http://hdl.handle.net/11320/19462 2026-06-01T17:25:18Z http://hdl.handle.net/11320/19478 Tytuł: Strach z bliska i lęk z daleka. Ludzkie emocje wobec bezpośrednich i dalekosiężnych skutków erupcji Tambory (1815–1818) Autorzy: Blacha, Marek Abstrakt: W artykule przyglądam się społecznym konsekwencjom erupcji Tambory w 1815 roku. Główne pytanie badawcze dotyczy oddziaływania katastrofy w wymiarze lokalnym (Archipelag Malajski) i globalnym (społeczeństwo zachodnie). Podstawę analizy stanowią narracyjne źródła historyczne, w tym raporty Thomasa Stamforda Rafflesa, prasa europejska i amerykańska. Tekst próbuje wyjaśnić, jak kryzys klimatyczny wpłynął na ludzkie emocje, wyobrażenia i kulturę, prowadząc m.in. do nastrojów apokaliptycznych. Wnioski podkreślają znaczenie katastrof naturalnych jako katalizatorów zmian społecznych i kulturowych.; In this article, I examine the social consequences of the eruption of Mount Tambora in 1815. The main research question concerns the impact of the disaster at the local level (the Malay Archipelago) and the global level (Western society). The analysis is based on narrative historical sources, including reports by Thomas Stamford Raffles and the European and American press. The text attempts to explain how the climate crisis affected human emotions, perceptions, and culture, leading, among other things, to apocalyptic moods. The conclusions emphasize the importance of natural disasters as catalysts for social and cultural change. 2025-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/19474 Tytuł: Specyfika związków starych włościan z młodymi dziewczętami na wsi XIX‑wiecznej Autorzy: Gapiński, Bartłomiej Abstrakt: Tekst jest próbą analizy XIX­‑wiecznych źródeł historycznych proweniencji ludoznawczej. Autor koncentruje się na motywie związku erotycznego między starym mężczyzną a młodą kobietą. Interpretuje pokłady emocjonalne, zmysłowe odniesienia czy aspekty społeczno­‑obyczajowe. Rozpoczyna od odbioru ludowej starości, przechodząc do zebranych przez Oskara Kolberga głównie w drugiej połowie XIX wieku tekstów pieśni traktujących o miłości „starego” z „młodą”. Z kolei w końcowym fragmencie skupia się na rzeczywistej skali tego typu związków (rozpatrując dane statystyczne z Galicji).; The text aims to analyze 19th­‑century historical sources of ethnographic provenance. The author focuses on the motif of an erotic relationship between an old man and a young woman. He interprets emotional layers, sensual references, and socio­‑cultural aspects. He begins with the perception of old age in folklore, moving on to songs collected by Oskar Kolberg, mainly in the second half of the 19th century, which deal with the love between an “old man” and a “young woman”. In the final section, he focuses on the actual scale of such relationships (considering statistical data from Galicia). 2025-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/19473 Tytuł: Obcość i strach – o stosunku francuskich elit politycznych lat 1830–1851 do paryskich warstw ludowych Autorzy: Dobek, Rafał Abstrakt: W okresie monarchii lipcowej we Francji klasy ludowe jedynie w nikłym stopniu uczestniczyły w życiu politycznym. Stanowiły one pole zainteresowań burżuazji i warstw rządzących, jednocześnie jednak wyraźnie rosło poczucie obcości między ubogimi a bogatszymi mieszkańcami miast. Owo ­poczucie obcości przerodziło się w 1848 roku, w momencie wkroczenia warstw ludowych do polityki, w nasilający się strach. Przyczyn tegoż strachu sporej części rządzącej w II Republice elity i – szerzej – warstw wyższych należy szukać z jednej strony w specyfice ówczesnej ludowej, robotniczej obyczajowości, dobrze widocznej w klubach politycznych, z drugiej zaś w aktach rewolucyjnej przemocy ludu. Kluczowym momentem był 15 V 1848 r., gdy tłum paryżan po raz pierwszy wdarł się do budynku parlamentu. Wydarzenie to uruchomiło trudną do zatrzymania spiralę nieufności wobec robotników, postrzeganych jako niebezpieczni rewolucjoniści. Elementami tej spirali były m.in.: stłumienie czerwcowego powstania robotniczego nad Sekwaną, kolejne antyrobotnicze ustawy, włącznie z pozbawieniem w roku 1850 istotnej części robotników prawa głosu. Ostatecznie polityka oparta na strachu doprowadziła do klęski całej II Republiki i zamachu stanu Ludwika Napoleona Bonaparte. Winę za to ponoszą tak konserwatywni politycy, którzy pozwolili na to, by strach zdominował ich myślenie polityczne, jak i rewolucjoniści wraz z częścią ludu Paryża, którzy te obawy wywoływali.; During the July Monarchy in France, the lower classes, participated only marginally in political life. They were of interest to the bourgeoisie and the ruling classes, but at the same time, there was a growing sense of alienation between the poor and the wealthier inhabitants of cities. This sense of alienation turned into intensifying fear in 1848, when the lower classes entered politics. The reasons for this fear among a large part of the ruling elite of the Second Republic and, more broadly, the upper classes, can be found, on the one hand, in the specific nature of the popular, working-class customs of the time, clearly visible in political clubs, and, on the other hand, in acts of revolutionary violence by the people. The key moment was May 15, 1848, when a crowd of Parisians stormed the parliament building for the first time. This event triggered an unstoppable spiral of distrust towards workers, who were perceived as dangerous, revolutionaries. Elements of this spiral included the suppression of the June workers’ uprising on the Seine, and successive anti-worker laws, including the deprivation of voting rights for a significant portion of workers in 1850. Ultimately, this policy based on fear led to the defeat of the entire Second Republic and the coup d’état by Louis Napoleon Bonaparte. The blame for this lies both with conservative politicians, who allowed fear to dominate their political thinking, and with revolutionaries and part of the Parisian population, who provoked these fears. 2025-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/19472 Tytuł: „Strawę gotują nam na sposób europejski, lecz wychodzi z tego…”. Smakowe wrażenia jeńców z armii rosyjskiej w czasie pobytu w japońskiej niewoli (1904–1905) Autorzy: Legieć, Jacek; Pierściński, Krzysztof Abstrakt: W czasie wojny rosyjsko-japońskiej do niewoli japońskiej trafiło około 70 tysięcy jeńców. Japończycy starali się traktować ich bardzo dobrze. Dotyczyło to również wyżywienia. Jeńcy jadali nie gorzej niż walczący na froncie japońscy żołnierze. Dodatkowo starano się przygotowywać jedzenie podobne do ojczyźnianego menu. Jednak odmienne tradycje kulinarne, brak odpowiednich produktów i narzędzi oraz niedostateczne umiejętności kucharzy powodowały, że efekty tych starań nie zawsze zgodne były z oczekiwaniami.; During the Russo-Japanese War, about 70,000 prisoners of war were taken into Japanese captivity. The Japanese tried to treat them very well. This also applied to food. The prisoners of war ate no worse than the Japanese soldiers fighting at the front. In addition, efforts were made to prepare food similar to the homeland menu. However, different culinary traditions, lack of suitable products and tools, and insufficient skills of cooks meant that the results of these efforts were not always as expected. 2025-01-01T00:00:00Z