http://hdl.handle.net/11320/14685 2026-06-10T09:37:53Z 2026-06-10T09:37:53Z Szymborska, Karolina http://hdl.handle.net/11320/14703 2023-02-23T13:11:24Z 2022-01-01T00:00:00Z

Tytuł: Podlaskie bajkopisarki. W stronę nowej e(ste)tyki „baśni miejskiej” na przykładzie twórczości Agnieszki Suchowierskiej i Marty Guśniowskiej Autorzy: Szymborska, Karolina Abstrakt: Artykuł jest poświęcony przemianom baśni zachodzącym w wyniku zwrotu topograficznego. Autorka ukazuje potencjał wyodrębnionego w tym procesie gatunku baśni miejskiej. Przeanalizowano trzy poziomy przestrzeni w narratologicznym modelu baśni: (1) poziom topograficzny, (2) poziom chronotopowy, (3) poziom symboliczny. Za materiał analityczny posłużyły teksty Miasto ze złotym sercem Agnieszki Suchowierskiej i Piosenki do zwiedzania Marty Guśniowskiej.; The article explores changes in the fairy tale resulting from the topographic turn. The Author shows the potential for the urban fairy tale genre to emerge in this process through the examples of Miasto ze złotym sercem by Agnieszka Suchowierska and Piosenki do zwiedzania by Marta Guśniowska. Three levels of space are analyzed in the narrative model of these texts: (1) the topographic level, (2) the chronotopic level, and (3) the symbolic level.

2022-01-01T00:00:00Z Sawicka-Mierzyńska, Katarzyna http://hdl.handle.net/11320/14700 2023-02-23T12:21:22Z 2022-01-01T00:00:00Z

Tytuł: „Przebudzenie niebieskookiej cierpiętnicy” czy „echo prabab”– o kobietach jako podmiotkach historii (na przykładzie Trialogu i „Wierszy spod lasu” Miry Łukszy) Autorzy: Sawicka-Mierzyńska, Katarzyna Abstrakt: W artykule poddano interpretacji zbiór Wierszy spod lasu (2019) autorstwa białoruskiej poetki mieszkającej na Podlasiu, Miry Łukszy. W analizowanych tekstach wyeksponowane zostało specyficzne, kobiece doświadczenie trudnej historii wschodniego pogranicza. Kobiety, wśród nich sama Łuksza, występują tu w roli aktywnych uczestniczek poszczególnych wydarzeń oraz jako nosicielki – alternatywnej wobec męskich modeli utrwalania przeszłości – pamięci (indywidualnej, rodzinnej, zbiorowej). Pozostają też w ścisłej łączności z przyrodą, stanowiącą zarówno temat wielu utworów, jak również pewien wzorzec twórczości i egzystencji, w której łączą się ludzkie i nie -ludzkie byty. Jako kontekst został potraktowany Trialog zorganizowany w Krynkach w 2021 roku pod hasłem „Białoruś jest kobietą”, dzięki czemu udało się pokazać, jak trudno mówić o historii i polityce poza regułami patriarchalnego dyskursu.; The article interprets the collection Poems from the Forest (2019) by the Belarusian poet living in Podlasie, Mira Łuksza. The analyzed texts highlight a specific female experience of the difficult history of the eastern borderlands. Women, including Łuksza herself, act as active participants of individual events and as carriers of memory (individual, familial, collective) – alternative to male models of preserving the past. They are also in close contact with nature, which is both the subject of many works and a certain pattern of creativity and existence in which human and non -human beings connect. The context was the Trialogue organized in Krynki in 2021 under the slogan “Belarus is a woman”, which made it possible to show how difficult it is to talk about history and politics beyond the rules of patriarchal discourse.

