http://hdl.handle.net/11320/19 Sun, 14 Jun 2026 05:51:24 GMT 2026-06-14T05:51:24Z http://hdl.handle.net/11320/19835 Tytuł: Cechy żywieckie w okresie staropolskim. Organizacja i funkcjonowanie cechów żywieckich oraz podległych im struktur czeladniczych i uczniowskich do 1778 roku Autorzy: Dusik, Jarosław Abstrakt: Praca opisuje cechy żywieckie wraz z podległymi im strukturami czeladzi i uczniów od ich zarania do 1778 roku, kiedy to decyzją władz zaborczych przyspieszył proces rozkładu tych organizacji. W pracy przedstawione zostały początki rzemiosła żywieckiego, tworzenia się cechów, a dalej ich dzieje. Pokazano podstawy prawne tych organizacji w postaci statutów, uchwał itp. Następnie przybliżono strukturę cechów, towarzyszy. Uwagę poświęcono również organizacji i funkcjonowaniu władz cechowych, bractw i gospód cechowych. Praca porusza problematykę zebrań cechowych, eksponując ich stałe procedury. Sporo miejsca zajmuje w niej również prześledzenie kariery cechowej, od ucznia zaczynając a na bracie/mistrzu kończąc. Część rozważań dotyczy organizacji i funkcjonowania cechowej produkcji i jej dystrybucji. Jest tu również mowa o religijnym aspekcie życia cechowego. Wśród podejmowanych zagadnień znalazły się też działalność charytatywna i obyczajowa cechów, a także zobowiązanie cechów do obronności, pilnowania porządku, zwalczania pożarów. Całości zagadnień dopełnia analiza cechowego sądownictwa poszczególnych szczebli, systemu sankcji za występujące w cechach i podległych im strukturach przewinienia.; The work describes the guilds of Żywiec together with the subordinate structures of journeymen and apprentices, from their beginnings up to 1778, when a decision of the partitioning authorities accelerated the process of disintegration of these organizations. The study presents the origins of craftsmanship in Żywiec, the formation of guilds, and subsequently their history. It outlines the legal foundations of these organizations in the form of statutes, resolutions, and similar documents. Next, the structure of the guilds and the status of journeymen are discussed. Attention is also given to the organization and functioning of guild authorities, brotherhoods, and guild inns. The work addresses the issue of guild meetings, highlighting their established procedures. Considerable space is devoted to tracing a guild career, beginning with the apprentice and ending with the brother/master. Part of the discussion concerns the organization and functioning of guild production and its distribution. The religious aspect of guild life is also addressed. Among the topics examined are the charitable and customary activities of guilds, as well as their obligations in matters of defense, maintaining order, and fighting fires. The overall analysis is complemented by an examination of guild jurisdiction at various levels and the system of sanctions for offenses occurring within the guilds and their subordinate structures. Wed, 19 Nov 2025 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11320/19835 2025-11-19T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/19813 Tytuł: Zjazdy szlacheckie i sejmiki województwa nowogródzkiego w latach 1565–1632 Autorzy: Radaman, Andrei Abstrakt: W pracy doktorskiej autor określa kierunki, tendencji i osobliwości w ewolucji sejmików i innych zgromadzeń szlacheckich trzech powiatów województwa nowogródzkiego (słonimskiego, wołkowyskiego i nowogródzkiego). Ukazuje zasady organizacyjne, podstawy prawne funkcjonowania, kompetencji i praktyki różnych zjazdów szlacheckich, wyjaśnia pozycji szlachty różnych powiatów województwa wobec głównych problemów polityki wewnętrznej i zagranicznej Rzeczypospolitej szlacheckiej, identyfikuje skład elit powiatowych oraz reprezentacji powiatów na sejmach i zjazdach stanów; odtworzą mechanizmy budowania karier szlacheckich na badanych terenach; ukazuje mechanizmy interakcji między grupami politycznymi, socjalnymi, wyznaniowymi i głównymi aktorami (przywódcami politycznymi), które wpłynęły na opracowywanie instrukcji i podejmowanie uchwał na sejmikach; bada mobilność społeczną przedstawicieli elit powiatowych, realizację ich aspiracji zawodowych, a także sposoby prowadzenia przez nich określonych działań politycznych. Doktorant zidentyfikował i ujawnił powiązania patronalno-klientalne między przedstawicielami szlachty powiatowej, urzędnikami centralnymi państwa litewskiego i możnowładztwa, jako uczestnikami posiedzeń sejmikowych, kompetencję sejmików i scharakteryzował główne kierunki działalności sejmików i zjazdów województwa nowogródzkiego jako instytucji systemu parlamentarnego i instytucji szlacheckiego samorządu.; In doctoral dissertation the author identifies the directions, trends, and peculiarities in the evolution of dietines (sejmiks) and other noble assemblies in three counties (powiats) of the Nowogródek Voivodeship (Nowogródek, Słonim, and Wołkowysk). He presents the organizational principles, legal foundations of functioning, competencies, and practices of various noble assemblies, explains the perspectives of nobility from different counties of the voivodeship regarding the main problems of domestic and foreign policy of the Polish-Lithuanian Commonwealth, identifies the composition of county elite and county representation in the Sejm and state conventions; reconstructs the mechanisms of building noble careers in the studied areas; shows the mechanisms of interaction between political, social, religious groups and the main actors (political leaders) that influenced the development of instructions and decision-making at dietines; examines the social mobility of representatives of county elite, the realization of their professional aspirations, as well as the ways they conducted specific political activities. The doctoral candidate determined the competence of dietines, identified and revealed the patron-client relationships between representatives of county nobility, central officials of the Lithuanian state and magnates, as participants of dietine sessions, and characterized the main directions of activities of dietines and conventions of the Nowogródek Voivodeship as institutions of the parliamentary system and institutions of noble self-government. Wed, 03 Dec 2025 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11320/19813 2025-12-03T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/19805 Tytuł: Patriotki i obywatelki. Tom 1: Kobiety w nauce, oświacie i edukacji Autorzy: Dajnowicz, Małgorzata; Bauchrowicz-Tocka, Maria; Kossakowski, Krzysztof; Kowalska, Justyna; Zajko-Czochańska, Justyna; Żurawska, Karolina; Miodowski, Adam Wed, 01 Jan 2025 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11320/19805 2025-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/19647 Tytuł: Edycja źródłowa wybranych pamiętników chłopskich z województwa białostockiego z konkursu „Opis mojej wsi” z 1948 r. Autorzy: Zadykowicz, Szymon Abstrakt: Artykuł stanowi edycję źródłową trzech pamiętników nadesłanych przez mieszkańców wsi z województwa białostockiego na konkurs „Opis mojej wsi” z 1948 roku. Autorami prezentowanych egodokumentów są osoby niezwiązane ze sobą, które z różnych perspektyw opisują wydarzenia z lat 1939–1948. Celem opracowania jest popularyzacja i przybliżenie czytelnikowi pamiętników konkursowych, zwłaszcza tych pochodzących od mieszkańców wsi w okresie powojennym. Publikowany materiał może stanowić wartościowe źródło do badań nad społeczną historią Polski po 1945 roku.; The article is a source edition of three memoirs submitted by inhabitants of villages in the Białystok region from 1948 contest “Description of My Village”. The authors of these ego-documents are unrelated individuals who describe events from the years 1939–1948 from different perspectives. The aim of the study is to popularize and bring the contest memoirs closer to readers, especially those written by rural inhabitants in the postwar period. The published material may serve as a valuable source for research on the social history of Poland after 1945. Wed, 01 Jan 2025 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11320/19647 2025-01-01T00:00:00Z