<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" version="2.0">
  <channel>
    <title>DSpace Kolekcja:</title>
    <link>http://hdl.handle.net/11320/21481</link>
    <description />
    <pubDate>Tue, 17 Nov 2026 10:36:19 GMT</pubDate>
    <dc:date>2026-11-17T10:36:19Z</dc:date>
    <item>
      <title>Orientacje aksjonormatywne młodzieży szkolnej a zachowania ryzykowne. W stronę orientacji normatywnej jako zasobu profilaktycznego</title>
      <link>http://hdl.handle.net/11320/21526</link>
      <description>Tytu&amp;#322;: Orientacje aksjonormatywne młodzieży szkolnej a zachowania ryzykowne. W stronę orientacji normatywnej jako zasobu profilaktycznego
Autorzy: Prymak, Tomasz
Abstrakt: Celem artykułu jest rozpoznanie znaczenia orientacji aksjonormatywnych dla nasilenia zachowań ryzykownych młodzieży oraz określenie ich znaczenia w profilaktyce tych zachowań. Materiał pochodzi z czterech powtarzanych badań ankietowych młodzieży szkolnej przeprowadzonych w Białymstoku w latach 2011, 2015, 2019 i 2022 (N = 11 828). Analizowano dynamikę pięciu dominujących orientacji aksjonormatywnych, różnice w nasileniu przemocy, eksperymentowania z substancjami psychoaktywnymi i zachowań opozycyjno‑buntowniczych oraz wybrane ścieżki modelu PLS‑SEM. Udział orientacji relacyjno‑rodzinnej malał, a materialno‑statusowej wyraźnie wzrastał. Orientacje istotnie różnicowały zachowania ryzykowne, lecz efekty były małe. W modelu zintegrowanym orientacja materialno‑statusowa pozostawała dodatnio, a relacyjno‑rodzinna i stabilizacyjno‑rozwojowa ujemnie związane z zachowaniami ryzykownymi. Wyniki wskazują, że wymiar aksjonormatywny powinien być traktowany jako jeden z zasobów profilaktycznych zachowań ryzykownych młodzieży szkolnej, funkcjonujący w powiązaniu ze środowiskiem wychowawczym. Na tej podstawie zaproponowano orientację normatywną jako konstrukt wymagający dalszej walidacji.; The article examines the significance of adolescents’ axiological‑normative orientations for risk behaviours and their place in prevention of such behaviours. Data come from four repeated school surveys conducted in Bialystok in 2011, 2015, 2019 and 2022 (N = 11,828). The analyses covered changes in five dominant orientations, differences in violence, psychoactive substance experimentation and oppositional‑defiant behaviour, and selected paths in a PLS‑SEM model. The relational‑family orientation declined across the study period, while the materialstatus orientation increased markedly. Orientations significantly differentiated risk behaviours, but effect sizes were small. In the integrated model, the material‑status orientation was positively associated with risk behaviours, whereas relational‑family and stabilization‑developmental orientations were negatively associated. The findings suggest that the axiological‑normative dimension should be treated as one preventive resource operating in conjunction with the educational environment. Normative orientation is therefore proposed as a construct requiring further empirical validation.
Opis: Artykuł dostępny w dwóch wersjach językowych (tłumaczenie angielskie).</description>
      <pubDate>Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 GMT</pubDate>
      <guid isPermaLink="false">http://hdl.handle.net/11320/21526</guid>
      <dc:date>2026-01-01T00:00:00Z</dc:date>
    </item>
    <item>
      <title>Pozycja ustrojowa Państwowej Komisji do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 – doświadczenia pięciolecia</title>
      <link>http://hdl.handle.net/11320/21525</link>
      <description>Tytu&amp;#322;: Pozycja ustrojowa Państwowej Komisji do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 – doświadczenia pięciolecia
Autorzy: Klimaszewski, Michał
Abstrakt: Przedmiotem artykułu jest analiza działalności Państwowej Komisji do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 (PKDP) po pięciu latach jej funkcjonowania, ze szczególnym uwzględnieniem realizacji podstawowego zadania, jakim jest prowadzenie postępowań wyjaśniających i dokonywanie wpisów do Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym. Celem opracowania jest identyfikacja przyczyn ograniczonej skuteczności Komisji oraz ocena wpływu nowelizacji ustawy z 2023 r. na jej funkcjonowanie. Analiza została oparta na obowiązujących aktach prawnych, raportach Komisji, dokumentach Najwyższej Izby Kontroli, materiałach z prac parlamentarnych oraz stanowiskach organów państwowych i organizacji społecznych. W artykule wskazano, że głównymi przyczynami dysfunkcji Komisji były niedoskonałości legislacyjne uniemożliwiające prowadzenie postępowań wyjaśniających, problemy organizacyjne i finansowe związane z tworzeniem nowej instytucji, a także liczne zmiany personalne w jej składzie i kierownictwie. Szczególną rolę odegrała uchwała Komisji z 2021 r. o wstrzymaniu prowadzenia postępowań do czasu zmiany przepisów, co doprowadziło do interwencji ustawodawczej. Autor omawia najważniejsze rozwiązania przyjęte w nowelizacji, w tym doprecyzowanie procedur, rozszerzenie kompetencji Komisji, uregulowanie postępowania odwoławczego oraz wzmocnienie gwarancji procesowych stron. Wyniki analizy prowadzą do wniosku, że mimo usunięcia zasadniczych barier proceduralnych Komisja osiągnęła ograniczone rezultaty w realizacji swojego kluczowego zadania. Jednocześnie pozytywnie należy ocenić działalność