http://hdl.handle.net/11320/17251 2026-06-01T22:42:07Z 2026-06-01T22:42:07Z Karczewski, Pantelejmon http://hdl.handle.net/11320/17277 2024-09-23T10:53:20Z 2024-01-01T00:00:00Z

Tytuł: Zimowa Wielka Sobota – tłumaczenie i analiza kanonu wigilii Narodzenia Chrystusa Autorzy: Karczewski, Pantelejmon Abstrakt: The Feast of the Nativity of Christ in its liturgical celebrations resembles the most important of all feasts - the Resurrection of Christ. One similarity is the extended pre-Christmas period, the last days of which (20-24 December) resemble Holy Week. The apogee of spiritual preparation is the vigil, at which a canon is sung that paraphrases the canon of the Holy Saturday Matins. This article is a translation of the canon with commentary.; Święto Narodzenia Chrystusa w swoich liturgicznych obchodach przypomina najważniejsze ze świąt – Zmartwychwstanie Chrystusa. Jednym z podobieństw jest rozbudowany okres przedświąteczny, którego ostatnie dni (20-24 grudnia) przypominają Wielki Tydzień. Apogeum duchowych przygotowań stanowi wigilia, na której śpiewany jest kanon parafrazujący kanon jutrzni Wielkiej Soboty. Niniejszy artykuł stanowi tłumaczenie kanonu wraz z komentarzem.

2024-01-01T00:00:00Z Słomski, Wojciech http://hdl.handle.net/11320/17276 2024-09-23T09:56:08Z 2024-01-01T00:00:00Z

Tytuł: Теория и практика «политического исихазма» в России в XXI веке Autorzy: Słomski, Wojciech Abstrakt: The article is devoted to the revival of the so-called “political hesychasm” in the Russian Federation in the 21st century. The key document defining the church’s attitude to politics, society and the state is the “Fundamentals of the Social Concept of the Russian Orthodox Church”, adopted at the Church Council in 2000. The purpose of this article is to clarify the conception of “political hesychasm” by analyzing the “Fundamentals of the Social Concept” and researches published on the issue, as well as to assess the implementation of this conception to modern political and social processes, through comparative and component analysis. The Concept seemed revolutionary for the Russian traditions of relations between church and state. For example, if the state causes citizens to sin, they are called upon to engage in civil disobedience against the sinful state. Participation in government and political activities is permitted only if these activities do not contradict the Christian faith. However, in practice, as the authoritarian regime in Russia strengthened, the Moscow Patriarchate, contrary to its social concept, became dependent on the authoritarian regime and began ideologically serving the political authorities, which contradicts not only hesychasm, but also the very essence of Christianity.; Artykuł poświęcony jest odrodzeniu tak zwanego „hezychazmu politycznego” w Federacji Rosyjskiej w XXI wieku. Kluczowym dokumentem określającym stosunek Cerkwi do polityki, społeczeństwa i państwa są „Podstawy koncepcji społecznej Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej”, przyjęte na Soborze Cerkiewnym w 2000 roku. Celem niniejszego artykułu jest wyjaśnienie koncepcji „hezychazmu politycznego” poprzez analizę „Podstaw koncepcji społecznej” i badań opublikowanych na ten temat, a także ocena zastosowania tej koncepcji do współczesnych procesów politycznych i społecznych poprzez analizę porównawczą. Koncepcja ta wydaje się rewolucyjna dla rosyjskich tradycji stosunków kościelno-państwowych. Na przykład, jeśli państwo zmusza obywateli do grzechu, są oni wzywani do obywatelskiego nieposłuszeństwa wobec grzesznego państwa. Udział w działaniach państwowych i politycznych jest dozwolony tylko wtedy, gdy działania te nie są sprzeczne z wiarą chrześcijańską. Jednak w praktyce, w miarę nasilania się autorytarnego reżimu w Rosji, Patriarchat Moskiewski, wbrew swojej koncepcji społecznej, stał się zależny od autorytarnego reżimu i zaczął ideologicznie służyć władzy politycznej, co jest sprzeczne nie tylko z hezychazmem, ale także z samą istotą chrześcijaństwa.; Статья посвящена возрождению так называемого «политического исихазма» в Российской Федерации в XXI веке. Ключевым документом, определяющим отношение церкви к политике, обществу и государству, являются «Основы социальной концепции Русской Православной Церкви», принятые на Церковном Соборе в 2000 году. Целью данной статьи является уточнение понятия «политический исихазм» путем анализа «Основ социальной концепции»и опубликованных по этой проблеме исследований, а также оценки применения этой концепции к современным политическим и социальным процессамс помощью сравнительного и компонентного анализа. Концепция выглядит революционной для российских традиций взаимоотношений церкви и государства. Например, если государство заставляет граждан грешить, они призываются к гражданскому неповиновению грешному государству. Участие в государственной и политической деятельности допускается только в том случае, если эта деятельность не противоречит христианской вере. Однако на практике по мере усиления авторитарного режима в России Московский Патриархат, вопреки своей социальной концепции, попал в зависимость от авторитарного режима и стал идеологически обслуживать политическую власть, что противоречит не только исихазму, но и самой сути христианства.

