DSpace Kolekcja:http://hdl.handle.net/11320/1372026-06-10T02:47:01Z2026-06-10T02:47:01ZAdam Mickiewicz a literatura gruzińska: recepcja, przekład-adaptacja, wpływOccheli, Werahttp://hdl.handle.net/11320/202922026-05-28T05:37:17Z2026-01-01T00:00:00ZTytuł: Adam Mickiewicz a literatura gruzińska: recepcja, przekład-adaptacja, wpływ
Autorzy: Occheli, Wera
Abstrakt: Artykuł stanowi tekst prelekcji mistrzowskiej wygłoszonej przez prof. Werę Occheli na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu w Białymstoku w ramach prestiżowego cyklu „Prelekcje Mistrzów”. Autorka podejmuje w nim wieloaspektową i głęboką analizę obecności oraz znaczenia twórczości Adama Mickiewicza w przestrzeni kulturowo-literackiej Gruzji. Rozważania metodologiczne i historycznoliterackie koncentrują się wokół trzech zasadniczych kategorii: historycznej recepcji dzieł polskiego wieszcza na Kaukazie, specyfiki tamtejszych dziewiętnastowiecznych przekładów oraz twórczych adaptacji, a także realnego wpływu mickiewiczowskiej poetyki na rozwój narodowego piśmiennictwa gruzińskiego (ze szczególnym uwzględnieniem relacji z twórczością Akakiego Ceretelego). Praca wnosi cenny wkład do badań nad polsko-gruzińskim komparatystycznym dialogiem kulturowym, ukazując mechanizmy literackiego transferu wartości w XIX i XX wieku.; The article presents the text of the Master's Lecture delivered by Professor Wera Occheli at the Faculty of Philology of the University of Białystok as part of the "Lectures by Masters" series. The author offers a comprehensive, multi-faceted analysis of the presence and significance of Adam Mickiewicz's literary output within the cultural and literary landscape of Georgia. The methodological and historical-literary reflections focus on three core categories: the historical reception of the Polish prophetic poet's works in the Caucasus, the specific nature of 19th-century Georgian translations and creative adaptations, and the actual influence of Mickiewicz's poetics on the development of national Georgian literature (with special emphasis on the links to the works of Akaki Tsereteli). The study provides a valuable contribution to the research on Polish-Georgian comparative cultural dialogue, demonstrating the complex mechanisms of literary value transfer in the 19th and 20th centuries.
Opis: Redakcja serii: Jarosław Ławski, Krzysztof Korotkich2026-01-01T00:00:00ZIdea kina autorskiego i doświadczenia Nowej FaliZanussi, Krzysztofhttp://hdl.handle.net/11320/202912026-05-28T05:36:20Z2024-01-01T00:00:00ZTytuł: Idea kina autorskiego i doświadczenia Nowej Fali
Autorzy: Zanussi, Krzysztof
Abstrakt: Artykuł stanowi zapis prelekcji mistrzowskiej wygłoszonej przez wybitnego polskiego reżysera, Krzysztofa Zanussiego, w ramach cyklu „Prelekcje Mistrzów” na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu w Białymstoku. Autor podejmuje w niej refleksję nad ideą kina autorskiego, które w jego twórczości było silnie inspirowane estetyką i założeniami francuskiej Nowej Fali (Nouvelle Vague). Reżyser wspomina swoje wczesne młodzieńcze fascynacje kulturą francuską oraz osobiste spotkania z czołowymi przedstawicielami tego nurtu (m.in. François Truffaut, Jean-Luc Godard, Claude Chabrol), które ukształtowały jego autorskie podejście do sztuki filmowej, oparte na niezależności, autorskim scenariuszu i filozoficznej głębi obrazu. Prelekcja to także osobiste świadectwo twórcy, który w swoim kinie (od Struktury kryształu po Eter) niezmiennie stawia kluczowe pytania egzystencjalne, moralne i duchowe, pozostając wiernym humanistycznym wartościom i przeciwstawiając się komercjalizacji sztuki.; ** The article is a transcript of a Master's Lecture delivered by the eminent Polish film director Krzysztof Zanussi as part of the "Lectures by Masters" series at the Faculty of Philology, University of Białystok. The author reflects on the concept of auteur cinema, which in his work was strongly inspired by the aesthetics and principles of the French New Wave (Nouvelle Vague). The director recalls his early youthful fascination with French culture and personal encounters with leading figures of the movement (including François Truffaut, Jean-Luc Godard, and Claude Chabrol), which shaped his approach to film art based on independence, original screenplays, and the philosophical depth of the image. The lecture is also a personal testimony of an artist who, throughout his cinematic output (from The Structure of Crystal to Ether), consistently poses fundamental existential, moral, and spiritual questions, remaining faithful to humanistic values and resisting the commercialization of art.