2022-01-01T00:00:00Z Kowerko-Urbańczyk, Marta http://hdl.handle.net/11320/14699 2023-02-23T11:52:50Z 2022-01-01T00:00:00Z

Tytuł: Tożsamościowa, memoratywna i herstoryczna perspektywa „Maranty” Birutė Jonuškaitė Autorzy: Kowerko-Urbańczyk, Marta Abstrakt: Tekst przedstawia powieść Maranta Birutė Jonuškaitė, litewskiej autorki wychowanej na Sejneńszczyźnie, w trzech wzajemnie się oświetlających perspektywach: mniejszościowej tożsamości etnicznej, memoratywnej oraz herstorycznej. Jest to alternatywna ścieżka lektury wobec uruchamianych zwykle w polskiej recepcji Maranty kontekstów, które akcentują związki ze spuścizną Czesława Miłosza, wpisując powieść w krajobraz małych ojczyzn / polsko -litewskiego pogranicza.; The article presents the novel Maranta by Birutė Jonuškaitė, a Lithuanian author raised in the region of Sejny, in three mutually illuminating perspectives: ethnic minority, memorative, and herstoric. It is an alternative path to the context that is usually used in the Polish reception of the Maranta, which emphasizes connections with the legacy Czesław Miłosz, placing the novel in the landscape of Polish -Lithuanian borderland.

2022-01-01T00:00:00Z Dąbrowicz, Elżbieta http://hdl.handle.net/11320/14698 2023-02-23T11:31:32Z 2022-01-01T00:00:00Z

Tytuł: Przetrwanie za ostatnią cenę. Kobiety „ziemi przechodów” w powieściach o wschodnim pograniczu („Judasz” Włodzimierza Pawluczuka, „Przewóz” Andrzeja Stasiuka) Autorzy: Dąbrowicz, Elżbieta Abstrakt: W artykule zestawiono dwie powieści opublikowane w dwóch granicznych momentach najnowszej historii Polski: Judasz Włodzimierza Pawluczuka ukazał się w roku jej akcesji do UE (2004), Przewóz Andrzeja Stasiuka – w atmosferze wykluwającego się już konfliktu za polską (i unijną) wschodnią granicą (2021). Obie powieści odnoszą się do tego samego fenomenu społeczno -kulturowego, który można określić (za Maurycym Mochnackim) jako „ziemia przechodów”. Oznaczony w ten sposób kompleks problemowy i wyobrażeniowy wiąże się z powracającym na terenach mieszczących się dawniej w granicach I Rzeczypospolitej doświadczeniem „przechodu” obcych armii, rozpadu struktur państwowych i społecznych (w tym naruszenia modelu patriarchalnego), konieczności walki o przetrwanie na elementarnym poziomie. Wyzwanie, jakie stawia przed bohaterami męskimi i żeńskimi „ziemia przechodów”, okazuje się dewastujące zwłaszcza dla tradycyjnie pojętej męskości, obligującej do obrony rodziny, narodu, granic państwowych i świata jako znaczącej całości w sytuacji zagrożenia. Kobiety, tradycyjnie przypisane do troski o podtrzymywanie życia w sensie biologicznym, nie ponoszą uszczerbku na swojej płciowej identyfikacji, nie tracą bowiem pola do zachowań zaradczych, zgodnych z kulturowym wyobrażeniem kobiecości w jej archetypalnym wymiarze.; This article compares two novels published at two crucial moments in Poland’s recent history: Włodzimierz Pawluczuk’s Judasz appeared in the year when Poland joined the EU (2004), while Andrzej Stasiuk’s Przewóz was published in the atmosphere of the emerging conflict over the Polish (and EU’s) eastern border (2021). Both novels, separated by almost two decades, refer to the same socio -cultural phenomenon which can be defined (to use a phrase borrowed from Maurice Mochnacki) as “the land of passages” (pol. ziemia przechodów). The complex of problems and imaginings marked by this phrase is connected with the recurring experience of the crossing of foreign armies, the disintegration of state and social structures (including the violation of the patriarchal model), and the necessity to fight for survival on a basic level. The challenge posed to the male and female protagonists by “the land of passages” proves devastating especially for the traditionally understood masculinity, which requires one to defend the family, the nation, national borders, and the world as a meaningful whole in a situation of danger. Women, traditionally assigned to caring and sustaining life in the biological sense, do not suffer a loss of their gender identity, for they do not lose the field of remedial behavior, consistent with the archetypal cultural image of femininity.

2022-01-01T00:00:00Z