http://hdl.handle.net/11320/10789 2026-06-01T17:24:41Z http://hdl.handle.net/11320/10812 Tytuł: Próba stworzenia nowego kanonu Autorzy: Andruczyk, Krzysztof Abstrakt: Niniejszy artykuł dotyczy antologii opublikowanej przez zespół badawczy Archiwum Kobiet działający przy Instytucie Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk. Recenzowana książka została poświęcona figurom literackim kobiet, współtworzącym polską wyobraźnię zbiorową. Przedstawione eseje zmierzają do reinterpretacji klasycznych odczytań na temat najbardziej znanych bohaterek polskiej literatury i kultury, zaś niektóre z nich skupiają się na przybliżeniu postaci nieznanych bądź zapomnianych. Recenzowana książka stanowi tym samym próbę przedefiniowania polskiego kanonu kulturowego.; The article discusses the anthology …czterdzieści i cztery. Figury literackie. Nowy kanon (Warsaw 2016) dedicated to the literary figures of women who contributed to the formation of collective imagination. One of the great assets of the reviewed volume published by Women Archive at the Institute of Literary Research of the Polish Academy of Sciences is the modern methodology. The research tools from such field as feminist critique, gender and queer studies as well as postcolonial criticism do not obliterate historical context of the analyzed works but they offer the opportunities for fresh readings of literary figures and the previously neglected literary space. Consequently, the discussed anthology succeeds in redefining Polish literary canon. Opis: Niniejszy tekst w pierwotnej postaci ukazał się na łamach czasopisma „Białostockie Studia Literaturoznawcze” 2018, nr 13. 2019-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/10811 Tytuł: Romantyzm i współczesność a nowoczesność. Perspektywa nagród i konkursów literackich Autorzy: Radecka, Marzena Abstrakt: W artykule opisana została sytuacja nagród i konkursów literackich w oświeceniu, romantyzmie oraz współczesności (po roku 1989). Zjawiska te rozpatrywane są jako instytucje nowoczesności, o czym decydują pełnione przez nie funkcje. Ich obecność, ilość i charakter mogą świadczyć o dążeniach poszczególnych okresów w dziejach literatury. W oświeceniu były one związane z realizowanym projektem nowoczesności, a więc służyły przede wszystkim sterowaniu produkcją literacką, która miała pełnić funkcje społeczne. Romantyzm przynosi pewne zahamowanie w rozwoju konkursów. Mogło to być związane z antykapitalistycznymi, a więc antynowoczesnymi dążeniami epoki. Pierwsze nagrody literackie pojawiają się w Polsce na początku XX wieku, kiedy zaplecze literackie było już dość rozbudowane. Najwięcej jednak tego typu wyróżnień powstaje po roku 1989, gdy rozpoczął się kapitalizm, zmieniający sposób patrzenia na kulturę z antysystemowego na ekonomiczny. Kariera nagród literackich dowodzi ponadto istnienia ponowoczesnej potrzeby kanonu, możliwości odwołania się do większej całości. To między innymi ona łączy romantyzm ze współczesnością, chociaż różne były i są sposoby jej realizowania.; The article describes the situation of prizes and literary competitions in Enlightenment, Romanticism and the present days (after 1989). These phenomena are considered as institutions of modernity, which is determined by the functions they perform. Their presence, quantity and character may testify of the aspirations of particular periods in the history of literature. In Enlightenment they were associated with the implemented project of modernity, and thus served primarily to control literary production that was to perform social functions. Romanticism brought some inhibition in the development of competitions. It could have been associated with the anti-capitalist, and thus anti-modern aspirations of the era. The first literary awards appeared in Poland at the beginning of the 20th century, when the literary base was already quite extensive. However, the most honorable mentions of this type arose after 1989, when capitalism began, changing the way of looking at culture from anti-system to economic one. The phenomenon of literary awards also proves of the existence of a postmodern need for a canon, an opportunity to appeal to a larger whole. Among other things, it combines Romanticism with modernity, although the ways of implementing it have been different. 