http://hdl.handle.net/11320/137 2026-10-06T21:29:09Z http://hdl.handle.net/11320/20959 Tytuł: Gottfried August Bürger – autor „Lenory” Autorzy: Libera, Leszek Abstrakt: Monografia poświęcona jest życiu i twórczości niemieckiego poety okresu preromantyzmu Gottfrieda Augusta Bürgera (1747–1794), ze szczególnym uwzględnieniem genezy, sensu ideowego oraz recepcji jego najsłynniejszego dzieła – ballady „Lenora” (1773). Autor analizuje biografię poety, uwikłanego w dramatyczny konflikt między znienawidzoną pracą urzędniczą a dążeniem do wolności artystycznej, ukazując drogę do ukształtowania się nowożytnej ballady artystycznej (Kunstballade). Osobne rozdziały poświęcono polemice i krytyce Friedricha Schillera oraz bogatej obecności „Lenory” i motywów bürgerowskich w polskiej kulturze literackiej doby romantyzmu, w tym w twórczości młodzieńczej Adama Mickiewicza (zwłaszcza balladzie „Ucieczka”). Integralną część tomu stanowi obszerny aneks gromadzący najważniejsze polskie XIX- i XX-wieczne przekłady oraz parafrazy „Lenory”.; In former times the name G.A. Bürger (1747–1794) has been mentioned considered together with other important writers like Goethe and Schiller. Not only in Germany but also in Poland. Kazimierz Brodziński places Bürger even in front of Goethe and Schiller (O klasyczności i romantyczności tudzież o duchu poezji polskiej, 1818). Nowadays you can not say that Bürger´s work and life it is known to most readers. Anyway after a period of neglectance – you cannot ignore it – in the researches slowly the situation it is changing in favor of the author of Lenore – “The Queen of the Ballads”. Especially we talk about Germany itself but it has also arrived the time to present that exceptional poet to the polish readers (that also should include the philologists). The attention it is concentrated on several different themes: first of all it is the Curriculum Vitae of this exceptional but unhappy man. The reconstruction (Chapter Jeden niełatwy żywot) is divided into three important parts: early youth, that includes the time of studies in Halle and Göttingen, twelve years of professional activity as bailiff in Altengleichen and finally his scientific career as professor of philosophy at Georgia Augusta in Göttingen. In the center of presentation there is the insurmountable conflict between the hated professional duties and the artistical freedom that he longed for. In this case Bürger it is nearly a tragical example of two different types of life and efforts that cannot be brought into line. The start of his lessons at the university didn´t bring any variation in this case. The only fact that could be noticed it was the increasing poverty of the poet (as senior lecturer he did not receive a regular salary for his work). The following chapter talks about the rise, reception and interpretation of Lenore. Królowa ballad. Geneza, recepcja, przesłanie). Different examples show us how researchers and critics have interpreted the message of this Ballad (– but all of them in disagreement. One only can notice that most of the literature's experts exactly missed the idea of this masterpiece. This is valid for the majority of the German and German speaking literature's scientists. In Poland there are researchers, who time by time talk about it in conferences of Mickiewicz’s Ucieczka). They are totally in agreement that it is a matter of Christian ecclesiastical instructions and warnings which however have to be put in doubts. The present book tries to refute the naïve and superficial judgments and to reconstruct a point of view – far away from the wide-spread opinion. In the next chapter it is characterized shortly the complete creation of Bürger (Autor jednego dzieła?) and recalled the destructive review of Schiller with its disastrous consequences (Śmiertelny cios Schillera). An important part of the publication it is the chapter concerning the Polish reception of Lenore – especially during the époque of Romanticism (Lenora na polskich polach). Numerous translations and imitations show an enthusiastic acceptance of this Ballad in Poland. Furthermore – in a next chapter – (Mickiewicz i dyskretny urok Bürgera) it is investigated the influence that Lenore and other scripts of Bürger have had on the understanding of literature and the early works of Adam Mickiewicz. The volume it is completed by a republication of the most important translations of Lenore into the Polish Language – starting from the Romanticism till present time (Aneks). Opis: Naukowa Seria Wydawnicza „Czarny Romantyzm”. Recenzent tomu: prof. Halina Krukowska (UwB). Publikacja zawiera aneks z polskimi XIX- i XX-wiecznymi przekładami i parafrazami ballady „Lenora” oraz tekstem niemieckim (s. 195–312). 