanities tools. Particular emphasis is placed on redefining the categories of agency and the private sphere, as well as applying a transnational perspective that situates Polish women’s biographies within the broader framework of global emancipation movements. The article also addresses the ethical dimensions of biographical research, highlighting its role in shaping collective memory and historical politics. The publication aims to foster interdisciplinary reflection on a new biographical model that enables a more inclusive and equitable restoration of women’s history to scholarship and public consciousness. Wed, 01 Jan 2025 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11320/19228 2025-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/19220 Tytuł: Historia kobiet w okresie 1945–1989 – dokonania naukowe, upowszechnianie badań, perspektywy i postulaty Autorzy: Dajnowicz, Małgorzata; Chłosta-Sikorska, Agnieszka Abstrakt: Opracowanie traktuje na temat stanu badań w zakresie historii kobiet polskich. W tekście poruszono kwestie dotychczasowych osiągnięć w tematyce dziejów kobiet, biorąc pod uwagę podział na czasokresy zainteresowań pojedynczych uczonych i grup badawczych problematyką historii kobiet lat 1945–1989. Wyraźną cezurą w zakresie intensyfikacji zainteresowań historią kobiet w Polsce były lata 80. XX w. Polski Ludowej. Wówczas to zostały sformalizowane pierwsze grupy badawcze, w ramach których organizowano konferencje naukowe i publikowano najnowsze ustalenia. Osiągnięcia te znalazły trwałe odzwierciedlenie w dorobku historiografii, stanowiąc fundament do dalszych badań. Rosnące zainteresowanie tematyką kobiecą obserwuje się następnie od lat 90., kiedy to coraz większą wagę przykładano do wielowymiarowego przedstawiania historii. Aktualnie zaś szeroko rozumiane projekty naukowe i upowszechniające badania z historii kobiet, przykładem jedyny w Polsce Ośrodek Badań Historii Kobiet Instytutu Studiów Kobiecych, inspirują kolejne pokolenia badaczy do poszukiwania nowych interpretacji, podkreślając, jak ważne jest uwzględnienie perspektywy kobiet przy rekonstrukcji przeszłości Polski. W efekcie coraz bardziej widoczne w polskich badaniach jest podejście interdyscyplinarne, stosowane w poznawaniu dziejów kobiet okresu po 1945 r., którego efekty publikowane są nie tylko w monografiach, ale i w czasopismach, w tym w „Czasopiśmie Naukowym Instytutu Studiów Kobiecych”, upowszechniającym badania z historii kobiet, zwłaszcza XX w., w tym dziejów PRL.; The article addresses the state of research on the history of Polish women. It examines the achievements to date in the field of women’s history, taking into account the division into time periods of interest among individual scholars and research groups focusing on women’s history from 1945 to 1989. The 1980s, during the period of the Polish People’s Republic, marked a clear turning point in the growing interest in women’s his tory in Poland. It was during the time that the first research groups were formalized, within which academic conferences were organized and the latest findings were published. These efforts became firmly embedded in historiography, forming a foundation for further research. A growing interest in women’s issues has been observed since the 1990s, when increased importance was placed on presenting history in a multidimensional way. At the present, comprehensive scholarly and outreach projects related to women’s history – exemplified uniquely in Poland by the Women’s History Research Center at the Institute of Women’s Studies (Ośrodek Badań Historii Kobiet Instytutu Studiów Kobiecych) – inspire new generations of researchers to seek fresh interpretations. These initiatives emphasize the importance of including women’s perspectives in reconstructing Poland’s past. As a result, an increasingly visible trend in Polish research is the interdisciplinary approach applied to the study of women’s history in the post-1945 period. The outcomes of this research are published not only in monographs but also in academic journals – including the „Scientific Journal of the Institute of Women’s Studies” – which is dedicated to popularizing research on women’s history, particularly that of the 20th century and the era of the Polish People’s Republic. Wed, 01 Jan 2025 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11320/19220 2025-01-01T00:00:00Z