http://hdl.handle.net/11320/19699 2026-03-06T11:54:41Z 2026-03-06T11:54:41Z Kwadrans, Łukasz Rác, Ivan Zupková, Viktória http://hdl.handle.net/11320/19731 2026-02-17T08:13:56Z 2025-01-01T00:00:00Z

Tytuł: Wybrane przejawy zachowań ryzykownych u dzieci umieszczonych w państwowej placówce opiekuńczo-wychowawczej Autorzy: Kwadrans, Łukasz; Rác, Ivan; Zupková, Viktória Abstrakt: Celem niniejszego badania jakościowego było uzyskanie głębszego zrozumienia tego, jak dzieci umieszczone w państwowej placówce opiekuńczo-wychowawczej (centrum dla dzieci i rodzin) w Republice Słowackiej postrzegają relacje z biologicznymi rodzicami oraz jak oceniają przyczyny umieszczenia w placówce. Badanie koncentrowało się również na identyfikacji wzorców zachowań ryzykownych mających swoje źródło w środowisku rodziny biologicznej. Przeprowadzono wywiadu częściowo ustrukturyzowane z 11 dziećmi umieszczonymi w jednej z placówek, które następnie poddano analizie metodą kodowania otwartego. Wyodrębniono dwie główne kategorie (relacje z rodzicami oraz przyczyny umieszczenia w placówce) oraz trzynaście kodów analitycznych. Uzyskane dane wskazują na silną ambiwalencję emocjonalną wśród dzieci, a także międzypokoleniowe przekazywanie traumatycznych i ryzykownych wzorców zachowań. Wyniki badań podkreślają potrzebę wdrożenia podejścia uwzględniającego skutki traumy, zapewniania indywidualnego wsparcia oraz rozwijania współpracy interdyscyplinarnej w placówkach opiekuńczo-wychowawczych.; The aim of this qualitative research was to gain a deeper understanding of how children placed in a Centre for Children and Families (CCF) in the Slovak Republic reflect on their relationship with their biological parents and how they perceive the reasons for their placement. The study also focuses on identifying patterns of risk behaviour originating from their biological family background. Semi-structured interviews were conducted with 11 children placed in one CCF and analysed using the method of open coding. Two main categories were identified (relationship with parents and reasons for placement) and thirteen analytical codes. The data reveal strong emotional ambivalence in the children as well as intergenerational transmission of traumatic and risk-related behavioural patterns. The findings highlight the need for the implementation of a trauma-informed approach, individual support, and interdisciplinary collaboration in Centres for Children and Families. Opis: Artykuł dostępny w dwóch wersjach językowych (tłumaczenie angielskie).

2025-01-01T00:00:00Z Dobijański, Mariusz http://hdl.handle.net/11320/19729 2026-02-17T08:08:13Z 2025-01-01T00:00:00Z

Tytuł: Wsparcie profilaktyczne szkół i placówek w zapobieganiu niedostosowaniu społecznemu dzieci i młodzieży w ujęciu ekologicznym Uriego Bronfenbrennera Autorzy: Dobijański, Mariusz Abstrakt: Artykuł omawia profilaktykę społeczną w kontekście teorii rozwoju ekologicznego Uriego Bronfenbrennera oraz znaczenie szkoły w zapobieganiu niedostosowaniu społecznemu dzieci i młodzieży. Model ekologiczny podkreśla wzajemne oddziaływanie jednostki i środowiska (rodzina, szkoła, grupa rówieśnicza, instytucje lokalne), co pozwala trafniej identyfikować źródła problemów wychowawczych i projektować skuteczne działania profilaktyczne. Profilaktyka społeczna w edukacji koncentruje się na wzmacnianiu czynników chroniących, redukowaniu ryzyka i budowaniu systemu wsparcia ucznia. Szkoła pełni w tym procesie rolę centralnego środowiska socjalizacji, kształtując kompetencje społeczne, promując zdrowe postawy i koordynując współpracę z rodziną oraz instytucjami lokalnymi. Przedstawiony Program zapobiegania niedostosowaniu społecznemu dzieci i młodzieży w Siedlcach został dostosowany do lokalnych potrzeb, angażuje wszystkie poziomy środowiska wychowawczego oraz wspiera rodziców i nauczycieli w ich roli wychowawczej. Holistyczny charakter programu sprzyja ograniczeniu ryzyka niedostosowania społecznego i wspiera harmonijny rozwój młodego pokolenia.; The article discusses social prevention in the context of Urie Bronfenbrenner’s ecological systems theory and the role of schools in preventing social maladjustment among children and adolescents. The ecological model emphasizes the interaction between the individual and the environment (family, school, peer group, local institutions), which allows for a more accurate identification of the sources of educational problems and the design of effective preventive measures. Social prevention in education focuses on strengthening protective factors, reducing risk, and building a comprehensive system of student support. The school serves as the central environment of socialization, shaping social competences, promoting healthy attitudes, and coordinating cooperation with families and local institutions. The presented Program for the Prevention of Social Maladjustment of Children and Youth in Siedlce is tailored to local needs, engages all levels of the educational environment, and supports parents and teachers in their educational roles. Its holistic approach helps reduce the risk of social maladjustment and fosters the harmonious development of young people. Opis: Artykuł dostępny w dwóch wersjach językowych (tłumaczenie angielskie).