Opis: Redakcja serii: Jarosław Ławski, Krzysztof Korotkich; Redaktorzy tomu: Jan Kazanowski, Agnieszka Włoczewska2024-01-01T00:00:00ZPrzekład jako wytyczenie drogi ku innej polskościJanabi, Hatifhttp://hdl.handle.net/11320/202902026-05-22T10:09:27Z2026-01-01T00:00:00ZTytuł: Przekład jako wytyczenie drogi ku innej polskości
Autorzy: Janabi, Hatif
Abstrakt: Artykuł stanowi tekst prelekcji mistrzowskiej wygłoszonej na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu w Białymstoku. Autor, wybitny iracko-polski poeta i tłumacz, podejmuje w niej refleksję nad rolą przekładu literackiego w budowaniu mostów między kulturą polską a arabską. Szkicuje historyczne tło kontaktów obu światów, sięgając do najstarszych relacji Ibrahima ibn Jakuba oraz fascynacji Wschodem w epoce polskiego romantyzmu (ze szczególnym uwzględnieniem translatorskich dokonań Adama Mickiewicza). Znaczna część rozważań poświęcona jest warsztatowi tłumacza: trudnościom wynikającym z potężnych różnic strukturalnych i kulturowych między językiem polskim a arabskim, zmaganiom z nieprzetłumaczalnymi realiami (jak nazwy roślin, barw, pojęcia historyczne) oraz odwiecznym dylematom między wiernością oryginałowi a wolnością artystyczną (problem tłumaczenia bezpośredniego i pośredniego). Autor udowadnia, że literatura polska – choć wciąż zbyt słabo obecna w świecie arabskim – dzięki przekładowi zyskuje w nim nowe życie, wytyczając tytułową drogę „ku innej polskości” w całkowicie odmiennej materii językowej i kulturowej.; ** The text is a record of the Master's Lecture delivered at the Faculty of Philology of the University of Białystok. The author, an eminent Iraqi-Polish poet and translator, reflects on the role of literary translation in building bridges between Polish and Arab cultures. He outlines the historical background of contacts between the two worlds, reaching back to the oldest accounts of Ibrahim ibn Yaqub and the fascination with the Orient during Polish Romanticism (with particular emphasis on the translational achievements of Adam Mickiewicz). A significant part of the reflections is devoted to the translator's craft: the difficulties arising from immense structural and cultural differences between the Polish and Arabic languages, struggles with untranslatable realities (such as plant names, colors, historical concepts), and eternal dilemmas between fidelity to the original and artistic freedom (the problem of direct and indirect translation). The author argues that Polish literature—although still insufficiently present in the Arab world—gains a new life through translation, charting the titular path "toward another Polishness" within a completely different linguistic and cultural medium.
Opis: Redakcja serii: Jarosław Ławski, Krzysztof Korotkich; Redaktor tomu: Jarosław Ławski2026-01-01T00:00:00ZTwórczość literacka jako przeczucie i przewidywanie przez autora własnego losuNachlik, Eugeniuszhttp://hdl.handle.net/11320/202892026-05-22T09:47:51Z2024-01-01T00:00:00ZTytuł: Twórczość literacka jako przeczucie i przewidywanie przez autora własnego losu
Autorzy: Nachlik, Eugeniusz
Abstrakt: Artykuł stanowi tekst prelekcji mistrzowskiej wygłoszonej przez wybitnego ukraińskiego slawistę i komparatystę, prof. Eugeniusza Nachlika, na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu w Białymstoku w ramach prestiżowego cyklu „Prelekcje Mistrzów”. Autor podejmuje w nim niezwykle frapującą i rzadko badaną w metodologii literaturoznawczej problematykę profetycznego charakteru twórczości literackiej. Analizie poddane zostaje zjawisko, w którym wybitni autorzy w swoich dziełach – celowo bądź podświadomie – antycypują, przeczuwają lub z precyzją opisują swój własny, przyszły los, w tym tragiczne okoliczności śmierci, wygnania lub życiowe kryzysy. W ujęciu metodologicznym praca sytuuje się na pograniczu historii literatury, psychologii twórczości oraz antropologii egzystencjalnej. Autor redefiniuje klasyczny stosunek biografii do tekstu, dowodząc, że dzieło literackie nie tylko odzwierciedla przeszłe doświadczenia pisarza, ale potrafi wyprzedzać realny bieg jego życia. Szerokie tło dla tych rozważań stanowi bogaty kontekst komparatystyczny literatury polskiej, ukraińskiej i rosyjskiej (ze szczególnym uwzględnieniem romantyzmu), w którym kategorie fatum, przeznaczenia i intuicji twórczej odgrywały kluczową rolę w formowaniu biografii artystycznych.; ** The article presents the text of the Master's Lecture delivered by the eminent Ukrainian scholar of Slavic and comparative literature, Professor Eugeniusz Nachlik, at the Faculty of Philology of the University of Białystok as part of the "Lectures by Masters" series. The author addresses the compelling and rarely investigated topic of the prophetic nature of literary creativity in literary methodology. The analysis focuses on the phenomenon where prominent authors – either deliberately or subconsciously – anticipate, foresee, or precisely describe their own future fate, including the tragic circumstances of their death, exile, or pivotal life crises. Methodologically, the study is positioned at the intersection of literary history, the psychology of creativity, and existential anthropology. The author redefines the classical relationship between biography and text, arguing that a literary work not only reflects a writer's past experiences but can also precede the actual course of their life. A broad background for these reflections is provided by the rich comparative context of Polish, Ukrainian, and Russian literature (with special emphasis on Romanticism), where the categories of fatum, destiny, and creative intuition played a key role in shaping artistic biographies.
Opis: Redakcja serii: Jarosław Ławski, Krzysztof Korotkich; Redaktor tomu: Jarosław Ławski2024-01-01T00:00:00Z