http://hdl.handle.net/11320/16917 Mon, 01 Jun 2026 15:18:33 GMT 2026-06-01T15:18:33Z http://hdl.handle.net/11320/17020 Tytuł: Debudżetyzacja finansów publicznych – analiza potencjalnych korzyści i ryzyk Autorzy: Łapińska, Patrycja Abstrakt: Cel – Celem artykułu jest wykazanie zakresu i specyfiki debudżetyzacji finansów publicznych w Polsce w latach 2012–2022 oraz wskazanie kluczowych implikacji debudżetyzacji dla systemu finansów publicznych. Metoda badań – Dokonano ukierunkowanego przeglądu literatury, aktów prawnych oraz analiz wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej przeprowadzonych przez Najwyższą Izbę Kontroli w latach 2012–2022. Zastosowano analizę opisową, porównawczą i empiryczną. Wnioski – Przeprowadzone analizy wskazują na wyraźny wzrost znaczenia debudżetyzacji w Polsce. W odpowiednich warunkach może ona stanowić ważny instrument zarządzania finansami publicznymi, ale motywowana zmianami politycznymi lub wysokimi społecznymi oczekiwaniami niesie ryzyko niewłaściwego zarządzania środkami publicznymi, wystąpienia nieprawidłowości oraz nadużyć. Oryginalność / wartość / implikacje / rekomendacje – W badaniu przedstawiono szeroką analizę porównawczą zakresu debudżetyzacji w Polsce. Ze względu na dynamicznie zwiększającą się wielkość środków publicznych, jakimi dysponuje gospodarka pozabudżetowa, istotne jest określenie efektów tego zjawiska.; Purpose – The purpose of the article is to show the scope and specifics of debudgetization of public finances in Poland in the years 2012–2022 and to indicate the key implications of debudgetization for the public finance system. Research method – A targeted review of literature, legal acts and analises of the implementation of the state budget and monetary policy assumptions carried out by the Najwyższa Izba Kontroli in 2012-2022. Descriptive, comparative and empirical analysis were used. Results – The analises conducted indicate a clear increase in the importance of debudgetization in Poland. Under appropriate conditions, debudgetization may constitute an important instrument for managing public finances, but when debudgetization is motivated by political changes or high social expectations, it carries a risk of mismanagement of public funds, irregularities and abuses. Originality / value / implications / recommendations – The study presents a broad comparative analysis of the scope of debudgetization in Poland. Due to the dynamically increasing amount of public funds available to the off‑budget economy, it is important to determine the effects of this phenomenon. Mon, 01 Jan 2024 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11320/17020 2024-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/17016 Tytuł: Sztuczna inteligencja w procesie edukacji Autorzy: Zalewska-Bochenko, Agnieszka Abstrakt: Cel – Artykuł eksploruje dynamiczny rozwój technologiczny współczesnego społeczeństwa, ze szczególnym uwzględnieniem sztucznej inteligencji (AI) w edukacji. Analizuje, jak implementacja AI transformuje proces edukacyjny, czyniąc go bardziej dostępnym, elastycznym i efektywnym. Zwraca uwagę na wyzwania, w tym etyczne, jakie niesie integracja AI z edukacją. Metoda badań – Zastosowano zintegrowane podejście badawcze, łącząc metodę analizy deskryptywnej, komparatywnej i opisowej, aby zapewnić dogłębne i wieloaspektowe zrozumienie roli i potencjału sztucznej inteligencji w edukacji. Ponadto, w celu uzyskania kompleksowego obrazu bieżących trendów, wykorzystano metodę desk research, analizując istniejące dane i literaturę. W rozważaniach zastosowano rozumowanie indukcyjne, co pozwala na wyciąganie ogólnych wniosków z obserwowanych danych. Wnioski – Sztuczna inteligencja ma potencjał do dokonania rewolucji w nauczaniu i uczeniu się. Wymaga tym samym od systemów edukacyjnych szybkiego dostosowania do zmieniających się technologii i zmiany obecnych praktyk edukacyjnych, co będzie miało znaczący wpływ na przyszłość nauczania. Oryginalność / wartość / implikacje / rekomendacje – Artykuł przyczynia się do dyskusji na temat roli AI w edukacji, zachęcając do refleksji nad jej długoterminowym wpływem na kształcenie przyszłych