http://hdl.handle.net/11320/19464 2026-06-01T20:25:19Z http://hdl.handle.net/11320/19551 Tytuł: Kronika białostockiego środowiska historyków prawa (rok 2024) Autorzy: Łysko, Marcin 2025-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/19550 Tytuł: Конституционный Суд России: осмысление опыта. Монография, под ред. А.Н. Медушевского, Центр конституционных исследований, Москва 2022, ss. 652 Autorzy: Czachor, Rafał Abstrakt: Recenzowana praca zbiorowa pt. Конституционный Суд России: осмысление опыта [Sąd Konstytucyjny Rosji: zrozumienie doświadczenia] to obszerne, wieloaspektowe studium ewolucji rosyjskiego sądownictwa konstytucyjnego od schyłku ZSRR po reformę konstytucyjną z 2020 roku. Tom liczący 15 rozdziałów prezentuje między innymi podstawy prawne organizacji i działalności Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej, jego kompetencje, ważniejszy dorobek orzeczniczy, relacje z władzami wykonawczą i ustawodawczą, a także kwestie etyczne i społeczne związane z jego działalnością czy wreszcie miejsce w konstytucjonalizmie wielopoziomowym. Autorzy dzieła przyjmują tezę - głoszoną przez redaktora tomu, wybitnego prawoznawcę Andrieja Mieduszewskiego - o cyklu konstytucyjnym w Rosji i wskazują na stopniowe odchodzenie od liberalnego modelu państwa prawa ku systemowi autorytarnemu. W zasadzie wszystkie rozdziały potwierdzają tę tezę, unaoczniając, że erozja instytucji niezależnego sądownictwa konstytucyjnego dokonywana była z zewnątrz (czyli ze strony innych organów władzy publicznej), od wewnątrz (poprzez określone postawy sędziów oraz sposób ich orzekania) oraz przy względnie biernej postawie społeczeństwa, które nie mając bogatego doświadczenia funkcjonowania w państwie prawa, przede wszystkim nie rozumie istotny i znaczenia Sądu Konstytucyjnego w systemie organów państwowych. Wysoko należy ocenić zarówno rzetelność recenzowanego opracowania, jak i odwagę w analizie niewygodnych dla władzy tematów, szczególnie w warunkach rosyjskiej cenzury. Publikacja stanowi cenne źródło wiedzy dla prawników i politologów badających transformację ustrojową Rosji oraz mechanizmy kontroli konstytucyjności prawa w systemach autorytarnych.; The reviewed collective book Конституционный Суд России: осмысление опыта [The Constitutional Court of the Russian Federation: An Interpretation of the Experience] is an exhaustive, multi­‑faceted study of the evolution of Russia’s constitutional judiciary from the final years of the USSR to the 2020 constitutional reform. The volume, comprising 15 chapters, examines the legal foundations of the organization and functioning of the Constitutional Court of the Russian Federation, its competences, key jurisprudence, relations with the executive and legislative branches, as well as ethical and social issues linked to its activity and its role within multilevel constitutionalism. The authors propose the thesis, presented by Andrei Mesushevsky, the editor of the book and an outstanding scholar, of a constitutional cycle in Russia, highlighting the gradual shift from a liberal rule­‑of-law model to an authoritarian system of governance. Generally, all chapters of the book confirm this thesis by demonstrating that the erosion of an independent constitutional judiciary has been caused from the outside (i.e. other branches of powers), from the inside (through certain attitudes of judges and how they adjudicate) and with a relatively passive attitude of the Russian society, which, lacking a rich experience of functioning in the rule of law, first of all fails to understand the relevance of the Constitutional Court in the system of state organs.The work deserves high praise for both its scholarly rigour and its courage in addressing topics uncomfortable for the authorities, especially given the conditions of censorship in Russia. The publication is a valuable resource for lawyers and political scientists studying Russia’s constitutional transformation and mechanisms of constitutional review in authoritarian systems. 