http://hdl.handle.net/11320/1455 2026-06-01T18:13:26Z http://hdl.handle.net/11320/1484 Tytuł: Kazimierz Wolsza, Człowiek w horyzoncie bycia i wartości. Historyczno-systematyczne studium filozofii Johannesa B. Lotza, Opole 2007, ss. 461 Autorzy: Noras, Andrzej J. Opis: recenzja 2007-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/1483 Tytuł: Gadameriana. Hans-Georg Gadamer w: „Zbliżenia Polska–Niemcy. Annäherungen Polen–Deutschland”, Red. Karol Bal i Jadwiga Wilk, Wrocław 2006, ss. 259 Autorzy: Noras, Andrzej J. Opis: recenzja 2007-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/1482 Tytuł: Dwa tysiące sześćsetletni poród. Wstęp do filozofii, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Administracji Publicznej, Białystok 2007 Autorzy: Breczko, Jacek Opis: autoprezentacja 2007-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/1481 Tytuł: Korespondencja Josepha Butlera i Samuela Clarke’a Autorzy: Butler, Joseph; Clarke, Samuel Opis: Z języka angielskiego przełożył i przypisami opatrzył Sławomir Raube. Podstawą tłumaczenia niniejszych listów jest wydanie James and John Knapton, at the Crown in St. Paul’s Church-Yard, London 1731. W czterotomowym wydaniu dzieł Samuela Clarke’a z roku 1738 (ta sama oficyna) listy znalazły się w tomie drugim. Przypisy oznaczone symbolami literowymi pochodzą od tłumacza.; Wymiana listów między Josephem Butlerem a Samuelem Clarke’iem, którą zapoczątkował ten pierwszy, pochodzi z przełomu 1713 i 1714 roku. To informacja istotna; korespondują bowiem dwaj ludzie o odmiennych rangach społecznych i autorytetach intelektualnych. Clarke jest w tym czasie głośną i wpływową postacią angielskiego środowiska naukowo-filozoficznego; należy do grona bliskich i zaufanych przyjaciół Isaaca Newtona; jest już po wielokrotnie wznawianym wydaniu A Demonstration of the Being and Attributes of God, które jako cykl odczytów wygłosił w 1704 roku w ramach prestiżowych Wykładów im. Roberta Boyle’a. Drugie ważne dzieło Clarke’a, A Discourse concerning the Unchangeable Obligations of Natural Religion, and the Truth and Certainty of the Christian Revelation, także zostało już opublikowane. W czasie korespondencyjnej wymiany poglądów z Butlerem Clarke był rektorem St. James’s w Westminster, dzięki nominacji królowej Anny. W 1713 roku 22-letni Joseph Butler natomiast dopiero wkraczał na scenę intelektualną, na której rozgłos ważnego filozofa osiągnął w 1736 roku książką The Analogy of Religion, Natural and Revealed, to the Course and Constitution of Nature; również na hierarchicznej drabinie Kościoła anglikańskiego Butler zaszedł wysoko, bo do godności biskupa Durham. Stąd, z tej różnicy społecznego usytuowania, ale nie z różnic intelektualnych korespondencyjnych polemistów, wypływa pewnego rodzaju onieśmielenie, zauważalne w pierwszych listach Butlera. Zagadnienia, wokół których krążą w tej korespondencji przemyślenia obu filozofów, nie są tylko przedmiotem epistolarnej wymiany zdań. To, o czym piszą i na temat czego spierają się w listach Clarke i Butler, było zarazem najistotniejszym zakresem problemowym, jaki pojawiał się w ich uczonych dysertacjach pisanych przy innych okazjach. Obaj należą do tego nurtu angielskiej myśli, który próbował odpowiadać na wyzwania rzucone religii pod koniec XVII wieku przez empiryzm, a religii i instytucjom religijnym przez deizm. Clarke i Butler dostrzegali wyraźnie wzrost znaczenia tych tendencji filozoficznych, które bądź bagatelizowały chrześcijaństwo, jak empiryzm, bądź unieważniały wyjątkową rangę chrześcijaństwa, atakując pojęcie objawienia jako takiego, co czynili deiści. Obrona Clarke i Butlera zakładała możliwość racjonalnego restytuowania wiary (chrześcijańskiej). Realizowali tę apologetyczną próbę na różne sposob, łączyło ich jednak przekonanie, że krocząc drogą rozumu można dotrzeć do tych przeświadczeń, które znane są z objawienia. Racjonalizm w filozofii Clarke jest dużo bardziej radykalny niż u Butlera. Być może dlatego Clarke został oskarżony o arianizm, a Butler został biskupem... 2007-01-01T00:00:00Z