2016-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/20722 Tytuł: Особенности местной системы фамилий в Бельске на Подляшье на рубеже XIX–XX вв. на фоне конфессиональной (православно-католической) дифференциации Autorzy: Mordań, Michał Abstrakt: Анализируются фамилии, почерпнутые из метрических книг 1895–1904 годов, православных и католического приходов г. Бельска на Подляшье. Обращается внимание на различия, обусловленные конфессиональной принадлежностью жителей. К наиболее значимым расхождениям относится популярность отдельных фамилиеобразующих суффиксов и разные способы приспособления антропонимов к нормам русского языка.; This paper presents surnames, excerpted from the metrical records of the Orthodox and Catholic parishes of Bielsk (Podlasie region) from the years 1895–1904. Attention is focused on the differences, resulting from confessional belonging of the residents. The most significant divergences include: the popularity of individual surname-forming suffixes and different ways of adaptaing anthroponyms to the standards of the Russian language. 2020-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/20721 Tytuł: Крестильные имена в католических приходах Вильнюса в конце XIX века Autorzy: Mordań, Michał Abstrakt: The article presents baptismal names given in the Roman Catholic parish registers of Vilnius in the years 1891 – 1900. The aim of the paper is to present the resource of names used with regard to their frequency, to characterize the popularity of groups of names, including their linguistic origin and religious and cultural motivation, and to determine the prevalence of names and their combinations in the field of the multiple naming tradition. The background for the analysis of baptismal names is the administrative affiliation of Vilnius in the examined period and the polycultural character of the city. 2024-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/20292 Tytuł: Adam Mickiewicz a literatura gruzińska: recepcja, przekład-adaptacja, wpływ Autorzy: Occheli, Wera Abstrakt: Artykuł stanowi tekst prelekcji mistrzowskiej wygłoszonej przez prof. Werę Occheli na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu w Białymstoku w ramach prestiżowego cyklu „Prelekcje Mistrzów”. Autorka podejmuje w nim wieloaspektową i głęboką analizę obecności oraz znaczenia twórczości Adama Mickiewicza w przestrzeni kulturowo-literackiej Gruzji. Rozważania metodologiczne i historycznoliterackie koncentrują się wokół trzech zasadniczych kategorii: historycznej recepcji dzieł polskiego wieszcza na Kaukazie, specyfiki tamtejszych dziewiętnastowiecznych przekładów oraz twórczych adaptacji, a także realnego wpływu mickiewiczowskiej poetyki na rozwój narodowego piśmiennictwa gruzińskiego (ze szczególnym uwzględnieniem relacji z twórczością Akakiego Ceretelego). Praca wnosi cenny wkład do badań nad polsko-gruzińskim komparatystycznym dialogiem kulturowym, ukazując mechanizmy literackiego transferu wartości w XIX i XX wieku.; The article presents the text of the Master's Lecture delivered by Professor Wera Occheli at the Faculty of Philology of the University of Białystok as part of the "Lectures by Masters" series. The author offers a comprehensive, multi-faceted analysis of the presence and significance of Adam Mickiewicz's literary output within the cultural and literary landscape of Georgia. The methodological and historical-literary reflections focus on three core categories: the historical reception of the Polish prophetic poet's works in the Caucasus, the specific nature of 19th-century Georgian translations and creative adaptations, and the actual influence of Mickiewicz's poetics on the development of national Georgian literature (with special emphasis on the links to the works of Akaki Tsereteli). The study provides a valuable contribution to the research on Polish-Georgian comparative cultural dialogue, demonstrating the complex mechanisms of literary value transfer in the 19th and 20th centuries. Opis: Redakcja serii: Jarosław Ławski, Krzysztof Korotkich 2026-01-01T00:00:00Z