http://hdl.handle.net/11320/19873 2026-06-01T16:16:00Z 2026-06-01T16:16:00Z Kilian, Marlena Sowa, Katarzyna http://hdl.handle.net/11320/19907 2026-03-23T09:37:58Z 2025-01-01T00:00:00Z

Tytuł: Sprawozdanie z III Międzynarodowej Konferencji Naukowej Edukacja Alternatywna. Kultura Ludzi Ziemi, 23–25 maja 2025, Łubniany k. Opola Autorzy: Kilian, Marlena; Sowa, Katarzyna

2025-01-01T00:00:00Z Paluch, Michał http://hdl.handle.net/11320/19905 2026-03-23T09:02:45Z 2025-01-01T00:00:00Z

Tytuł: Magdalena Ochwat, Więcej-niż-tylko-ludzkie lekcje języka polskiego. Edukacja polonistyczna w czasach kryzysu klimatycznego, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2025, ss. 320 Autorzy: Paluch, Michał

2025-01-01T00:00:00Z Gardas, Agnieszka Paluch, Michał http://hdl.handle.net/11320/19893 2026-03-20T11:22:08Z 2025-01-01T00:00:00Z

Tytuł: Od korzeni do korony. Oblekanie dziecka w mieszczański strój żywiecki. Kontemplacja autoetnograficzna Autorzy: Gardas, Agnieszka; Paluch, Michał Abstrakt: Celem artykułu jest próba ukazania momentu upodmiotowienia dzieci i dorosłych, wynikającego z doświadczenia przez nich zakorzenienia w konkretnym miejscu (lokalnym ekosystemie), z jednoczesnym doznawaniem jedności/symbiozy z wielowymiarowością świata. Głównym przedmiotem badania jest czynność oblekania dziecka w mieszczański strój żywiecki przez bliskie dziewczynce kobiety – matkę i „przyszywaną” ciotkę – jako wyraz międzypokoleniowej pedagogii. Analizowana historia toczy się w zaciszu domowych rytuałów, służących replikacji wartości międzypokoleniowej wspólnoty żywieckich mieszczek, wciąż jednak czerpiących z życiodajnych źródeł Natury. Strój żywiecki zawiera w sobie elementy nawiązujące do otoczenia naturalnego, a samo jego oblekanie przypomina wrastanie sadzonki w kulturowe podglebie swojej epoki i wyrastanie z niego dojrzałego drzewa. Metodą badawczą jest analiza treści wybranych fragmentów opowieści, oparta na „winietach autoetnograficznych” i utrzymana w narracji kontemplatywnej. Treść artykułu wypełniają konstrukty teoretyczne współczesnej myśli pedagogicznej i terapeutycznej, akcentujące to, co pozornie niewidzialne, ale odczuwalne: 1) niewidzialne środowisko, 2) diafaniczność, 3) kompetencje głębokie, 4) delikatność myśli. Łączone z akcentami etnograficznymi i filologicznymi odsłaniają podatność, ale i kruchość ludzkiej wrażliwości na impulsy pochodzące ze świata najbliższego otoczenia naturalnego, wyplatane – z należytą uważnością – i wplatane w tkaninę lokalnej kultury i żywotów jej poszczególnych bohaterów. Artykuł wypełnia lukę badawczą w obszarze problemowym takich kategorii, jak tradycja, rytuał, inicjacja, a zarazem akcentuje rolę zacisza domowego (małej tradycji) w kształtowaniu postawy otwarcia dziecka na świat. Choć analizowany fragment opowieści należy do fikcji literackiej, zawiera on w sobie kilka faktycznie przeżytych przez autorkę doświadczeń.; The aim of this article is to attempt to show the moment of subjectification (empowerment) of children and adults resulting from their experience of being rooted in a specific place (local ecosystem), while simultaneously experiencing unity/symbiosis with the multidimensionality of the world. The main object of the study is the act of dressing a child in the traditional Żywiec bourgeois clothing by women close to the girl – her mother and “adoptive” aunt – as an expression of intergenerational pedagogy. The analysed story takes place in the privacy of home rituals, serving to replicate the values of the intergenerational community of the Żywiec townswomen, who still draw on the life-giving sources of Nature. The Żywiec costume contains elements referring to the natural environment, and the act of dressing itself resembles a seedling growing into the cultural subsoil of its era and growing into a mature tree. The research method is an analysis of the selected fragments of the story, based on “autoethnographic vignettes” and maintained in a contemplative narrative. The content of the article is filled with theoretical constructs of the contemporary pedagogical and therapeutic thought, emphasising what is seemingly invisible but perceptible: 1) the invisible environment, 2) diaphanousness, 3) deep competences, 4) delicacy of thought. Combined with ethnographic and philological accents, they reveal the susceptibility, but also the fragility of human sensitivity to impulses coming from the immediate natural environment, woven – with due care – into the fabric of the local culture and the lives of its individual protagonists. The article fills a research gap in the area of categories such as tradition, ritual and initiation, emphasising the role of the home environment (small tradition) in shaping a child’s openness to the world. Although the analysed fragment of the story belongs to literary fiction, it contains several experiences actually lived by the author.

