http://hdl.handle.net/11320/200 2026-10-15T09:13:44Z 2026-10-15T09:13:44Z Makowska, Karolina http://hdl.handle.net/11320/21254 2026-10-15T09:09:49Z 2026-01-01T00:00:00Z

Tytuł: Badanie produktywnej i receptywnej kompetencji kolokacyjnej u dzieci w wieku 4–6 lat – propozycja metody autorskiej z wykorzystaniem obrazków generowanych przez ChatGPT Autorzy: Makowska, Karolina Abstrakt: Celem artykułu jest przedstawienie autorskiej metody badania produktywnej i receptywnej kompetencji kolokacyjnej u dzieci w wieku 4–6 lat z wykorzystaniem obrazków generowanych przez sztuczną inteligencję (ChatGPT). Kompetencja kolokacyjna, rozumiana jako zdolność do rozpoznawania i tworzenia stałych połączeń leksykalnych, stanowi istotny aspekt rozwijającej się kompetencji językowej dziecka. W artykule zaproponowano dwa typy zadań: (1) zadania receptywne, polegające na rozpoznawaniu poprawnych kolokacji na podstawie dwóch ilustracji zawierających ten sam element, oraz (2) zadania produktywne, w których dzieci nazywają lub opisują przedstawione sceny. Omówiono proces tworzenia obrazów, kryteria doboru kolokacji, a także zalety i ograniczenia wykorzystania generatywnej sztucznej inteligencji w badaniach językoznawczych. Proponowana metoda może stanowić nowoczesne i elastyczne narzędzie wspomagające diagnozę oraz rozwój leksykalny dzieci.; The aim of this article is to present an original method for investigating productive and receptive collocational competence in children aged 4–6 using images generated by artificial intelligence (ChatGPT). Collocational competence, understood as the ability to recognize and produce conventional lexical combinations, constitutes an important aspect of a child’s developing linguistic competence. The article proposes two types of tasks: (1) receptive tasks, which involve identifying correct collocations on the basis of two illustrations containing the same element, and (2) productive tasks, in which children name or describe the scenes presented. The paper discusses the process of image creation, the criteria for selecting collocations, as well as the advantages and limitations of using generative artificial intelligence in linguistic research. The proposed method may serve as a modern and flexible tool supporting both the assessment and the lexical development of children.

2026-01-01T00:00:00Z Śliwowski, Tomasz http://hdl.handle.net/11320/21253 2026-10-15T08:52:23Z 2024-01-01T00:00:00Z

Tytuł: Bezpieczna komunikacja jako narzędzie profilaktyki uniwersalnej – założenia teoretyczne Autorzy: Śliwowski, Tomasz Abstrakt: Bezpieczna komunikacja odgrywa kluczową rolę w profilaktyce uniwersalnej, której celem jest promowanie zdrowia i zapobieganie problemom zdrowotnym oraz społecznym w całej populacji. Profilaktyka uniwersalna obejmuje działania skierowane do wszystkich członków społeczeństwa, niezależnie od poziomu ryzyka, z zamiarem wzmocnienia odporności i redukcji czynników ryzyka. W kontekście profilaktyki społecznej bezpieczna komunikacja jest niezbędnym narzędziem, które umożliwia otwartą wymianę informacji, budowanie zaufania oraz wspieranie zdrowych zachowań. Artykuł przedstawia teoretyczne założenia bezpiecznej komunikacji jako narzędzia profilaktyki uniwersalnej, omawiając kluczowe elementy, takie jak: otwartość, transparentność, wzajemny szacunek i empatia. Przedstawiono również przykłady zastosowania bezpiecznej komunikacji w różnych programach profilaktycznych oraz metody oceny ich skuteczności. Komunikat typu SAFE (Sytuacja, Afekt, Finał, Efekt) jest szczególnie podkreślany jako skuteczne narzędzie wspierające profilaktykę społeczną oraz proces resocjalizacji, promując otwartą komunikację, budowanie zaufania i wczesną interwencję. W artykule omówiono również praktyczne zastosowania bezpiecznej komunikacji w edukacji, wsparciu rówieśniczym, interwencjach kryzysowych oraz w rodzinie. Przykłady komunikatów typu SAFE ilustrują jak można je stosować w różnych kontekstach, aby poprawić komunikację, redukować złość i napięcie oraz wspierać zdrowe relacje. Bezpieczna komunikacja jest kluczowym elementem programów profilaktycznych, które mają na celu zapobieganie problemom społecznym i zdrowotnym, promując zdrowie i dobrostan w całej populacji.; Safe communication plays a key role in universal prevention, which aims to promote health and prevent health and social problems in the entire population. Universal prevention includes activities aimed at all members of society, regardless of the level of risk, with the intention of strengthening immunity and reducing risk factors. In the context of social prevention, secure communication is an essential tool that enables open exchange of information, building trust and supporting healthy behaviours. The article presents the theoretical assumptions of secure communication as a tool of universal prevention, discussing key elements such as openness, transparency, mutual respect and empathy. Examples of the use of secure communication in various prevention programs and methods of assessing their effectiveness are also presented. The SAFE (Situation, Affect, Finale, Outcome) message is particularly emphasized as an effective tool to support social prevention and the process of rehabilitation, promoting open communication, confidence-building and early intervention. The article also discusses the practical applications of safe communication in education, peer support, crisis interventions and in the family. Examples of SAFE messages illustrate how they can be used in different contexts to improve communication, reduce anger and tension, and foster healthy relationships. Safe communication is a key component of prevention programmes that aim to prevent social and health problems, promoting health and wellbeing across the population. Opis: Artykuł dostępny w dwóch wersjach językowych (tłumaczenie angielskie).