edukacyjną, badawczą i prewencyjną, która przyczynia się do wzrostu świadomości społecznej w zakresie ochrony małoletnich przed wykorzystaniem seksualnym. Autor wskazuje również na utrzymujące się wątpliwości interpretacyjne dotyczące nowych regulacji, które mogą wpływać na skuteczność działania Komisji i wymagać dalszych zmian legislacyjnych oraz ukształtowania praktyki orzeczniczej.; The subject of the article is an assessment of the activities of the State Commission for Counteracting the Sexual Exploitation of Minors under the Age of 15,. In particular an attempt to answer the question of what reasons led to the objectively low results of its activities in the scope of its basic activity. This activity is making entries in the register specified in the Act of 13 May 2016 on Counteracting the Threat of Sexual Crime and the Protection of Minors. The reasons were varied, ranging from a lack of operational procedures, to problems ensuring the proper functioning of the Commission in organizational and financial terms, to personnel issues. The Commission’s resolution not to conduct explanatory proceedings, adopted in 2021, prompted reflection by the legislature and the adoption of a package of necessary changes. While these regulations still do not resolve all ambiguities related to the application of procedural provisions, for example, at the stage of considering an appeal before a court or protecting the Commission against the phenomenon of multiple, defective filings. Doubts are raised by the broad construction of the lack of consent of the injured party to conduct proceedings before the Commission or the solution allowing for refraining from making an entry in the Register despite confirmation of the perpetrator and the presence of the features of a prohibited act due to the Commission’s assumption that the entry would result in disproportionately severe consequences for the perpetrator, and in relation to this person there is no high probability of committing an offence described in Chapter XXV of the Penal Code. The Commission’s performance regarding its primary task, which was the registration entry, must be assessed negatively. The educational activity deserves a positive assessment because it effectively builds public awareness of the problem. This last structure, in particular, may raise doubts in judicial practice. The remaining several months of the Commission’s work in its first term should primarily serve to consolidate procedures for its work in the next term.
Opis: Artykuł dostępny w dwóch wersjach językowych (tłumaczenie angielskie).</description>
      <pubDate>Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 GMT</pubDate>
      <guid isPermaLink="false">http://hdl.handle.net/11320/21525</guid>
      <dc:date>2026-01-01T00:00:00Z</dc:date>
    </item>
    <item>
      <title>Wbrew stereotypom, czyli o przemocy wobec mężczyzn</title>
      <link>http://hdl.handle.net/11320/21522</link>
      <description>Tytu&amp;#322;: Wbrew stereotypom, czyli o przemocy wobec mężczyzn
Autorzy: Pospiszyl, Irena; Stańczuk, Michał; Chrypankowski, Filip
Abstrakt: Społeczna wrażliwość wyczulona jest na doświadczenie przemocy wobec kobiet, dzieci czy osób postrzeganych jako słabsze. Mężczyzna widziany jest niemal wyłącznie jako&#xD;
sprawca, pomimo że istniejące badania pokazują, iż równie często bywa on ofiarą przemocy. Jeżeli więc zależy nam na eliminowaniu przemocy w relacjach międzyludzkich, to konieczne jest wyłączenie tego zjawiska z przestrzeni stereotypów. Przemoc jest złem samym w sobie. Niezależnie od tego, kogo dotyka i kto ją stosuje. Przemoc rujnuje relacje międzyludzkie, rodzi pragnienie odwetu, pogłębia dystans między bliskimi, powoduje rzeczywiste krzywdy i tworzy błędne koło. Jedynym rozwiązaniem jest spojrzenie na nią bez uprzedzeń. Niniejszy artykuł prezentuje aktualne badania nad przemocą wobec mężczyzn w Polsce, jej przejawami, formami, relacjami ofiar ze sprawcami. Badania te oparte są na dużej próbie – 350 mężczyzn w różnym wieku i z różnych środowisk. Jest także refleksją nad przyczynami niewidzialnej w przestrzeni społecznej przemocy, w której ofiarą jest mężczyzna, oraz próbą wyjaśnienia mechanizmów kształtowania i konsekwencji tego zjawiska.; Social sensitivity is focused on the experience of violence against women, children, and people perceived as weaker. Men are perceived almost exclusively as perpetrators, even though existing research shows that they are just as often victims of violence. Therefore, if we want to eliminate violence in interpersonal relationships, it is necessary to exclude this phenomenon from stereotypes. Violence is inherently evil, regardless of who the victim is or who perpetrates it. Violence destroys relationships, creates a desire for revenge, deepens the distance between loved ones, causes real harm, and creates a vicious cycle. The only solution is to look at it without prejudice. This article presents current research on violence against men in Poland, including its manifestations, forms, and relationships with perpetrators. This research is based on a large sample of 350 men, of various ages, and backgrounds. It is also a reflection on the causes of violence invisible in the social space, in which men are the victims, and an attempt to explain the mechanisms shaping and consequences of this phenomenon.
