http://hdl.handle.net/11320/15708 Mon, 01 Jun 2026 19:15:58 GMT 2026-06-01T19:15:58Z http://hdl.handle.net/11320/15772 Tytuł: Trybunał Ludowy jako organ wymiaru (nie)sprawiedliwości III Rzeszy Autorzy: Bury, Paweł Abstrakt: W artykule opisano zagadnienia związane z powstaniem i działalnością Trybunału Ludowego – niemieckiego sądu karnego istniejącego w latach 1934–1945, orzekającego głównie w sprawach politycznych. W niniejszej pracy przedstawiono i omówiono genezę oraz ustrój Trybunału, sposób ukształtowania postępowania przed nim, zakres jego właściwości rzeczowej i miejscowej czy rolę, jaką pełnił w praktyce. Na uwadze mieć jednocześnie trzeba, że na przestrzeni czasu pozycja Trybunału Ludowego stopniowo ewoluowała, a zmianom podlegał nie tylko jego skład, ale też zakres właściwości, który stale rozszerzano, obejmując nim coraz to kolejne czyny. Rozważania zawarte w pracy poświęcono także w części przedstawieniu sylwetek sędziów orzekających w Trybunale i ich powojennym losom. Pomimo ważnej roli Trybunału Ludowego, jaką ten odegrał w wymiarze sprawiedliwości III Rzeszy, w rodzimej literaturze nie zgłębiano szczegółowo tematyki związanej z jego istnieniem. Dotychczasowe wypowiedzi przede wszystkim referowały się do obcej literatury, pomijając w zasadzie analizę aktów prawnych. Z tego też względu w niniejszej pracy zastosowano nie tylko metodę historycznoprawną, ale i formalno-dogmatyczną, szeroko odwołując się przy tym do aktów normatywnych rangi ustawowej i podustawowej stanowiących podstawę działalności Trybunału.; The article describes issues related to the establishment and activity of the People's Court – a German criminal court existing in the years 1934–1945 adjudicating mainly in political cases. This paper presents and discusses the genesis and constitution of the Court, the proceedings before it, the scope of its material and local jurisdiction, and the role it played in practice. At the same time, it should be borne in mind that the position of the People’s Court evolved gradually over time, and not only its composition changed, but also the scope of its jurisdiction, which was constantly being expanded to cover more and more crimes. The work is also partly devoted to the presentation of the judges adjudicating in the Court and their post-war fate. Despite the important role played by the People's Court in the justice system of the Third Reich, the subject of its existence has not been explored in detail in Polish literature. Previous publications primarily referred to foreign literature, generally omitting the analysis of legal acts. For this reason, this work uses not only the historical and legal method, but also the formal and dogmatic method, making extensive references to normative acts of statutory and sub-statutory rank constituting the basis for the activity of the Court. Sun, 01 Jan 2023 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11320/15772 2023-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/15770 Tytuł: The Offence of Forced Miscarriage as Documented in the Polish State Archive in Suwałki (1921–1939) Autorzy: Dworas-Kulik, Judyta Abstrakt: The Polish term spędzenie płodu (forced miscarriage), used in interwar Poland, meant an intentional termination of pregnancy, now referred to as abortion. Miscarriage was considered an abortion if it was purposely induced by an external factor leading to a preterm delivery, so-called artificial miscarriage, which was carried out with the woman’s consent and resulted in foetal death. The offence of forced miscarriage was regarded as related to murder of a person, so abortion regulations fell in the category of provisions concerning crimes against life. Conditions for the permissibility of terminating a pregnancy were not stipulated in the Russian penal legislation governing this criminal act, which was in force in interwar Poland; instead, the Tagancev Code applied by reference. The Polish Penal Code of 1932 went a step further as it took into account not only the state of absolute necessity, but also health issues in a wider context, which was confirmed by legal scholars in their commentaries. The protection of the mother’s life and health was not associated with the phase of foetal and pregnancy development, because the legislator did not determine the time limit for terminating pregnancy. It was assumed that forced miscarriage could apply to a newly born baby before it was detached from the mother’s organism – a baby that was unable to live independently. In this article, the legal-historical method was used to present a criminal-law analysis of the crime of forced miscarriage in the former Russian Partition, considering the rulings in such cases handed down in the Suwałki District. In the literature of the subject to date, no such a study can be found, which justifies this inquiry. Sun, 01 Jan 2023 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11320/15770 2023-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/15766 Tytuł: Proces formowania administracji skarbowej w województwie białostockim w okresie międzywojennym Autorzy: Dąbrowski, Michał; Obrycki, Adam Piotr Abstrakt: Celem artykułu jest przedstawienie procesu kształtowania administracji