pokoleń. Podkreśla potrzebę wprowadzenia innowacji opartych na AI w sektorze edukacyjnym jako środka do rozwijania umiejętności przyszłości.; Purpose – The article explores the dynamic technological development of contemporary society, with a particular focus on artificial intelligence (AI) in education. It examines how the implementation of AI is transforming the educational process, making it more accessible, flexible, and efficient. The article highlights the challenges, including ethical ones, brought by the integration of AI in education. It presents existing tools that utilize AI in teaching and inspires reflection on its potential in shaping future generations’ education. Research method – An integrated research approach was employed, combining descriptive, comparative, and expository analysis methods to ensure a thorough and multi‑faceted understanding of the role and potential of artificial intelligence in education. Additionally, to obtain a comprehensive picture of current trends, a desk research method was used, analyzing existing data and literature. The discussions utilized inductive reasoning, allowing for the drawing of general conclusions from observed data. Results – Artificial intelligence has the potential to revolutionize teaching and learning, requiring educational systems to rapidly adapt to changing technologies and modify current educational practices, which will significantly impact the future of teaching. Originality / value / implications / recommendations – The article contributes to the discussion on the role of AI in education, encouraging reflection on its long‑term impact on the education of future generations. It emphasizes the need to introduce AI‑based innovations in the educational sector as a means to develop future skills. Mon, 01 Jan 2024 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11320/17016 2024-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/17009 Tytuł: Główne przesłanki rekomunalizacji gospodarki wodociągowo‑kanalizacyjnej na przykładzie Gdańska Autorzy: Czaplak, Joanna Abstrakt: Cel – Identyfikacja kluczowych przesłanek rekomunalizacji w sferze komunalnej na przykładzie gospodarki wodociągowo‑‑kanalizacyjnej w Gdańsku oraz ocena charakteru tego zjawiska na tle trendów światowych. Metoda badań – Rekomunalizacja jest zjawiskiem rozpoznanym w niewielkim stopniu, dlatego do analizy jego przesłanek wybrano metodę jakościową – studium przypadku na przykładzie przedsiębiorstwa Saur Neptun Gdańsk S.A. Analiza jakościowa została uzupełniona analizą ilościową efektywności ekonomicznej świadczenia usług wodociągowo‑kanalizacyjnych. Wnioski – Rekomunalizacja w Gdańsku miała pewne cechy wpisujące ją w światowe trendy: przesłanki pragmatyczne oraz mechanizm oparty na wygaśnięciu kontraktu. W wielu krajach rekomunalizacja wynikała z rozczarowania prywatyzacją. Natomiast studium przypadku wykazało, że zjawisko to nie stoi w kontrze do prywatyzacji i reform neoliberalnych, lecz jest jedną ze strategii zarządzania publicznego. Oryginalność / wartość / implikacje / rekomendacje – Rekomunalizacja jest zjawiskiem dotychczas rzadko opisywanym w literaturze przedmiotu. Zrozumienie specyfiki rekomunalizacji w Polsce może wnieść istotny wkład do debaty nad jej znaczeniem w kształtowaniu sposobów realizacji zadań przez samorządy.; Purpose – Identifying key reasons for remunicipalisation in the municipal sphere using the example of water supply and sewage management in Gdańsk and assessment of the nature of this phenomenon against the background of world trends. Research method – Remunicipalisation is a little-known phenomenon, therefore the qualitative method was chosen to analyze the reasons for remunicipalisation – a case study using the example of the company Saur Neptun Gdańsk S.A. The qualitative analysis has been complemented by a quantitative analysis of the economic efficiency of water supply and sewage services. Results – Remunicipalisation in Gdańsk had certain features that match world trends: pragmatic reasons and a mechanism based on the expiration of the contract. In many countries, remunicipalisation resulted from