2025-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/19549 Tytuł: Ewolucja i funkcje prezydencji w Radzie Unii Europejskiej – analiza polskich doświadczeń z lat 2011 i 2025 Autorzy: Ziemblicki, Mateusz; Kulikowska-Kulesza, Justyna E. Abstrakt: Współczesna prezydencja państwa członkowskiego w Radzie stanowi jeden z mechanizmów funkcjonowania unijnej architektury politycznej, istniejący de facto od momentu ustanowienia pierwszej Wspólnoty Europejskiej. Przez dekady istnienia i rozwoju WE/UE zmieniały się rola i znaczenie systemu prezydencji. Istotne zmiany w tym zakresie przyniósł przede wszystkim podpisany 13 grudnia 2007 roku Traktat z Lizbony zmieniający Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (tzw. traktat lizboński), który ostatecznie wszedł w życie w 2009 roku. Rzeczpospolita Polska, która dołączyła do Unii Europejskiej 1 maja 2004 roku, dwukrotnie sprawowała prezydencję w Radzie – w drugiej połowie 2011 roku oraz pierwszej połowie 2025 roku. Oba okresy przypadły na momenty znaczące dla rozwoju integracji europejskiej. Oba okresy przypadały także na czasy trudne z punktu widzenia polityki europejskiej (ale i globalnej) i wyzwań, z którymi musiał (i wciąż musi) mierzyć się współczesny świat. Pierwsza polska prezydencja odbywała się w dobie europejskiego kryzysu finansowego, początku kryzysu migracyjnego w Europie, tuż po implementacji gruntownych reform wynikających z wejścia w życie traktatu lizbońskiego. Druga natomiast wypadła w czasie trwającej wojny na terytorium Ukrainy (a więc w bezpośrednim sąsiedztwie RP i UE), drugiej – nieprzewidywalnej pod wieloma względami – prezydentury Donalda Trumpa w Stanach Zjednoczonych Ameryki i w dobie wielu zagrożeń dla bezpieczeństwa (w tym cyberbezpieczeństwa) Europy. Zasadniczym celem niniejszego artykułu jest analiza ewolucji i funkcji prezydencji w Radzie oraz przedstawienie polskich doświadczeń, ze szczególnym uwzględnieniem realizacji priorytetów i wyzwań, przed którymi stanęły obie polskie prezydencje w kontekście zmieniających się uwarunkowań w Europie. Materiał badawczy, stanowiący podstawę prowadzonych rozważań, przede wszystkim obejmuje źródła prawa Unii Europejskiej, które dotyczą zagadnień mieszczących się w ramach obszaru badawczego różnej rangi, zaczynając od traktatów założycielskich, przez akty wiążące prawa wtórnego, po niewiążące rezolucje. Przeprowadzona analiza objęła również dokumenty robocze instytucji i organów UE oraz innych podmiotów. Artykuł odwołuje się ponadto do literatury naukowej, w przeważającej mierze polskojęzycznej. Analiza problematyki ewolucji i funkcji prezydencji w Radzie wraz z przedstawieniem polskich doświadczeń z lat 2011 i 2025 wymagały zastosowania szeregu metod badawczych. W najszerszym ujęciu w niniejszym artykule wykorzystana została metoda historycznoprawna oraz prawnoporównawcza. Należy zauważyć, że skorzystano również z metody politologicznej, która pozwoliła na analizę praktyki funkcjonowania omawianych rozwiązań, opartej na dostępnych sprawozdaniach i raportach. Ponadto wykorzystano również metodę teoretycznoprawną oraz formalno­‑dogmatyczną.; The modern presidency of a Member State of the Council is one of the mechanisms of the EU’s political architecture, having existed de facto since the establishment of the first European Community. Over the decades of the EC/EU’s existence and development, the role and significance of the presidency system have evolved. Significant changes in this regard were brought about primarily by the Treaty of Lisbon, signed on 13 December 2007, amending the Treaty on European Union and the Treaty establishing the European Community which finally entered into force in 2009. The Republic of Poland, which joined the European Union on 1 May 2004, has held the Presidency of the Council twice – in the second half of 2011 and the first half of 2025. Both periods coincided with significant moments in the development of European integration. Both periods also coincided with difficult times from the perspective of European (and global) politics and the challenges that the modern world had (and still has) to face. The first Polish Presidency took place amid the European financial crisis, the onset of the migration crisis in Europe, and the implementation of sweeping reforms resulting from the entry into force of the Treaty of Lisbon. The second, however, fell during the ongoing war in Ukraine (and therefore in the immediate vicinity of Poland and the EU), the second – in many ways unpredictable – presidency of Donald Trump in the United States, and numerous threats to European security (including cybersecurity). The primary objective of this article is to analyze the evolution of the Presidency of the Council and to present the Polish experience, with particular emphasis on the implementation of the priorities and challenges faced by both Polish Presidencies in the context of changing conditions in Europe.The research material that forms the basis for this discussion primarily encompasses the