2024-01-01T00:00:00Z Kaleciak, Szczepan http://hdl.handle.net/11320/17275 2024-09-23T09:51:30Z 2024-01-01T00:00:00Z

Tytuł: „To czyńcie na moją pamiątkę!” Wschodnie a zachodnie rozumienie anamnezy eucharystycznej Autorzy: Kaleciak, Szczepan Abstrakt: The concept of liturgical anamnesis refers to the remembering of God's acts, which makes them present and actualised in every celebration. Both Latin and Orthodox theology emphasise the anamnetic dimension of liturgical celebration. However, there are important differences between individual liturgical practices and their theological understanding. This article attempts to explore the nature and extent of these differences. Are these merely different formulations due to distinct liturgical traditions and practices, or do the differences concern the essence of the understanding of the Eucharist as a memorial? In order to answer this question, the first part of this article will discuss the biblical understanding of the concept of anamnesis, which is common to both Latin and Eastern theology. This will be done using the historical-genetic method. In the second part, the understanding of anamnesis in the Latin Church will be presented as it results from an analysis of the Eucharistic Prayers used by that Church. For this purpose, the author will employ the method of analysis and interpretation of liturgical texts. The third part will attempt to characterise the Orthodox theology of anamnesis.; Liturgiczna anamneza oznacza uobecniające wspominanie dzieł Bożych, które czyni je obecnymi i aktualizowanymi podczas każdej celebracji. Zarówno teologia łacińska, jak i prawosławna podkreślają anamnetyczny wymiar celebracji liturgicznej. Jednak zarówno poszczególne praktyki liturgiczne, jak i ich teologiczne rozumienie posiadają istotne różnice. Niniejszy artykuł jest próbą zbadania istoty i zakresu tych różnic. Czy jest to jedynie różne rozłożenie akcentów teologicznych wynikające z odmiennej tradycji i praktyki liturgicznej, czy różnice te sięgają głębiej, dotykając istoty rozumienia Eucharystii jako uobecniającej pamiątki? Aby to uczynić, w pierwszej części artykułu, posługując się metodą historyczno-genetyczną, omówione zostanie biblijne rozumienie pojęcia anamnezy, które jest wspólnym korzeniem zarówno dla łacińskiej, jak i wschodniej teologii. W drugiej części, na podstawie analizy poszczególnych Modlitw Eucharystycznych, przedstawione zostanie rozumienie anamnezy jako wspomnienia w Kościele łacińskim. Autor wykorzysta w tym celu metodę analizy i interpretacji tekstów liturgicznych. Trzecia część będzie próbą charakterystyki prawosławnej teologii anamnezy. Dzięki wykorzystaniu metody komparatystycznej oraz metody syntetyczno-teologicznej uwidocznione zostaną wtedy podobieństwa i różnice pomiędzy dwoma omawianymi podejściami.

2024-01-01T00:00:00Z Musiuk, Tomasz http://hdl.handle.net/11320/17273 2024-09-23T09:32:20Z 2024-01-01T00:00:00Z

Tytuł: Freski w cerkwi św. Gabriela Monasteru Narodzenia NMP w Zwierkach: próba systematyki Autorzy: Musiuk, Tomasz Abstrakt: Frescoes in Orthodox churches are indispensable element that has accompanied the Orthodox for many years. The first iconographic representations appeared in the early centuries of Christianity. Over time, after the legalization of the religion, Byzantine iconography began to gradually develop. It was from these regions, thanks to the mission of Saints Cyril and Methodius, and ultimately after the baptism of Rus', that it reached the Slavic lands and today's Podlasie region. Near Białystok, there is the Monastery of the Nativity of the Blessed Virgin Mary in Zwierki, which is one of the relatively young monastic communities in Poland. This place serves as a pilgrimage destination as well as a sanctuary for the relics of St. Martyr Gabriel of Zabłudów. The main church of the monastery, dedicated to the local saint, has a unique and incredibly rich iconographic scheme of frescoes. These frescoes refer to the life of the saint and depict many contemporary saints, as well as scenes from the life of the Patroness of the monastery. The style itself refers to the old-Russian style, allowing us to feel the spirit of ancient temples. This work describes and systematizes the frescoes of the temple in detail to deepen their understanding and examination, as well as to catalog them for future use in scientific research.; Freski w prawosławnej świątyni to nieodzowny element towarzyszący prawosławnym od wielu lat. Pierwsze przedstawienia ikonograficzne pojawiły się już w pierwszych wiekach chrześcijaństwa. Z czasem, po legalizacji religii, ikonograficzne malarstwo bizantyjskie zaczęło się stopniowo rozwijać i to właśnie z tych terenów dzięki misji św. Cyryla i Metodego, a ostatecznie po chrzcie Rusi, dotarło na ziemie słowiańskie i dzisiejszego Podlasia. Niedaleko Białegostoku znajduje się klasztor Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Zwierkach, który jest jedną z stosunkowo młodych wspólnot zakonnych w Polsce. Miejsce te stanowi centrum pielgrzymkowe jak i sanktuarium dla relikwii św. męcz. Gabriela Zabłudowskiego. Główna cerkiew klasztoru, pod wezwaniem lokalnego świętego, posiada unikalny i niezwykle bogaty schemat ikonograficzny fresków, które m. in. nawiązują do życia świętego, a także przedstawia wielu współczesnych świętych, a także sceny z życia Patronki klasztoru. Sama stylistyka nawiązuje do stylu staro-ruskiego, przez co możemy poczuć ducha starodawnych świątyń. Niniejsza praca w szczegółowy sposób opisuje i usystematyzuje freski świątyni w celu głębszego ich zrozumienia i zbadania, a także skatalogowania, aby w przyszłości mogła służyć w badaniach naukowych.

2024-01-01T00:00:00Z