2024-01-01T00:00:00Z Kulish, Vladyslava http://hdl.handle.net/11320/21252 2026-10-15T08:03:10Z 2026-01-01T00:00:00Z

Tytuł: Narrative Organization and Dialogization of Contemporary English Psychological Narratives Autorzy: Kulish, Vladyslava Abstrakt: The article examines the structural and communicative organization of contemporary English psychological narratives. Psychological narratives are viewed as cognitive-discursive constructs integrating experiential, emotional, and interpretative dimensions through narrative and dialogic mechanisms. The study is based on a qualitative corpus of contemporary psychological texts written by prominent media narrators and psychologists. It combines discourse analysis, cognitive narratology, pragmatic analysis, and qualitative textual interpretation. The findings demonstrate that psychological narratives are organized through interconnected functional components, including introductions, narrative-interpretative blocks, practice-oriented sections, and concluding parts. The study shows that psychological narratives function as communicative practices supporting cognitive reinterpretation, emotional engagement, and behavioral change.; Artykuł analizuje strukturę narracyjną i organizację komunikacyjną współczesnych anglojęzycznych narracji psychologicznych. Narracje psychologiczne są ujmowane jako konstrukty kognitywno-dyskursywne integrujące doświadczeniowy, emocjonalny i interpretacyjny wymiar za pomocą mechanizmów narracyjnych i dialogowych. Badanie opiera się na jakościowym korpusie współczesnych tekstów psychologicznych autorstwa znanych narratorów medialnych i psychologów. W pracy zastosowano analizę dyskursu, narratologię kognitywną, analizę pragmatyczną oraz jakościową analizę tekstu. Wyniki wskazują, że narracje psychologiczne są organizowane poprzez wzajemnie powiązane komponenty funkcjonalne obejmujące wprowadzenia, bloki narracyjno-interpretacyjne, części praktyczne oraz zakończenia. Badanie pokazuje, że narracje psychologiczne pełnią funkcję praktyk komunikacyjnych wspierających reinterpretację poznawczą, zaangażowanie emocjonalne oraz zmianę zachowań.

2026-01-01T00:00:00Z Сегень, Людмiла http://hdl.handle.net/11320/21251 2026-10-15T07:55:05Z 2007-01-01T00:00:00Z

Tytuł: Агульнае i спецыфiчнае ў словаўтваральных сiстэмах польскай i беларускай моў (на матэрыяле назоўнiкаў, якiя абазначаюць выканаўцу дзеяння) Autorzy: Сегень, Людмiла Abstrakt: Analiza rzeczowników będących nazwami wykonawców czynności, pokazała specyfikę słowotwórstwa polskich i białoruskich derywatów sufiksalnych osobowych nazw subiektów. Im bardziej skomplikowany sposób tworzenia jednego z ekwiwalentów, tym mniej wspólnych elementów budowy między derywatami. Semantyczno-stylistyczne różnice w parach rzeczowników występują rzadziej niż w planie strukturalnym. Przeanalizowany materiał na podstawie opisowego Słownika polsko-białoruskiego pod. red. H. A. Cychuna pokazuje, jak wiele istnieje derywacyjnych możliwości w obu językach.

2007-01-01T00:00:00Z