disappointment with privatisation. However, the case study showed that this phenomenon is not the opposite of privatisation and neoliberal reforms but is one of public management strategies. Originality/value/implications/recommendations – Remunicipalisation is a phenomenon rarely discussed in subject literature. Understanding the specifics of remunicipalisation in Poland can make a significant contribution to the debate about its importance in shaping the ways in which local governments implement their tasks. Mon, 01 Jan 2024 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11320/17009 2024-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/17005 Tytuł: Kapitał intelektualny a wskaźniki rynkowe spółek farmaceutycznych i biotechnologicznych notowanych na GPW w Warszawie Autorzy: Michalczuk, Grażyna; Rutkowska, Izabela Abstrakt: Cel – Celem badań podjętych w artykule jest diagnoza wpływu kapitału intelektualnego i jego komponentów na wskaźniki rynkowe spółek farmaceutycznych i biotechnologicznych notowanych na GPW w Warszawie. Metoda badań – W badaniu wykorzystano analizę opisową, analizę desk research, metodę A-VAIC (metoda pomiaru kapitału intelektualnego), statystykę opisową oraz estymację dynamicznego modelu panelowego – analizę regresji wielorakiej. W modelach panelowych zastosowano opóźnienie czasowe zmiennych. Zakres czasowy badania obejmuje lata 2015–2022. Wnioski – Przeprowadzone badania potwierdziły wpływ kapitału intelektualnego na wskaźniki rynkowe spółek farmaceutycznych i biotechnologicznych notowanych na GPW w Warszawie. Jednak nie jest on jednoznaczny, na co wskazuje zróżnicowany wpływ jego poszczególnych komponentów, tj. kapitału innowacyjnego (INVCE) i kapitału ludzkiego (HCE) na wskaźniki analizowanych spółek mierzone za pomocą P/BV i EPS. Oryginalność / wartość / implikacje / rekomendacje – W badaniach wykorzystano metodę A-VAIC (modyfikację klasycznego modelu VAIC™) do pomiaru kapitału intelektualnego, jak również zastosowano opóźnienie czasowe (ang. time lag) w celu sprawdzenia, czy kapitał intelektualny wpływa pozytywnie na przyszłe wskaźniki rynkowe spółek farmaceutycznych i biotechnologicznych notowanych na GPW w Warszawie. Stanowi to próbę wypełnienia luki badawczej w obszarze zależności występujących pomiędzy kapitałem intelektualnym a wskaźnikami rynkowymi przedsiębiorstw, gdyż aspekt ten jest wciąż niedostatecznie podejmowany w badaniach polskich naukowców.; Purpose – The aim of the research undertaken in this article is to examine the impact of intellectual capital and its components on the market indicators of pharmaceutical and biotechnological companies listed on the Warsaw Stock Exchange. Research method – The study employed descriptive analysis, desk research analysis, the A-VAIC method (a method for measuring intellectual capital), descriptive statistics and the estimation of a dynamic panel model through multiple regression analysis. Time-lagged variables were used in the panel models. The time range of the study encompasses the years 2015–2022. Results – The conducted research confirmed the impact of intellectual capital on the market indicators of pharmaceutical and biotechnological companies listed on the Warsaw Stock Exchange. However, the influence is not unequivocal, as indicated by the varied influence of its components, such as innovative capital (INVCE) and human capital (HCE), on the indicators of the analyzed companies such as the P/BV ratio and EPS. Originality / value / implications / recommendations – The study used the A-VAIC method (a modification of the classic VAIC™ model) to measure intellectual capital, as well ands applied time lag to verify whether intellectual capital positively affects the future market indicators of pharmaceutical and biotechnology companies listed on the Warsaw Stock Exchange. This study represents an attempt to fill the research gap in studying the relationship between intellectual capital and the market indicators of companies, as this aspect remains under-researched by Polish scholars. Mon, 01 Jan 2024 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11320/17005 2024-01-01T00:00:00Z