skarbowej w II Rzeczpospolitej na przykładzie województwa białostockiego. Praca badawcza skupia się na analizie aktów prawnych, których zadaniem było utworzenie sprawnych i nowoczesnych organów systemu podatkowego. Zdaniem autorów, należy wyróżnić trzy etapy omawianego procesu. Pierwszy, zakończony w 1922 r., to okres narodzin administracji oraz unifikacji dotąd funkcjonujących urzędów. Drugi, mający miejsce w latach 20. ubiegłego stulecia był definiowany przez stałą potrzebę reorganizacji struktur oraz chęcią pełnego wdrożenia założeń twórców pierwszych regulacji. Trzeci, przerwany wybuchem II wojny światowej, charakteryzował się dążeniami prowadzącymi do poprawy efektywności funkcjonowania systemu podatkowego. Cel badawczy zrealizowano dzięki zastosowaniu metody historyczno-prawnej. Dokonano krytycznej analizy materiałów archiwalnych znajdujących się w Archiwum Państwowym w Białymstoku: Zespół akt 4/53/0 Izba Skarbowa w Białymstoku 1921-1939, Zespół akt 4/56/0 Urząd Skarbowy w Grodnie 1935–1939 oraz Zespół Akt 4/55/0 Urząd Skarbowy w Sokółce 1924–1939. Ponadto korzystano z takich publikacji jak: Dziennik Ustaw, Dziennik Urzędowy Ministerstwa Skarbu oraz Monitor Polski. Analiza literatury przedmiotu, oraz przegląd czasopism fachowych, takich jak: „Czasopismo Skarbowe”, „Kalendarz Skarbowy” oraz prasy ogólnopolskiej i lokalnej – m.in.: „Ilustrowany Kurier Codzienny”, „Dziennik Białostocki”, „Przegląd Ostrołęcki”, „Głos Ziemi Grodzieńskiej”, „Wspólna Praca” pozwoliły na zrozumienie procesu historycznych uwarunkowań powstania administracji skarbowej, jako jednej z najważniejszych instytucji odradzającego się państwa polskiego.; The purpose of this article is to show the beginnings of the tax administration during the years between the two World Wars, using the Białystok Province as an example. The research work focuses on an analysis of the legislative process designed to create effective and modern tax administration. According to the authors, the process consists of three stages. The first stage, which ended in 1922, was the commencement of the administration and unification of the existing bodies. The second stage, which took place in the 1920s, was defined by the constant reorganization of the legal structures with the aim to fully implement the plans proposed by the authors of the legislative process. The third stage, interrupted by the outbreak of World War II, was characterized by efforts to improve the efficiency of the newly developed tax system. The historical-legal method was used to critically analyse archival sources, such as: Archive fonds 4/53/0 Izba Skarbowa w Białymstoku 1921–1939, Archive fonds 4/56/0 Urząd Skarbowy w Grodnie 1935–1939 and Archive fonds 4/55/0 Urząd Skarbowy w Sokółce 1924–1939 from the archive register of the State Archive in Bialystok. Additionally, the following publications were used for analysis: Dziennik Ustaw, Dziennik Urzędowy Ministerstwa Skarbu, Monitor Polski. In contrast, an analysis of the literature on the subject, and a review of professional journals, such as “Czasopismo Skarbowe”, “Kalendarz Skarbowy” and national and local press, including “Ilustrowany Kurier Codzienny”, “Dziennik Białostocki”, “Przegląd Ostrołęcki”, “Głos Ziemi Grodzieńskiej”, “Wspólna Praca”, allowed for understanding of the historical determinants of the creation of the tax administration, one of the most important institutions of the reborn Polish state. Sun, 01 Jan 2023 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11320/15766 2023-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/15765 Tytuł: Constitution of the Kingdom of Serbia from 1888 Autorzy: Savić, Sanja Abstrakt: In the paper, the author analyzes the adoption procedure, characteristics and significance of the Constitution of the Kingdom of Serbia from 1888. After the Kingdom of Serbia acquired the status of an independent and sovereign state by the decision of the Congress of Berlin, all restrictions regarding its constitutional arrangement disappeared. Emphasizing that the constitution of 1869 was passed illegally during his childhood, and that it gave the people too much freedom, King Milan Obrenović initiated the adoption of a new constitution. Created as a result of a political agreement between King Milan and the Radical Party, the constitution was supposed to secure the interests of both parties, i.e. the survival of the ruling dynasty on the throne and the introduction of a parliamentary system. The constitution was intended to establish a balance between the rights of the people, the ruler and the assembly. By arranging the political system of the state on the principles of parliamentarism and democracy, which sought to satisfy the interests of different layers of the Serbian citizenry, and by providing favorable conditions for further democratization of political life, the constitution of 1888 represented one of the most advanced constitutions in Europe at that time. However, practice has shown that parliamentary democracy requires a more developed social environment than the one that existed in the Kingdom of Serbia at the end of the 19th century. Sun, 01 Jan 2023 00:00:00 GMT http://hdl.handle.net/11320/15765 2023-01-01T00:00:00Z