2019-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/10810 Tytuł: Lokalne czy narodowe? Dziady w Teatrze Wierszalin w Supraślu Autorzy: Roman, Monika Justyna Abstrakt: W tekście „Lokalne czy narodowe? Dziady w Teatrze Wierszalin w Supraślu” autorka jako ramy teoretycznej używa zaproponowanych przez Jacka Kopcińskiego pojęć: teatr wspólnoty wyobrażonej i teatr krytyczny. Za ich pomocą próbuje wpisać realizacje Teatru Wierszalin w interpretacje Dziadów, jakie można było oglądać w polskich teatrach w ostatnich latach.; The author of the article chose two concepts that had been created by Jacek Kopciński in his book „Powrót Dziadów i inne szkice teatralne”. She uses those concepts to compare performances of Dziady (Forefathers’ Eve) in Teatr Wierszalin with other polish performances based on the play by Adam Mickiewicz. 2019-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11320/10809 Tytuł: Anna Karenina językiem tańca niesiona – estetyka baletu romantycznego na współczesnej scenie Autorzy: Juźwik, Magdalena Abstrakt: Artykuł jest omówieniem baletu Anna Karenina będącego przekładem intersemiotycznym – oto językiem tańca opowiadamy wielką literaturę rosyjską. Co więcej, „piszemy” ruchem i gestem o epoce minionej na współczesnej scenie baletowej. Stosując narzędzia komparatystyczne, dokonana zostaje próba ukazania związków i relacji pomiędzy literaturą a sztuką tańca. Przywołana zostaje produkcja z 2017 roku w choreografii Tomasza Kajdańskiego do muzyki Rodiona Szczedrina, która przekłada powieść Lwa Tołstoja na język tańca. Jak estetyka romantyczna pokazana została na scenie Teatru Wielkiego w Poznaniu? Co zostało wyeksponowane? Warto zauważyć, że powstała w Poznaniu produkcja jest drugim dziełem choreograficznym w Polsce, które dokonuje przekładu tej wielkiej powieści – pierwszy balet Anna Karenina powstał w Warszawie w 2008 roku (zaraz po premierze światowej baletu Anna Karenina w Kopenhadze, 2004). Choreograf Tomasz Kajdański z pietyzmem podszedł do literatury, a pomogli mu w tym scenograf Dorin Gal i autorka projekcji multimedialnych Live Vanderschave. Artyści wspólnie odtworzyli scenerię, w której rozgrywa się akcja rosyjskiej powieści. Ze scenografią i czasem powstania utworu literackiego współgra technika tańca, której użył choreograf, co jeszcze bardziej podkreśla muzealność baletu. Okazuje się, że melodramatyczność można zatańczyć – szanując estetykę romantyczną i eksponując współczesność. Korespondencja sztuk i epok jest tu kluczowa, ponieważ należy pamiętać, że sama powieść Anna Karenina do romantycznych nie należy, jednak czas jej powstania (powieść powstała w latach 1873–1877) przypada na okres dominacji w sztuce tańca baletu klasycznego i estetyki romantycznej. W momencie gdy w literaturze epoka romantyczna zakończyła się, w balecie wciąż dominowała.; The article is a discussion of the ballet Anna Karenina which is an intersemiotic translation – this is the language of dance we tell about great Russian literature. What’s more, we ‚write’ with a gesture and gesture about a bygone era on the contemporary ballet scene. Using comparative tools, an attempt is made to show the relationships and relationships between literature and the art of dance. The 2017 production from the choreography of Tomasz Kajdański is cited to the music of Rodion Szczedrin who translates the novel by Lew Tołstoj into the language of dance. How was romantic aesthetics shown on the stage of the Grand Theater in Poznań? What has been exposed? It is worth noting that the production created in Poznań is the second choreographic work in Poland that translates this great novel – the first ballet Anna Karenina was created in Warsaw in 2008 (right after the world premiere of the ballet Anna Karenina in Copenhagen, 2004). Choreographer Tomasz Kajdański piously approached literature and they helped him including set designer Dorin Gal and author of multimedia projections Live Vanderschave. The artists together recreated the scenery in which the action of the Russian novel takes place. The dance technique, which was used by the choreographer, harmonizes with the set design and time of creation of the literary work which further emphasizes the museum’s balletiness. It turns out that you can dance melodramatic – respecting romantic aesthetics and exposing the present. The correspondence of plays and epochs is crucial here, as it should be remembered that Anna Karenina’s novel is not romantic, but its creation (the novel was written in 1873–1877) falls on the period of domination in the art of classical ballet dance and romantic aesthetics. At the time when the Romantic era ended in literature it still dominated the ballet. 2019-01-01T00:00:00Z