http://hdl.handle.net/11320/14301 2026-06-01T20:22:01Z 2026-06-01T20:22:01Z Konopska, Beata http://hdl.handle.net/11320/14381 2023-01-10T08:53:03Z 2022-01-01T00:00:00Z

Tytuł: Teksty w pracy nad dawną mapą. Refleksje warsztatowe Autorzy: Konopska, Beata Abstrakt: Celem artykułu jest potwierdzenie tezy, że znaki tekstowe i wszelkie inne teksty związane lub odnoszące się do utworu kartograficznego są źródłem historycznym, które warunkuje wielowątkowe odczytanie jego treści, stanowiąc przy tym niezależny od niego dokument, wpisujący się w świadectwo epoki. Próba potwierdzenia tej tezy wymagała zdefiniowania przedmiotu badań i uporządkowania tekstów wziętych po uwagę. W świetle przyjętych definicji przedmiotem rozważań są różnego rodzaju znaki tekstowe, które współtworzą transkrypcję kartograficzną, teksty formalne i dopełniające informację o przestrzeni zobrazowanej na mapie oraz dokumentacja tekstowa a także teksty, których mapa jest głównym motywem. Tezę potwierdzono, ale okazało się, że spośród wszystkich omawianych rodzajów tekstów największe zainteresowanie badaczy budzą ze znaków tekstowych – nazwy własne, z tekstów formalnych – legendy oraz teksty dopełniające i archiwalia.; The aim of the article is to confirm the proposition that textual marks and any other texts related to or referring to a cartographic work are a historical source, which is a prerequisite for a multi-layered reading of the content of the work, while at the same time constituting an independent document which is part of the testimony of the epoch. An attempt to validate this proposition required the object of study to be defined and the texts taken into consideration to be structured. In the light of the adopted definitions, textual marks of various types are considered, which contribute to cartographic transcription (proper names, common names, abbreviations, letters, numbers, and indices), including formal texts (map title, dedications, information on mathematical bases, and explanations of marks in the legend, as well as all information related to the time and place of preparation or publication, co-authors, publisher and copyright holder as well as to the confirmation of the lawfulness of the publication), texts supplementing the information on the space depicted in the map (placed within the sheet on which the map is printed or on its reverse), textual documentation (all documents created before or during the work on the map, as well as during its distribution), and texts in which the map is the main theme. This proposition has been confirmed; yet, it has turned out that among all the discussed text types, the most interesting are textual marks – proper names, and among formal texts – legends, complementary texts and archives.

2022-01-01T00:00:00Z Krzyżanowska-Walaszczyk, Ewa http://hdl.handle.net/11320/14377 2023-01-10T08:16:37Z 2022-01-01T00:00:00Z

Tytuł: Mapa Isaaka Tiriona a Księgi Jakubowe Olgi Tokarczuk Autorzy: Krzyżanowska-Walaszczyk, Ewa Abstrakt: Artykuł dotyczy relacji między mapą Isaaka Tiriona a Księgami Jakubowymi Olgi Tokarczuk. Okładka oprawionych ksiąg zawiera na jej wewnętrznej stronie mapę sygnowaną w prawym dolnym narożu tytułem NUOVA CARTA del EUROPA TURCHE SCA. Secondo l’ultime Osservazioni fata in AMSTERDAM apresso ISAAK TIRION. Mapa sporządzona została w 1740 roku przez niderlandzkiego kartografa. Artykuł zawiera charakterystykę mapy. Dla pisarki mapa ta stanowiła odniesienie do wielkiej podróży Jakuba Lejbowicza Franka po terenach m.in. dawnej Polski i Imperium Osmańskiego w drugiej połowie XVIII i na początku XIX wieku. Dla współczesnego czytelnika mapa osiemnastowiecznego kartografa stanowi rodzaj siatki geomentalnej po terytorium tekstu literackiego. W artykule przedstawiono wieloaspektowość rzeczywistości fizycznej tego terytorium: rzeczywistość twórcy mapy jako abstrakcję kartograficzną, rzeczywistość wyimaginowaną przez pisarkę i rzeczywistość odczytaną przez zróżnicowane grono czytelników.; The present article concerns the relation between Isaak Tirion’s map and The Books of Jacob by Olga Tokarczuk. The cover of the bound book features a map signed NUOVA CARTA del EUROPA TURCHE SCA. Secondo l’ultime Osservazioni fata in AMSTERDAM apresso ISAAK TIRION. The map was created in 1740 by the Dutch cartographer. The article contains the description of the map. For the writer the map constitutes a reference to the great travel by Jakub Lejbowicz Frank to the old Poland in the second half of the 18th century and the beginning of the 19th century. For the present-day reader the map of the 18th-century cartographer constitutes a geomental grid covering the landscape of the literary text. The author explores the multifaceted character of the physicality of this landscape: the reality of the map’s creator as a cartographic abstraction, the reality conceptualized by the writer and the reality as interpreted by the diverse range of readers.