Opis: Artykuł dostępny w dwóch wersjach językowych (tłumaczenie angielskie).</description>
      <pubDate>Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 GMT</pubDate>
      <guid isPermaLink="false">http://hdl.handle.net/11320/21522</guid>
      <dc:date>2026-01-01T00:00:00Z</dc:date>
    </item>
    <item>
      <title>Kwestionariusz Relacyjnych Uwarunkowań Uzależnień (KRUU) – wstępna konceptualizacja i prezentacja skali</title>
      <link>http://hdl.handle.net/11320/21520</link>
      <description>Tytu&amp;#322;: Kwestionariusz Relacyjnych Uwarunkowań Uzależnień (KRUU) – wstępna konceptualizacja i prezentacja skali
Autorzy: Pisarska, Agnieszka; Rutkowska, Katarzyna; Hawrot, Anna
Abstrakt: Celem artykułu jest przedstawienie właściwości psychometrycznych Kwestionariusza Relacji z Obiektem (KRzO) do diagnozy zaburzeń związanych z używaniem alkoholu i nadmiernego zaangażowania w aktywność fizyczną u osób dorosłych. Badaniem objęto 634 osoby – 353 kobiety oraz 281 mężczyzn o zróżnicowanym profilu socjodemograficznym. W celu weryfikacji trafności KRzO zastosowano narzędzia: AUDIT (Alcohol Use Disorder Identification Test), EDS-R (Exercise Dependence Scale – Revised) oraz DS14 (Type D Scale-14). Do analizy rzetelności KRzO wykorzystano metodę analizy zgodności wewnętrznej. Przeprowadzone&#xD;
badania potwierdziły trafność oraz rzetelność Kwestionariusza Relacji z Obiektem, która jest zróżnicowana dla poszczególnych podskal. Narzędzie składa się z czterech podskal i zostało opracowane przy uwzględnieniu kryteriów diagnostycznych dla zaburzeń związanych z używaniem alkoholu i innych substancji psychoaktywnych&#xD;
zgodnie z klasyfikacją ICD-11. Przeprowadzone badania ujawniły, że KRzO może być z powodzeniem wykorzystane w badaniach, zaś dwie skale dotyczące używania alkoholu i relacji z obiektem także w praktyce klinicznej. Zastosowanie KRzO umożliwia identyfikację osób wykazujących tendencję do problemowego używania alkoholu i korzystania z aktywności fizycznej, jak również ujawniających trudności w aktualnych relacjach, w tym ewentualnej relacji diagnostycznej lub terapeutycznej.; The objective of this article is to present the psychometric properties of the Object Relationship Questionnaire (KRzO), designed to diagnose disorders related to alcohol use and excessive engagement in physical activity among adults. The study involved 634 participants – 353 women and 281 men – from diverse sociodemographic backgrounds. To verify the validity of the KRzO, the following tools were used: AUDIT (Alcohol Use Disorder Identification Test), EDS-R (Exercise Dependence Scale – Revised), and DS14 (Type D Scale-14). The reliability of the KRzO was analysed using internal consistency methods. The study confirmed the validity and reliability of the Object Relationship Questionnaire, which varies across its subscales. The tool consists of four subscales and was developed based on diagnostic criteria for alcohol and other psychoactive substance use disorders in accordance with the ICD-11 classification. The study revealed that the KRzO can be successfully utilised in research, while two scales concerning alcohol use and relationships with objects may also be applied in clinical practice. The use of the KRzO enables the identification of individuals who exhibit tendencies towards problematic alcohol use and exercise, as well as those experiencing difficulties in current relationships, including diagnostic or therapeutic relationships.
Opis: Artykuł dostępny w dwóch wersjach językowych (tłumaczenie angielskie).</description>
      <pubDate>Thu, 01 Jan 2026 00:00:00 GMT</pubDate>
      <guid isPermaLink="false">http://hdl.handle.net/11320/21520</guid>
      <dc:date>2026-01-01T00:00:00Z</dc:date>
    </item>
  </channel>
</rss>