2025-01-01T00:00:00Z Łoboda, Hanna http://hdl.handle.net/11320/19891 2026-03-20T10:32:25Z 2025-01-01T00:00:00Z

Tytuł: (Re)transmisja kultury bliskiej naturze w codziennym funkcjonowaniu przedszkola leśnego Autorzy: Łoboda, Hanna Abstrakt: Celem artykułu jest zaprezentowanie wyników badań dotyczących przekazywania elementów kultury bliskiej naturze wśród członków społeczności leśnego przedszkola. Badanie prowadzone było w schemacie jakościowym, według metody konstruktywistycznej teorii ugruntowanej. Zastosowano triangulację danych, łącząc techniki takie jak: obserwacja uczestnicząca, wywiady swobodne z kadrą przedszkola i rodzicami, techniki wizualne (fotografie) oraz analiza dokumentów. Z analizy danych, przebiegającej od kodowania wstępnego, przez kodowanie skoncentrowane, po kodowanie teoretyczne zachodzące w procesie teoretycznego pobierania próbek, wyłoniono kategorię kultury bliskiej naturze. Składały się na nią trzy podkategorie: przestrzeń, koncepcja pedagogiczna oraz kierunki (re)transmisji. Przestrzeń bazy przedszkolnej zorganizowano w sposób umożliwiający uczenie się i zabawę w kontakcie z przyrodą oraz wzrost bioróżnorodności. Koncepcję pedagogiczną oparto zaś na wartościach związanych z ekologią oraz na rytmie pór roku, w nawiązaniu do pedagogiki waldorfskiej. Transmisja kultury bliskiej naturze zachodziła we wszystkich możliwych kierunkach pomiędzy dziećmi i ich rodzinami, opiekunami oraz pozostałymi elementami przyrody (roślinami, zwierzętami, zjawiskami fizycznymi). W przypadku niektórych osób zaobserwowano ponowny przekaz (retransmisję) wartości i postaw wobec natury, niegdyś uznawanych przez jednostki, lecz z różnych względów porzuconych. Uzyskane wyniki świadczą o możliwości pogłębiania oraz zmiany rozumienia natury, o ile zapewnione zostaną ku temu odpowiednie warunki, takie jak regularne przebywanie w środowisku przyrodniczym oraz przykład osób realizujących działania ekologiczne oparte na rytmie pór roku.; This article presents the results of a study on the transmission of nature-like cultural elements within a forest preschool community. The study was conducted qualitatively, using the constructivist grounded theory. Data triangulation was employed, combining techniques such as participant observation, open-ended interviews with preschool staff and parents, visual techniques (photographs), and document analysis. Data analysis, which included preliminary coding, focused coding, and theoretical coding conducted through theoretical sampling, resulted in the emergence of the category of nature-like culture. It consisted of three subcategories: space, pedagogical concept, and directions of (re)transmission. The preschool space was organised to facilitate learning and to play in contact with nature and to support biodiversity. The pedagogical concept was based on ecological values and on the rhythm of the seasons, drawing on Waldorf pedagogy. The transmission of a nature-like culture occurred in all possible directions among children, their families, caregivers, and other aspects of nature (plants, animals, physical phenomena). In some cases, a retransmission of values and attitudes towards nature, previously recognised by individuals but abandoned for various reasons, was observed. The results demonstrate the possibility of deepening and transforming the understanding of nature, provided that appropriate conditions are in place, such as regular exposure to natural environments and the example of individuals practising ecological activities in tune with the seasons.

2025-01-01T00:00:00Z