sources of European Union law, which address issues falling within the scope of research at various levels, from the founding treaties, through binding acts of secondary law, and non­‑binding resolutions. The analysis also encompasses working documents of EU institutions and bodies, as well as other entities. The article also refers to scholarly literature, predominantly in Polish. The analysis of the evolution and function of the Presidency of the Council, along with the presentation of Polish experiences from 2011 and 2025, required the use of a range of research methods. In its broadest sense, this article employs historical­‑legal and comparative­‑legal approaches. It should be noted that a political science approach was also employed, allowing for an analysis of the practical operation of the discussed solutions, based on available reports and statements. Furthermore, theoretical­‑legal and formal­‑dogmatic approaches were also employed. 2025-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/19544 Tytuł: Kształtowanie się statusu prawnego Inspektora Ochrony Danych w Polsce Autorzy: Siemion, Katarzyna Abstrakt: Status prawny inspektora ochrony danych ewoluował na przestrzeni poszczególnych lat obowiązywania przepisów o ochronie danych osobowych. Artykuł omawia, w jaki sposób się on kształtował i zmieniał od wprowadzenia funkcji administratora bezpieczeństwa informacji w przepisach prawa polskiego aż po wprowadzenie bezpośrednio obowiązujących na szczeblu unijnym przepisów RODO regulujących status prawny inspektora ochrony danych. Od 2018 roku kwestie dotyczące ochrony danych osobowych są bowiem głównie regulowane przez prawo unijne. Artykuł omawia kwestie dotyczące powołania, zadań oraz innych wymogów mających na celu zapewnienie prawidłowego ich wykonywania przez osoby pełniące tę funkcję. Za hipotezę badawczą przyjęto założenie, że status prawny inspektora ochrony danych ewoluował w czasie, a jego status obecnie ma charakter mieszany (wewnętrzno-zewnętrzny). Artykuł przedstawia istotne wytyczne w zakresie wykładni przepisów prawa dotyczących ochrony danych osobowych w omawianym zakresie oraz dobre praktyki w zakresie stosowania przepisów prawa w praktyce. W artykule wykorzystano metody dogmatycznoprawną i historycznoprawną oraz metodę analizy orzecznictwa, decyzji organu nadzorczego oraz wytycznych i opinii wydawanych przez organy zajmujące się ochroną danych osobowych w Polsce i w Unii Europejskiej, które miały na celu weryfikację hipotezy badawczej przedstawionej w artykule. Artykuł ma istotne znaczenie dla prawidłowego określenia statusu prawnego inspektora ochrony danych, co wpływa na interesy osób wykonujących ten zawód, ale także ma wpływ na realizację obowiązków nałożonych na administratorów danych osobowych oraz podmioty przetwarzające, które zatrudniają takie osoby.; The legal status of the Data Protection Officer has evolved since the introduction of personal data protection regulations. This article discusses how this role has developed and changed since the introduction of the Information Security Administrator function in Polish law, up to the introduction of the directly applicable GDPR regulations governing the legal status of the Data Protection Officer. Since 2018, issues relating to personal data protection have been mainly regulated by EU law. The article discusses issues related to the appointment, tasks and other requirements aimed at ensuring the proper performance of their tasks by persons holding this position. The research hypothesis assumes that the legal status of the Data Protection Officer has evolved over time and is currently of a mixed nature (internal­‑external). It presents important guidelines for interpreting legal provisions concerning the protection of personal data in the discussed area, as well as good practices for applying legal provisions in practice. The article employs dogmatic­‑legal, historical­‑legal and case law analysis methods, as well as analysing decisions made by supervisory authorities, and guidelines and opinions issued by bodies responsible for personal data protection in Poland and the European Union. These methods were employed to verify the research hypothesis presented in the article. This article is of significant importance in determining the legal status of Data Protection Officers, affecting the interests of those in this profession and the fulfilment of obligations imposed on Personal Data Controllers and Processors who employ them. 2025-01-01T00:00:00Z