2025-01-01T00:00:00Z Bugajska, Beata http://hdl.handle.net/11320/19728 2026-02-17T08:00:55Z 2025-01-01T00:00:00Z

Tytuł: Reintegracja społeczna i zawodowa mężczyzn po opuszczeniu zakładu karnego – analiza modelu wsparcia rozwijanego przez Spółdzielnię Socjalną „Meritum” w Szczecinie Autorzy: Bugajska, Beata Abstrakt: Celem przeprowadzonych badań była analiza modelu wsparcia realizowanego przez Spółdzielnię Socjalną „Meritum” w Szczecinie na rzecz osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, ze szczególnym uwzględnieniem mężczyzn opuszczających zakłady karne. Problemy badawcze koncentrowały się na: zrozumieniu przyjętej filozofii wsparcia, identyfikacji trudności oraz analizie form udzielanego wsparcia w zakresie reintegracji społecznej i zawodowej, wraz z oceną ich wzajemnych powiązań w kontekście działań o charakterze wychowawczym. Analizowany model wsparcia oparty jest na kompleksowym i długofalowym podejściu, obejmującym m.in.: pomoc mieszkaniową (w domach readaptacyjnych), wsparcie prawno-administracyjne, zarządzanie finansami, terapię, działania integracyjne, wsparcie w procesie zdrowienia, wolontariat, rozwój zainteresowań oraz aktywizację zawodową. Model ten stanowi przykład skutecznego „ogniwa pośredniego” pomiędzy izolacją instytucjonalną a samodzielnym funkcjonowaniem w społeczeństwie.; The aim of the study was to analyze the support model implemented by the „Meritum” Social Cooperative in Szczecin for individuals at risk of social exclusion, with particular emphasis on men leaving correctional facilities. The research problems focused on understanding the underlying philosophy of support, identifying the challenges, and analyzing the forms of assistance provided in the context of social and vocational reintegration, including their interconnections within the framework of educational and rehabilitative activities. The analyzed support model is based on a comprehensive and long-term approach, encompassing, among other elements: housing assistance (in readaptation homes), legal and administrative support, financial management, therapy, social integration activities, support in the recovery process, volunteering, development of interests and hobbies, and vocational activation. This model represents an example of an effective „intermediary link” between institutional isolation and independent functioning within society. Opis: Artykuł dostępny w dwóch wersjach językowych (tłumaczenie angielskie).

2025-01-01T00:00:00Z Chańko-Kraszewska, Anna http://hdl.handle.net/11320/19727 2026-02-17T07:55:26Z 2025-01-01T00:00:00Z

Tytuł: Zakład karny jako instytucja traumatogenna w doświadczeniach funkcjonariuszy zatrudnionych w jednostkach podległych Okręgowemu Inspektoratowi Służby Więziennej w Olsztynie Autorzy: Chańko-Kraszewska, Anna Abstrakt: Celem artykułu jest ukazanie zakładu karnego jako instytucji o potencjale traumatogennym w doświadczeniach funkcjonariuszy służby więziennej. Założono, że specyfika środowiska izolacyjnego, permanentna ekspozycja na stres oraz kontakt z osobami pozbawionymi wolności, mogą prowadzić do powstawania objawów obciążenia psychicznego i traum zawodowych. Badania miały na celu identyfikację głównych źródeł stresu, traumatycznych doświadczeń funkcjonariuszy i sposobów radzenia sobie z nimi, a także ocenę dostępnego wsparcia instytucjonalnego. W badaniu zastosowano jakościową metodę wywiadu pogłębionego. Przeprowadzono 20 indywidualnych wywiadów z funkcjonariuszami pełniącymi służbę w różnych działach jednostek penitencjarnych (m.in. ochrony, penitencjarnym). Analiza materiału empirycznego została przeprowadzona z wykorzystaniem podejścia tematycznego (Braun, Clarke, 2006), co umożliwiło wyodrębnienie kluczowych kategorii opisujących doświadczenia badanych. Uzyskane wyniki wskazują, że zakład karny jest odbierany jako środowisko wysokiego ryzyka traumatyzacji, w którym dominującymi czynnikami obciążającymi są: chroniczne napięcie emocjonalne, kontakt z agresją i autoagresją osadzonych, presja odpowiedzialności oraz poczucie braku wpływu na organizację pracy. Badani wskazują także na skutki psychologiczne, takie jak zaburzenia snu, nadmierna czujność czy wyczerpanie emocjonalne. Jednocześnie ujawniają istotne deficyty w systemie wsparcia instytucjonalnego, w tym ograniczoną dostępność do pomocy psychologicznej oraz niewystarczające działania profilaktyczne ze strony pracodawcy. Wyniki potwierdzają, że zakład karny należy traktować jako instytucję generującą specyficzne obciążenia traumatyczne, wymagające kompleksowej reakcji organizacyjnej.; The aim of this article is to present prisons as institutions with traumatogenic potential in the experiences of prison officers. It was assumed that the specific nature of the isolation environment, permanent exposure to stress, and contact with persons deprived of liberty could lead to symptoms of psychological stress and occupational trauma. The research aimed to identify the main sources of stress and traumatic experiences of officers and ways of coping with them, as well as to assess the available institutional support. The study used a qualitative method of in-depth interviews. Twenty individual interviews were conducted with officers serving in various departments of penitentiary units (including security and penitentiary). The empirical material was analyzed using a thematic approach (Braun, Clarke, 2006), which made it possible to identify key categories describing the experiences of the respondents. The results indicate that prisons are perceived as high-risk environments for traumatization, where the dominant stress factors are chronic emotional tension, exposure to aggression and self-harm among inmates, the pressure of responsibility, and a sense of lack of influence over the organization of work. Respondents also point to psychological effects such as sleep disorders, excessive alertness, and emotional exhaustion. At the same time, they reveal significant shortcomings in the institutional support system, including limited access to psychological assistance and insufficient preventive measures on the part of employers. The results confirm that prisons should be treated as institutions that generate specific traumatic stress, requiring a comprehensive organizational response. Opis: Artykuł dostępny w dwóch wersjach językowych (tłumaczenie angielskie).

2025-01-01T00:00:00Z