2022-01-01T00:00:00Z Opyrchał, Leszek http://hdl.handle.net/11320/14373 2023-01-10T07:43:28Z 2022-01-01T00:00:00Z

Tytuł: Mapa jako bohater filmu Złoto MacKenny Autorzy: Opyrchał, Leszek Abstrakt: We wstępie omówiono ważniejsze filmy, w których mapa prowadzi do ukrytych skarbów. Wykazano, że w filmie Złoto MacKenny mapa spełnia ważniejszą rolę. Nie tylko dokumentuje miejsce ukrycia złota, lecz wskazówkami dotarcia do niego bezpośrednio wpływa na losy bohaterów. W kolejnym rozdziale zamieszczono streszczenie filmu. W rozdziale Mapa jako bohater filmu podano definicje pojęć literackich, jak utwór literacki, dzieło literackie, bohater utworu, postać literacka. Wykazano, że bohater utworu literackiego nie musi być osobą, nie musi w nim często występować, a także może nic nie mówić. Wykazano także, że film jest działem literackim. Biorąc pod uwagę, że mapa w sposób bezpośredni lub pośredni wiąże się ze wszystkimi postaciami utworu autor udowadnia, że jest ona bohaterem filmu Złoto MacKenny.; The aim of this article is to demonstrate that, with the use of reasoning typical of science, it can be proved that a map is a protagonist in the movie Mackenna’s Gold. This is a 1969 American Western directed by J. Lee Thompson. The ensemble cast features such movie stars as Gregory Peck, Omar Sharif and Telly Savalas. The plot of the film revolves around a map leading to the location of hidden gold – the legendary Apache treasure. The map has a significant impact on the fate of the protagonists. The information contained in it saves their lives in the desert by pinpointing the location of a water tank. The clues on the map guide them through the wilderness of America’s Southwest and eventually show a hidden entrance to a valley with gold. Methods of proof applied in the set theory were used to demonstrate that the map is the protagonist of Mackenna’s Gold. Generally accepted definitions of the following terms were used: literary work, protagonist of a literary work, literary character, and the following lemmas were applied: 1. A protagonist of a literary work does not need to be a person, 2. The protagonist does not have to appear frequently in the work, 3. The protagonist does not have to speak, 4. A feature-length film is a literary work, 5. The map in Mackenna’s Gold “remains in the greatest number of connections with other characters and directly or indirectly participates in all the events of the work”. As a result, it can be concluded that the map is the protagonist of Mackenna’s Gold.

2022-01-01T00:00:00Z Nieścioruk, Kamil http://hdl.handle.net/11320/14367 2023-01-09T13:32:42Z 2022-01-01T00:00:00Z

Tytuł: Na początku było słowo. A potem mapa. O stosunku historii kartografii do map tolkienowskiego Śródziemia Autorzy: Nieścioruk, Kamil Abstrakt: Artykuł stanowi refleksję nad możliwościami i konsekwencjami potraktowania map światów wykreowanych na równie z mapami obszarów realnych na potrzeby badań z zakresu historii kartografii. Wskazuje na dwoistość takiej mapy, analogiczną dla dwoistości mapy historycznej, gdyż i mapę literacką można potraktować jako artefakt epoki oraz źródło informacji historycznych. Jednym z warunków jest charakterystyczna dla prac J.R.R. Tolkiena spójność świata stworzona w ramach procesu literackiej kreacji oraz ponadliterackiej subkreacji. Takie podejście rodzi interesujące konsekwencje badawcze na granicach domen, wychodząc poza tradycyjne rozumienie przedmiotów badań niektórych nauk.; At the beginning of the article, the author presents the linguistic inspirations and spiritual roots of Tolkien’s oeuvre and his relationship with the Inklings group. He points to the creation of the literary world as a process of subcreation and the role of maps in this process, and then raises the question of the possibility of treating Tolkien’s maps as objects of interest to a historian of cartography. These maps have their own characteristics and graphic solutions close to those of ancient maps and can be considered a source of spatial information (with the mandatory reference to their possible cartometric properties) and source material. The material is understood both as an object of literary study and as an object describing the created world and its multifarious aspects. A question arises to what extent creation can (and should) be separated from reality within the accepted convention. Can a map, which is a paratext for storytelling, be treated as a historical (rather than literary history) source and analyzed with the research tools reserved for such sources?

2022-01-01T00:00:00Z